Thị trấn Thanh Lãng (Bình Xuyên) nổi tiếng nghề mộc truyền thống với các sản phẩm từ mộc mỹ nghệ, đến đồ nội thất. Hàng ngày, các tuyến đường vào địa phương vốn tấp nập người, xe chở nguyên liệu tới các cơ sở sản xuất và chở hàng hóa tỏa đi các nơi tiêu thụ. Thời gian qua, mặc dù đã nới lỏng giãn cách xã hội, nhưng vẫn rất ít khách. Vì thế, lượng gỗ nguyên liệu tồn kho nhiều, sản phẩm làm ra chưa bán được nên các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất đành hoạt động cầm chừng.

Mới mở cửa sản xuất, nên anh Kim Văn Trung tranh thủ hoàn thiện các công đoạn cuối cùng của bộ bàn ghế, anh cho biết: Với các sản phẩm đồ gỗ cao cấp như bàn ghế, lục bình, đồ thờ, bình quân hàng tháng, gia đình tiêu thụ 20-30 sản phẩm các loại, đem lại nguồn thu nhập không nhỏ. Tuy nhiên, từ đầu năm đến nay, với tâm lý phòng dịch, lượng khách đến mua chỉ đếm trên đầu ngón tay, sản phẩm bán ra cũng vì thế mà chậm lại, chỉ tương đương 1/3 so với thời điểm cùng kỳ, trong khi mỗi tháng gia đình vẫn trả lãi ngân hàng gần 9 triệu đồng.

Do ảnh hưởng của Covid-19, nhiều cơ sở sản xuất nghề mộc của thị trấn Thanh Lãng (Bình Xuyên) chưa bán được sản phẩm, nên phải hoạt động cầm chừng.

Sản xuất, tiêu thụ đình trệ, ảnh hưởng cả những người cung cấp nguyên, phụ liệu gỗ. Với nhiều năm kinh nghiệm trong nghề buôn bán gỗ tại địa phương, anh Kiều Văn Thành chưa bao giờ thấy khó khăn như bây giờ. Hàng trăm khối gỗ nguyên liệu được nhập từ Châu Phi chưa thể bán được, trong khi mỗi tháng vẫn phải trả gần 30 triệu đồng tiền lãi ngân hàng. Anh cho biết: Trung bình mỗi năm, gia đình nhập khẩu gần 900 m3 gỗ nguyên liệu với số tiền 15-20 tỷ đồng, nhập đến đâu thì tiêu thụ hết đến đó. 2 tháng nay, mọi hoạt động giao thương bị đình trệ, sức mua giảm, nhiều khối gỗ nhập khẩu từ Tết chưa thể bán được, 5 nhân lực trong gia đình bỗng dưng được “nhàn” một cách bất đắc dĩ. Hy vọng, khi dịch bệnh được kiểm soát tốt, nhu cầu tiêu dùng sẽ tăng mạnh, hoạt động sản xuất sẽ trở lại bình thường.

Hiện, thị trấn Thanh Lãng có hơn 2.000 hộ làm nghề mộc, kinh doanh gỗ, giải quyết việc làm cho gần 5.000 lao động. Năm 2019, doanh thu từ nghề mộc đạt trên 400 tỷ đồng. Nhiều doanh nghiệp, chủ xưởng mộc lớn có cửa hàng, đại lý ở khắp các tỉnh từ Bắc vào Nam, thậm chí một số đồ gỗ cao cấp của Thanh Lãng đã được xuất khẩu sang nhiều nước khu vực Đông Nam Á. Hiệu quả kinh tế từ nghề mộc truyền thống đem lại đã và đang góp phần làm thay đổi bộ mặt, diện mạo địa phương. Tuy nhiên, từ cuối tháng 1/2020, do tác động của Covid-19, hoạt động SXKD của các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất bị giảm sút nghiêm trọng so với thời điểm trước dịch. Hiện, địa phương đang tích cực động viên các hộ duy trì sản xuất ở mức độ ổn định để giữ vững mặt hàng; rà soát lại quy trình, nghiên cứu các mẫu mã mới để khôi phục sản xuất sau khi dịch bệnh được kiểm soát.

