Du lịch làng nghề giúp đa dạng hóa loại hình du lịch

Việt Nam là một quốc gia có rất nhiều thuận lợi để phát triển và đa dạng hóa các loại hình du lịch. Với điều kiện tự nhiên rất thuận lợi và có nhiều phong cảnh tuyệt đẹp đã giúp Việt Nam có điều kiện thuận lợi để phát triển loại hình du lịch kỳ quan, thắng cảnh thiên nhiên, hang động, du lịch khám phá, mạo hiểm, du lịch biển, rừng... Việt Nam còn có hàng chục nghìn di tích và các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, trong đó nhiều di sản có lịch sử hàng trăm, hàng ngàn năm, giúp phát triển loại hình du lịch lịch sử, lễ hội, tâm linh, văn hóa, thể thao... Để chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp cho mọi người dân, Việt Nam cũng đang phát triển loại hình du lịch điều dưỡng, tắm khoáng, chữa bệnh và ẩm thực. Ngoài ra còn phát triển thêm loại hình du lịch làng quê, vườn, leo núi và sông nước; du lịch hội thảo khoa học, hội nghị và kết hợp học tập… DLLN là một trong những loại hình du lịch đang được các cơ quan chức năng tại Việt Nam quan tâm hỗ trợ đầu tư phát triển nhằm góp phần đa dạng hóa các loại hình du lịch và thu hút cả khách quốc tế, khách nội địa tham quan du lịch mua sắm tại các làng nghề.

Trong những năm gần đây các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý và chính bản thân người dân ở mỗi địa phương đã quan tâm nghiên cứu, tìm tòi, đầu tư để phát triển nghề truyền thống gắn với phát triển du lịch thông qua việc quảng bá thương hiệu những sản phẩm có tính chất đặc trưng, độc đáo, của từng địa phương, ví dụ như ở Hà Nội hiện nay còn lưu giữ được một số làng nghề rất đặc trưng và độc đáo được lãnh đạo thành phố quan tâm đầu tư phát triển như: làng nghề gốm sứ Bát Tràng, làng nghề dệt lụa Vạn Phúc, làng mây tre đan Phú Vinh, làng nghề sơn mài Hạ Thái… “Thành phố chỉ đạo cơ quan chuyên môn hoàn thiện, phê duyệt Quy hoạch chi tiết 1/500 bảo tồn, phát triển làng nghề truyền thống kết hợp du lịch đối với 2 làng nghề dệt lụa Vạn Phúc, quận Hà Đông và làng nghề gốm sứ Bát Tràng huyện Gia Lâm”.

Ở Huế cũng có những làng nghề rất đặc trưng như: làng nghề nón lá Tây Hồ, làng nghề làm tranh làng Sình, làng nghề làm hương Thủy Xuân, làng nghề gốm cổ Phước Tích, làng nghề mây tre đan Bao La... hay như ở Hội An thì có các làng nghề như: làng gốm Thanh Hà, làng lụa Hội An, đèn lồng Hội An, làng mộc Kim Bồng... Việc kết hợp du lịch gắn với làng nghề là một hướng đi rất mới nhằm đa dạng hóa các sản phẩm du lịch, đồng thời gìn giữ và phát triển các làng nghề truyền thống đáp ứng đa dạng nhu cầu của khách du lịch.

Việc tập trung vào những sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng của mỗi địa phương đã giúp cho ngành Du lịch ngày càng phát triển cụ thể: khách du lịch quốc tế đến Việt Nam năm 2023, đạt 12,6 triệu lượt, khách du lịch nội địa đạt 108,2 triệu lượt; nguồn thu từ khách du lịch đạt 678,3 nghìn tỷ đồng, tăng gần 3,5 lần so với năm 2022. Trong 2 tháng đầu của năm 2024, khách quốc tế đến Việt Nam đạt hơn 3 triệu lượt người, tăng 68,7% so với cùng kỳ năm 2023, bằng 98,5% so với khi chưa xảy ra dịch Covid-19. Thêm một loại hình DLLN là thêm sự lựa chọn cho du khách và cũng thông qua du lịch mang Việt Nam và các sản phẩm du lịch Việt Nam đến với thế giới, cũng như mang tinh hoa thế giới đến với Việt Nam.

