Hiện nay, cả nước có hơn 5.400 làng có nghề và làng nghề truyền thống, tạo việc làm cho gần 10 triệu lao động kể cả nông dân. Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ không chỉ tiêu thụ trong nước, mà còn xuất khẩu đến nhiều quốc gia trên thế giới, mang lại doanh thu ngoại tệ lớn mỗi năm. Mặc dù vậy, so với tiềm năng của làng nghề, sự đóng góp của ngành vào xuất khẩu còn khiêm tốn. Một trong những nguyên nhân chính đến từ việc thiếu chiến lược marketing bài bản, chưa nắm bắt được xu hướng và yêu cầu của thị trường quốc tế.

Sản phẩm thủ công mỹ nghệ của Việt Nam xuất khẩu sang các thị trường chủ lực như: Hoa Kỳ, Nhật Bản, Liên minh châu Âu, và một số quốc gia ở khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, nhìn vào tiềm năng và quy mô của ngành thủ công mỹ nghệ, con số này vẫn còn quá thấp so với các đối thủ cạnh tranh như Trung Quốc hay Ấn Độ…

Các sản phẩm của Việt Nam có chất lượng cao, đa dạng và mang đậm nét văn hóa truyền thống, nhưng việc chưa xây dựng được thương hiệu mạnh mẽ khiến chúng khó có thể tạo dựng được vị thế trên thị trường quốc tế. Hầu hết các sản phẩm vẫn được xuất khẩu dưới dạng gia công hoặc theo đơn hàng từ các nhà bán lẻ lớn trên thế giới, chưa có sự đột phá trong việc quảng bá thương hiệu Việt Nam ra toàn cầu.

Một số sản phẩm tiêu biểu của Việt Nam hiện nay như gốm sứ Bát Tràng, mây tre đan Phú Vinh, lụa Vạn Phúc, thêu ren Quất Động, tranh Đông Hồ, và các sản phẩm từ đá mỹ nghệ Ninh Bình vẫn giữ được chỗ đứng nhất định, nhưng chỉ một số ít trong đó, thực sự có sức cạnh tranh cao trên thị trường thế giới.

Khó khăn trong việc tiếp cận thị trường quốc tế

Các làng nghề thủ công mỹ nghệ Việt Nam hiện tại vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận thị trường quốc tế. Một số vấn đề chính bao gồm:

Chưa có chiến lược marketing rõ ràng: Nhiều cơ sở sản xuất vẫn dựa vào phương thức truyền thống và chưa áp dụng các công cụ marketing hiện đại.

Thiếu thông tin thị trường: Các nhà sản xuất thường không nắm rõ nhu cầu và xu hướng của thị trường quốc tế.

Khó khăn trong việc xây dựng thương hiệu: Nhiều sản phẩm chưa được định danh thương hiệu, dẫn đến sự cạnh tranh không hiệu quả.

Giải pháp nâng cao năng lực marketing xuất khẩu

Xây dựng thương hiệu mạnh: Các làng nghề cần đầu tư vào việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm của mình. Điều này không chỉ giúp tăng giá trị sản phẩm mà còn tạo sự nhận diện mạnh mẽ trên thị trường quốc tế.

Ứng dụng công nghệ số: Sử dụng các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội để quảng bá sản phẩm và tiếp cận khách hàng toàn cầu. Việc này giúp giảm chi phí và mở rộng thị trường một cách hiệu quả.

Nghiên cứu thị trường: Thực hiện nghiên cứu thị trường để nắm bắt xu hướng tiêu dùng, nhu cầu cụ thể và tìm kiếm các thị trường tiềm năng cho sản phẩm thủ công mỹ nghệ.

Đào tạo nhân lực: Tổ chức các khóa đào tạo về marketing và xuất khẩu cho người lao động trong ngành thủ công mỹ nghệ. Điều này sẽ giúp nâng cao kỹ năng và kiến thức cần thiết để phát triển sản phẩm.

Hợp tác với các tổ chức quốc tế: Thiết lập mối quan hệ với các tổ chức, hiệp hội thương mại quốc tế để tìm kiếm cơ hội xuất khẩu cũng như học hỏi kinh nghiệm từ các nước khác.

