Từ nhiều năm nay, làng nghề tái chế nhôm Bình Yên (xã Nam Ninh, tỉnh Ninh Bình) được xem là điểm nóng về ô nhiễm môi trường. Ảnh: Nguyễn Trường.

Nằm ngay trong khu dân cư đông đúc, hoạt động tái chế nhôm phế liệu tại làng nghề tái chế nhôm Bình Yên diễn ra khá sôi động. Dọc các con ngõ ở thôn Bình Yên, có rất nhiều bao sỉ than được tập kết phục vụ các lò cô đúc nhôm; nước thải sản xuất, nước thải sinh hoạt cùng chảy dưới các rãnh nước lộ thiên. Phía sau thôn có một công trình xử lý nước thải nhưng đang trong tình trạng không hoạt động, các thiết bị bị hoen gỉ…

Thống kê của UBND xã Nam Ninh, tại thôn Bình Yên hiện có 170 hộ sản xuất (chiếm 30% số hộ trong thôn), trong đó có 77 hộ cô đúc nhôm phế liệu; 27 hộ gia công cơ khí các sản phẩm làm ra từ nhôm; 66 hộ sản xuất tạo hình, nhúng rửa; khoảng 1.000 lao động tham gia sản xuất; lượng nhôm phế liệu được các hộ dân tái chế khoảng 400 tấn/tháng.

Theo ông Lưu Văn Dũng - Chủ tịch UBND xã Nam Ninh, hoạt động tái chế nhôm của các hộ dân ở thôn Bình Yên mang tính tự phát, công nghệ lạc hậu nên đã gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường ở mức báo động.

Tương tự, tại làng nghề chế tác đá mỹ nghệ Ninh Vân (phường Nam Hoa Lư), tình trạng ô nhiễm không khí, khói bụi, tiếng ồn đã diễn ra từ nhiều năm nay. Hoạt động sản xuất ở đây chủ yếu diễn ra ngoài trời, các nhà xưởng được xây dựng tạm bợ.

Ông Nguyễn Văn Sang - một người dân trú tại thôn Trấn Lữ, phường Nam Hoa Lư cho biết, từ nhiều năm nay, người dân nơi đây đã phải sống chung với tình trạng ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm về khói bụi và tiếng ồn.

Được biết, hiện làng nghề chế tác đá mỹ nghệ Ninh Vân có tới gần 1.000 hộ và có hơn 80 doanh nghiệp đóng trên địa bàn tham gia sản xuất đá.

Theo đánh giá của ngành chức năng tỉnh Ninh Bình, nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường tại 2 làng nghề trên là do hiệu quả không cao của các dự án thu gom, xử lý nước thải, chất thải rắn… Các hộ sản xuất, kinh doanh trong làng nghề có ý thức chấp hành pháp luật về môi trường còn kém. Công tác xử lý vi phạm chưa hiệu quả, dễ phát sinh nguy cơ xảy ra khiếu kiện.

Trước thực trạng trên, ngày 6.11 vừa qua, UBND tỉnh Ninh Bình đã có văn bản chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh phối hợp với các đơn vị, địa phương lập đề án điều tra khảo sát, đánh giá tổng thể mức độ ô nhiễm môi trường của các làng nghề trên địa bàn tỉnh.

Đối với làng nghề đúc nhôm Bình Yên, khuyến khích thực hiện các giải pháp hỗ trợ công tác bảo vệ môi trường tại làng nghề như chuyển đổi công nghệ sản xuất (từ đốt lò bằng than, củi sang sử dụng điện nhiệt), khuyến khích áp dụng công nghệ xử lý chất thải phát sinh ngay tại nguồn. Thời gian hoàn thành trước ngày 31.12.2025.

Đối với làng nghề chế tác đá mỹ nghệ Ninh Vân, yêu cầu các cơ sở, doanh nghiệp hoạt động có nhà xưởng kinh doanh quy mô lớn phải thực hiện các thủ tục môi trường theo quy định, áp dụng các biện pháp thu gom, xử lý các chất thải, không để phát tán gây ô nhiễm môi trường.

Đồng thời, tổ chức vận hành lại hệ thống xử lý nước thải của cụm công nghiệp làng nghề chế tác đá mỹ nghệ Ninh Vân và phải đấu nối với hệ thống thoát nước của các hộ sản xuất, chế tác đá, đảm bảo vận hành hiệu quả nhằm giảm thiểu tác nhân gây ô nhiễm. Thời gian hoàn thành trước ngày 30.1.2026.