Tuổi thơ quen mùi rắn hổ

Là một người “quen mùi rắn” từ lúc còn nhỏ, ông Phạm Thanh Hưng thường theo các bác ra trại, chơi quanh hang, nghe tiếng rắn và dần am hiểu về loài vật đặc biệt này. Những thanh âm và dáng hình đó in dấu trong tuổi thơ ông như một thứ di truyền vô hình của nghề được gọi là truyền thống. Cũng vì thế mà khi trưởng thành, ông Hưng đã chọn tiếp bước gia đình, ở lại bên những dãy chuồng quen thuộc và bắt đầu hành trình của một người nuôi rắn thực thụ. “Lúc mới vào nghề thì vẫn còn sợ đủ thứ, đặc biệt là sợ rắn cắn. Mấy năm đầu chưa thạo việc, vừa kiểm tra vừa lo nó quay ra cắn mình ” - ông bồi hồi kể lại.

Ông Phạm Thanh Hưng - một trong số những người thợ giỏi của làng.

Năm tháng trôi qua, đôi bàn tay của ông đã khéo léo, thuần thục trong từng thao tác. Từ thân rắn trưởng thành to cỡ bắp tay đến quả trứng non e ấp dưới mình rắn mẹ đều “nghe lời” đôi bàn tay của “người thuần rắn”. Nhắc về công việc của mình, ông Hưng luôn thể hiện tinh thần lạc quan: “Làm lâu năm rồi thì cũng quen. Quen rồi thì chẳng cần đồ bảo hộ nữa, cứ tay không mà chăm thôi. Rắn nó biết nhận chủ ấy mà”.

Nửa đời lo chuyện sinh nghề tử nghiệp

Mặt trời chưa ló rạng, ngày mới của một “người thuần rắn” đã bắt đầu. Mỗi ngày, ông đều kiểm tra độ ẩm, khử trùng và điều chỉnh nhiệt độ phòng chứa để phù hợp với môi trường sống của rắn: “Nhiệt độ khá quan trọng đối với chúng, nhiệt độ trung bình trong khoảng 28-30 độ là phù hợp nhất”. Đi dọc từng chuồng rắn, ông Hưng khẽ mở cửa “thăm nom” tình trạng từng của con: con nào sắp lột da, con nào chuẩn bị giao phối, con nào có vẻ xao động, bỏ ăn để hỗ trợ kịp thời.

Rắn hổ mang - loài rắn chiếm số lượng chủ yếu tại Vĩnh Sơn.

Đối với ông Hưng, mỗi con lại có một tính khí riêng, đặc biệt trong mùa sinh sản lại càng “khó chiều”. Rắn chỉ sinh sản một lần trong năm, năm nào trượt mùa, người nuôi xem như trắng tay. “Đến kỳ giao phối hay sinh sản là mình phải canh từng ngày. Sai một chút là ảnh hưởng tới cả mùa.” - ông nói. Là một người thợ giỏi của làng, ông chia sẻ bí quyết nuôi rắn lớn nhất của mình nằm ở việc quan sát: “Nuôi bao nhiêu năm rồi mới biết con nào mệt, con nào ốm. Khi hiểu nó, mình mới có thể chăm đúng, giúp chúng sinh trưởng tốt và thuận lợi”.

Tuy nhiên, dù được nuôi dưỡng cẩn thận nhưng rắn vẫn tiềm tàng mối nguy hiểm rất lớn. Với người dân Vĩnh Sơn, rủi ro rắn cắn là một phần của cuộc sống và ông Hưng cũng không ngoại lệ. “Sinh nghề tử nghiệp” - đó có lẽ là câu nói quen thuộc của mỗi hộ dân nuôi rắn nơi đây. Ông vui vẻ chia sẻ với nhóm phóng viên về lần rủi ro của mình như kể lại một kỉ niệm đáng nhớ trong cuộc đời: “Lúc trước, trong một lần cho ăn, chủ quan không để ý thế là bị một con rắn hổ mang nhào tới cắn vào tay. Kết quả là phải cắt luôn đốt ngón tay đó đi”.

Ông Phạm Thanh Hưng giơ bàn tay đã thiếu mất một phần, nói như một câu chuyện nghề.

Ông ngừng một nhịp rồi tiếp lời: “Ở đây, rắn hổ mang nhiều lắm. Có loại cực độc, không xử lý kịp thì chết. May mắn thì chỉ nằm viện hoặc mất ngón tay, ngón chân. Nuôi rắn quen rồi nhưng chưa bao giờ hết sợ, vì chỉ cần sơ sẩy một chút thôi là nguy hiểm tới tính mạng.”

Giữ hồn nghề truyền thống

Ở Vĩnh Sơn, nuôi rắn là niềm tự hào. Người ta không cần nói nhiều, chỉ cần nhìn vào vết sẹo trên tay, vết cắn trên người sẽ biết ai là người trong nghề. Nhưng, sự tự hào ấy theo lời ông Hưng lại đang phai dần. Khi xã hội phát triển, lớp trẻ có nhiều cơ hội nghề nghiệp hơn thì liệu họ có còn sẵn sàng gắn bó với nghề đầy nguy hiểm mà rủi ro như vậy không?

Với hơn ba thập kỷ cống hiến, ông Phạm Thanh Hưng tự nhận mình là người thợ “mang trách nhiệm lớn”, không chỉ nuôi rắn để trang trải cho cuộc sống của bản thân và gia đình mà còn để giữ cho truyền thống làng rắn Vĩnh Sơn được tiếp nối. Khi được hỏi liệu có muốn truyền nghề, ông cười: “Tôi dạy chứ. Ai muốn học nghề thì tôi chỉ hết. Nhưng phải thích đã. Không thích thì có kỹ thuật mấy cũng không làm được. Nghề này không hợp với người nóng tính, lại càng không hợp với người sợ hãi. Cái gì cũng thế, nó phải đi từ trái tim, từ sự đam mê nhiệt huyết mà ra…”

Ông Phạm Thanh Hưng ngậm ngùi chia sẻ.

Giữa khoảng sân tràn ngập ánh nắng vàng, ông Hưng lặng lẽ mở nắp một ô chuồng, ánh mắt dõi theo từng nhịp quẫy của con rắn như dõi theo hơi thở chính mình. Những vết sẹo trên tay ông không chỉ là dấu vết của nghề, mà là chứng tích của cả một đời gắn bó. “Cứ còn người nuôi là làng còn nghề” - ông nói nhỏ, như tự nhắc với chính mình.