Để nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế, các doanh nghiệp làng nghề cần đầu tư vào việc nghiên cứu nhu cầu của từng thị trường, từ đó phát triển các sản phẩm phù hợp. Các quốc gia phát triển như Mỹ, Nhật Bản, và châu Âu thường có các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, môi trường, và tính bền vững. Việc hiểu rõ và đáp ứng các tiêu chuẩn này sẽ giúp sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam dễ dàng tiếp cận thị trường. Bằng cách áp dụng các chiến lược marketing hiện đại và chú trọng đến việc xây dựng thương hiệu, các sản phẩm thủ công mỹ nghệ sẽ có cơ hội vươn xa hơn trên thị trường quốc tế, góp phần nâng cao giá trị kinh tế và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Cách thâm nhập thị trường Quốc tế đối với sản phẩm thủ công mỹ nghệ

Để thâm nhập thị trường quốc tế đối với sản phẩm thủ công mỹ nghệ là một quá trình đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và chiến lược hợp lý. Dưới đây là các bước cơ bản giúp doanh nghiệp tiếp cận và mở rộng thị trường quốc tế cho sản phẩm của mình:

Nghiên cứu thị trường quốc tế,như xác định thị trường mục tiêu: Tìm hiểu các quốc gia hoặc khu vực có nhu cầu cao về sản phẩm thủ công mỹ nghệ giống như của doanh nghiệp; Phân tích đối thủ cạnh tranh: Xem xét các đối thủ hiện diện trong thị trường mục tiêu, điểm mạnh và điểm yếu của họ; Hiểu rõ văn hóa và sở thích: Điều chỉnh sản phẩm để phù hợp với gu thẩm mỹ và văn hóa của từng quốc gia.

Đảm bảo chất lượng sản phẩm: Sản phẩm của doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng và an toàn; Sử dụng bao bì đẹp mắt, bền vững và phù hợp với thị trường quốc tế nhằm thu hút khách hàng.

Tạo thương hiệu độc đáo như: Phát triển logo, nhãn hiệu và thông điệp thương hiệu rõ ràng, dễ nhớ;

Đặc biệt chú trọng câu chuyện thương hiệu như kể câu chuyện về nguồn gốc, quy trình chế tác và giá trị văn hóa của sản phẩm để tạo sự kết nối với khách hàng.

Chọn kênh phân phối phù hợp: Sử dụng các nền tảng thương mại điện tử quốc tế như Etsy, Amazon, eBay hoặc tạo website riêng để bán hành trực tuyến; Hợp tác với nhà phân phối để tìm kiếm đối tác phân phối địa phương có kinh nghiệm và mạng lưới rộng rãi; Tham gia các cửa hàng bán lẻ: Đặt sản phẩm của doanh nghiệp vào các cửa hàng bán lẻ uy tín tại thị trường mục tiêu.

Chiến lược marketing và quảng cáo, bao gồm marketing kỹ thuật số: Sử dụng SEO, mạng xã hội, quảng cáo trực tuyến để tiếp cận khách hàng tiềm năng; Content marketing: Tạo nội dung hấp dẫn về sản phẩm, quy trình chế tác, câu chuyện thương hiệu để thu hút và giữ chân khách hàng; Influencer marketing: Hợp tác với các influencer hoặc blogger trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ để tăng sự nhận diện thương hiệu.

Tuân thủ các quy định và pháp luật: Đảm bảo doanh nghiệp có đầy đủ các giấy phép cần thiết để xuất khẩu sản phẩm; Tìm hiểu và tuân thủ các quy định về thuế, hải quan của từng quốc gia; Nếu cần, xin các chứng nhận quốc tế để tăng tính tin cậy của sản phẩm.

Tham gia các hội chợ thương mại, triển lãm quốc tế để giới thiệu sản phẩm và tìm kiếm cơ hội kinh doanh; Gặp gỡ và xây dựng mối quan hệ với các đối tác, nhà phân phối tiềm năng; Cung cấp dịch vụ khách hàng bằng nhiều ngôn ngữ để dễ dàng giao tiếp với khách hàng quốc tế; Thiết lập chính sách đổi trả hàng hoá rõ ràng và hợp lý để tăng sự tin tưởng từ khách hàng.

Điều chỉnh thiết kế: Thay đổi một số yếu tố thiết kế hoặc tính năng sản phẩm để phù hợp với sở thích của thị trường mục tiêu; Ra mắt các phiên bản đặc biệt hoặc giới hạn để thu hút sự chú ý và tạo sự độc đáo.

Quản lý tài chính hiệu quả, như đánh giá toàn diện các chi phí liên quan đến sản xuất, xuất khẩu, marketing và phân phối;

Giá bán hợp lý: Đặt mức giá cạnh tranh, đảm bảo lợi nhuận nhưng vẫn hấp dẫn đối với khách hàng quốc tế;

Lập kế hoạch tài chính chi tiết để đảm bảo nguồn vốn ổn định trong quá trình mở rộng thị trường.

Việc thâm nhập thị trường quốc tế đòi hỏi doanh nghiệp có sự kiên nhẫn, nghiên cứu kỹ lưỡng và chiến lược linh hoạt. Bằng cách tập trung vào chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu mạnh và hiểu rõ thị trường mục tiêu, Doanh nghiệp sẽ tăng cơ hội thành công trong việc phát triển và mở rộng kinh doanh sản phẩm thủ công mỹ nghệ trên thị trường quốc tế.

TS. Nguyễn Thị Tòng

Viện trưởng Viện NC ƯD MT SP Làng nghề Việt Nam