Du lịch làng nghề giúp khôi phục, phát triển một số làng nghề có nguy cơ bị mai một, thất truyền

Hiện nay, Việt Nam có khoảng 1.490 làng nghề, trong đó có 300 làng nghề truyền thống, giá trị kinh tế từ sản phẩm xuất khẩu của các làng nghề khoảng 600 triệu USD/năm. Bên cạnh lợi ích về kinh tế, làng nghề còn là nơi lưu giữ, bảo tồn các giá trị văn hóa dân tộc đặc trưng. Tuy nhiên, do quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, nhiều làng nghề đã gặp không ít khó khăn trong việc tìm đầu ra cho sản phẩm, một số ví dụ cụ thể như sau: tại Hà Nội, những làng nghề có nguy cơ mai một, thất truyền như: nghề làm giấy sắc Nghĩa Đô, cốm làng Vòng, đúc đồng Ngũ Xá, nghề làm tranh dân gian, làng thuốc nam Đại Yên...; tỉnh Bắc Ninh nổi tiếng với tranh Đông Hồ, nhưng nay làng tranh đã thành làng làm hàng mã; xứ Huế có nghề chạm bạc, nghề chằm nón truyền thống... Sở dĩ một số làng nghề có nguy cơ mai một, thất truyền do đầu ra cho sản phẩm gặp nhiều khó khăn, sản phẩm làm ra không tiêu thụ được hoặc giá bán quá thấp, dẫn đến người dân phải bỏ nghề truyền thống để tìm kế mưu sinh.

Để khắc phục tình trạng này, ngày 7/7/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 801/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Bảo tồn và Phát triển làng nghề Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030. Trong đó nêu rõ đến năm 2025 khôi phục, bảo tồn được ít nhất 56 nghề truyền thống và 85 làng nghề truyền thống có nguy cơ mai một, thất truyền. Công nhận mới 116 nghề và 40 làng nghề truyền thống; phát triển 181 làng nghề gắn với du lịch. Nâng kim ngạch xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ của các làng nghề đạt khoảng 4 tỉ USD. Đến năm 2030, khôi phục, bảo tồn được ít nhất 129 nghề truyền thống và 208 làng nghề truyền thống có nguy cơ mai một, thất truyền. Công nhận mới 213 nghề và 96 làng nghề truyền thống; phát triển khoảng 301 làng nghề gắn với du lịch. Nâng kim ngạch xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ của các làng nghề đạt khoảng 6 tỉ USD.

Như vậy, việc bảo tồn và phát triển các làng nghề truyền thống đã được Chính phủ quan tâm và đề ra những mục tiêu nhiệm vụ cụ thể để thực hiện, trong đó phải gắn việc phát triển làng nghề với du lịch. Đây là một trong những giải pháp quan trọng để tìm đầu ra cho các sản phẩm của làng nghề giúp cho người dân làng nghề có thu nhập, nâng cao đời sống và có động lực để tiếp tục phát triển nghề truyền thống. Thông qua loại hình DLLN sẽ góp một phần quan trọng giúp các làng nghề truyền thống tiếp tục phát triển tránh được nguy cơ bị mai một, thất truyền. Ngoài ra, để thu hút khách du lịch, các làng nghề cần không ngừng đổi mới và sáng tạo, áp dụng các kỹ thuật, công nghệ mới vào sản xuất từ đó giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, giúp cho các làng nghề vẫn được tiếp tục tồn tại và không ngừng phát triển.

Du lịch làng nghề góp phần phát triển kinh tế cho các hộ gia đình cho người dân trong làng nghề và gia đình xunh quanh làng nghề

Giải quyết công ăn việc làm cho người lao động, nhất là trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa rất cần thiết đối với nông dân, nhất là khi nông nhàn. Các hộ gia đình tại các làng nghề có thể phát triển sản xuất tăng thu nhập nhờ trực tiếp bản sản phẩm của làng nghề cho du khách tới tham quan, các sản phẩm đặc trưng, tinh xảo và mang đậm nét văn hóa riêng chính là những món quà đặc sắc đầy ý nghĩa đối với các du khách tới thăm quan tại các làng nghề.

Phát triển DLLN đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế cho các hộ gia đình, đồng thời đóng góp cho ngân sách địa phương, tạo thêm việc làm cho người lao động.