Tại xã Vĩnh Sơn (Vĩnh Tường) những ngày này, hàng nghìn con rắn và hàng triệu trứng rắn đang bị “đóng băng” không xuất bán được, nguy cơ vỡ nợ của người dân đang ở trước mắt. Được biết, hiện địa phương có hơn 1.400 hộ, trong đó có đến 800 hộ nuôi rắn, nhiều hộ có quy mô đàn 1.000 – 2.000 con. Nhờ thu nhập cao từ nghề nuôi rắn, nhiều hộ mở rộng quy mô; áp dụng kỹ thuật vào nuôirắn, nên sản lượng và chất lượng rắn ngày càng được nâng lên. Năm 2019, giá trị từ nuôi rắn của địa phương chiếm 92% tổng giá trị chăn nuôi toàn xã. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của Covid-19, mọi hoạt động giao thương bị “đóng băng”, rắn thương phẩm không bán được, nhiều hộ chăn nuôi rắn rơi vào bế tắc.

Theo tìm hiểu được biết, phần lớn đầu ra sản phẩm trứng rắn và rắn thương phẩm của địa phương phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc nên khi dịch Covid-19 bùng phát, động vật hoang dã được cho có liên quan đến chủng mới virus corona, vì thế, Trung Quốc ra lệnh đóng biên, cấm mọi hoạt động nhập khẩu sản phẩm động vật có nguồn gốc hoang dã nhằm ngăn chặn Covid-19. Thời gian tới, nếu Trung Quốc tiếp tục không thu mua rắn thương phẩm, nhiều hộ nuôi rắn ở địa phương bị thiệt hại rất lớn.

Toàn tỉnh hiện có 25 làng nghề đã được công nhận, trong đó có 19 làng nghề truyền thống và 6 làng nghề mới, hoạt động trong các lĩnh vực sản xuất chủ yếu gồm: Mộc, gốm, đan lát mây tre, rèn, chế biến nông lâm sản... Trong những năm qua, nhờ chính sách khuyến khích và hỗ trợ của tỉnh, trong đó có khuyến công, các làng nghề đã tích cực đổi mới công nghệ, tập trung vào sản xuất, đa dạng hoá sản phẩm. Nhiều làng nghề truyền thống đã và đang phát triển như: Đá Hải Lựu (Sông Lô); đan lát Triệu Đề (Lập Thạch); mộc Vĩnh Đoài (Yên Lạc)… giải quyết việc làm cho hàng chục nghìn lao động, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động, nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn. Tuy nhiên, quy mô của một số cơ sở sản xuất còn nhỏ lẻ, chủ yếu ở dạng hộ gia đình; chưa có sự liên kết bền vững nên đầu ra của một số sản phẩm làng nghề vốn đã bấp bênh, khó khăn trong kinh tế thị trường nay lại phải đối mặt với những tác động của Covid-19, khó khăn chồng chất khó khăn.

Để từng bước tháo gỡ khó khăn cho các làng nghề, thời gian tới, tỉnh Vĩnh Phúc tiếp tục hỗ trợ các cơ sở xây dựng thương hiệu sản phẩm; đổi mới công nghệ, thiết bị, nâng cao chất lượng sản phẩm có khả năng cạnh tranh trên thị trường; mở các lớp đào tạo nghề; tổ chức các hội thi tay nghề thợ giỏi, khuyến khích người dân làng nghề phát huy tài năng, trí tuệ, tạo ra những sản phẩm độc đáo, có giá trị kinh tế cao, góp phần bảo tồn và phát triển làng nghề một cách bền vững.

Bài và ảnh Tú Nam