Sở dĩ các sản phẩm của làng nghề được người tiêu dùng ưa thích vì các sản phẩm mang nét độc đáo và đặc trưng riêng như tranh chân dung, hoành phi câu đối, chao đèn, lu nước... Đặc biệt, trong những năm gần đây, mặt hàng thời trang túi xách của thôn Phú Vinh, xã Phú Nghĩa, huyện Chương Mỹ, Hà Nội đang là loại hàng xuất khẩu chủ yếu, được du khách nước ngoài ưa chuộng. Các hộ kinh doanh ở làng Phú Vinh có thể nhận hàng về làm gia công tại nhà mà không phải tới công ty hay nhà máy để sản xuất. Hình thức lao động này rất thuận tiện cho những người làm nông nghiệp, tranh thủ những lúc nông nhàn tham gia làm thêm nghề thủ công góp phần tăng thu nhập cho các hộ gia đình sống ở làng nghề hoặc ở xung quanh làng nghề.

Mỗi một làng nghề có những sản phẩm rất đặc trưng, rất riêng, đây là những lợi thế giúp cho các làng nghề có thể kết hợp với du lịch để duy trì, phát triển các sản phẩm truyền thống của làng nghề, góp phần tăng thu nhập cho các hộ gia đình tại các làng nghề nâng cao chất lượng cuộc sống và có thể làm giàu từ DLLN. DLLN không chỉ góp phần giải quyết việc làm cho lao động nông thôn, đặc biệt những người trẻ tuổi có thể gắn bó lâu dài với nghề truyền thống, giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp và cải thiện đời sống cho người dân, góp phần vào công cuộc xóa đói giảm nghèo tại các vùng nông thôn hiện nay.

Du lịch làng nghề giúp quảng bá văn hóa Việt Nam và văn hóa mỗi vùng miền

Việc quảng bá văn hóa Việt Nam với du khách thế giới và văn hóa đặc trưng của mỗi vùng miền thông qua DLLN là việc làm mang nhiều ý nghĩa thiết thực. Các làng nghề như làng nghề bánh tráng Phú Hòa Đông (Củ Chi)], gốm sứ Bát Tràng (Hà Nội), làng hương Thủy Xuân (Huế), làng bích họa Tam Thanh (Quảng Nam)... đã góp phần vào quảng bá văn hóa Việt Nam trên nhiều phương diện, từ bảo tồn nghề truyền thống đến nâng cao giá trị tinh thần của các sản phẩm thủ công mỹ nghệ.

Du khách đến tham quan tại làng hương Thủy Xuân (Huế) sẽ thấy sự sáng tạo của các nghệ nhân đã nghiên cứu và chế tạo ra nhiều loại hương với những màu sắc khác nhau. Du khách trẻ tuổi thường thích chụp ảnh với những cảnh sắc của làng hương bởi nét độc đáo và lạ mắt khi tham quan nơi này.

Các làng nghề truyền thống không chỉ là nơi sản xuất mà còn là không gian sống động của văn hóa dân gian. DLLN giúp duy trì các nghề thủ công, đồng thời tạo cơ hội để các thế hệ trẻ học hỏi và tiếp nối truyền thống, góp phần bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa phi vật thể của dân tộc. Các hoạt động du lịch tại làng nghề tạo ra cơ hội giao lưu văn hóa giữa các cộng đồng và du khách quốc tế thông qua việc khám phá các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, khách du lịch được tiếp cận với những giá trị văn hóa đặc trưng của Việt Nam, từ đó góp phần tăng cường sự hiểu biết và gắn kết giữa các nền văn hóa. Các sản phẩm thủ công như gốm sứ, vải lụa, đồ mây tre đan, tranh dân gian... không chỉ là vật dụng hàng ngày mà còn là những tác phẩm nghệ thuật mang đậm dấu ấn văn hóa Việt.

DLLN còn giúp các sản phẩm thủ công mỹ nghệ của Việt Nam được xuất khẩu và phát triển ra thị trường quốc tế, từ đó nâng cao giá trị kinh tế và danh tiếng của các sản phẩm văn hóa Việt. Như vậy, DLLN không chỉ là một hình thức du lịch giải trí mà còn là một phương thức hiệu quả trong việc bảo tồn, quảng bá và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của Việt Nam.

(Xem tiếp số sau)