Vượt qua hơn 200 cây số từ TP. HCM đến TP Bảo Lộc, chúng tôi gặp được bà Vũ Thị Phượng (60 tuổi), chủ nhà máy trà Tứ Quý (thôn Tứ Quý, xã Lộc An, huyện Bảo Lâm). Với thâm niên làm trà gần 40 năm, bà có những chia sẻ về công việc dù lắm vất vả nhưng lại khiến con người ta đam mê mãi
không ngừng.

Là một trong số ít những người được đi học tới nơi tới chốn, sau khi tốt nghiệp bà Phượng được chính quyền tỉnh Lâm Đồng gọi đến làm việc ở công ty chè Lâm Đồng. Vào năm 2010 thì bà nghỉ hưu sớm. Trước những trăn trở về cây trà, nghề trà cũng như nỗi vất vả gian lao của người trồng trà nhưng không mang lại hiệu quả kinh tế cao bởi kỹ thuật chăm sóc, thương lái ép giá,… Đồng thời, nhận sự động viên từ đồng nghiệp, bạn bè đến năm 2017, bà Phượng bắt đầu vào huyện Bảo Lâm thành lập nhà máy trà Tứ Quý, nhằm góp phần mở rộng hơn thị trường tiêu thụ cho bà con nông dân và duy trì, phát triển nghề trà tại mảnh đất này.

Nhà máy được đầu tư máy móc hiện đại nhằm đảm bảo quy trình sản xuất sạch, chất lượng

Theo bà Phượng, giống trà ở Bảo Lâm đều là những giống trà Việt cơ bản, nhưng hiện nay nhiều hộ nông dân chưa thật sự hiểu, chăm sóc cây trà đúng cách, và lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hoá học,… nên chất lượng lá trà thu hái không đạt chất lượng cao như trước đây. Kèm theo đó, sự ép giá của thương lái cũng khiến người nông dân lao đao dường như muốn bỏ nghề, thậm chí bán đất,… Vì vậy, trong 2 năm đầu tiên, nhà máy trà Tứ Quý chấp nhận chịu lỗ. Song song đó, cô còn đầu tư máy móc hiện đại nhằm đảm bảo quy trình sản xuất sạch, chất lượng.

Sau 2 năm, nhà máy hoạt động ổn định hơn, tạo cơ hội phát triển mới cho ngành trà Bảo Lâm, tạo thu nhập ổn định cho người dân địa phương và khoảng 10 nhân công từ TP Bảo Lộc vào làm việc.

Bà Phượng giới thiệu về những công đoạn làm trà

Tổng diện tích 4612m2, nhà máy Tứ Quý hiện đang sản xuất những loại trà chủ yếu là sản phẩm thô trà xanh và trà đen, trong đó trà đen chiếm sản lượng cao hơn hẳn, phân phối cho thị trường TP. HCM và một số tỉnh lân cận. Riêng trà organic, trà ô long chỉ chiếm số lượng nhỏ. Về quy trình làm trà đen, bà Phượng cho biết: “Sau khi tiếp nhận nguyên liệu thu mua, trà được đưa lên bồ héo để nghỉ 10 tiếng, kế đến là công đoạn làm héo bằng nhiệt từ 50 – 60 độ C, khi đọt trà mất nước khoảng 25 - 30% sẽ đưa ra máy vò (trong vòng 60 - 80 phút, tuỳ theo nguyên liệu tốt hay xấu). Vò xong thì xả cối đem xuống ủ men chừng 150 – 180 phút, rồi đưa lên sấy diệt men. Công đoạn tiếp theo là đưa qua sàn phân loại với 2 tiêu chí đó là: phân loại theo kích thước, phân loại theo trọng lượng. Cuối cùng sẽ cho vào máy hút xơ, râu và hoàn thiện, đóng gói.”

Bà Vũ Thị Phượng – Chủ nhà máy trà Tứ Quý

Trước tình trạng diện tích trồng trà thu hẹp, nhà máy còn lên kế hoạch liên kết cùng một số hộ nông dân nhằm đảm bảo trồng, chăm sóc trà theo tiêu chuẩn VietGAP và kết hợp với cán bộ tỉnh Lâm Đồng hỗ trợ tập huấn cho người dân. Dù chỉ là số nhỏ nhưng hy vọng sẽ giúp đỡ được người dân có thu nhập và duy trì nghề. “Tôi cũng từng dự tính mua đất để làm một vùng nguyên liệu riêng và quyết định bán nhà ở Bảo Lộc để mua mảnh đất này. Tuy nhiên lại không thành công do mảnh đất bị bán cho người khác.” Bà Phượng tiếc nuối chia sẻ.

Được biết, bà Phượng có hai người con nhưng không ai muốn kế nghiệp làm trà và có xu hướng làm bất động sản vì nhàn và đỡ cực nhọc hơn. Chỉ có cô con gái năm nay 31 tuổi giúp bà xử lý các vấn đề về giấy tờ hoạt động, hoá đơn, thuế nhà máy. Hiện tại, khi đang ở độ tuổi 60, bà Phượng và chồng không mong ước gì hơn ngoài việc tìm được người kế nghiệp trà. Bởi nhà máy này là tất cả những đam mê, những nỗ lực không ngừng nghỉ, nó chứa đựng cả những hi vọng, ước mong về sự đổi thay, sự phát triển vững bền của cái nghề truyền thống xứ B’Lao, của những giá trị văn hoá tỉnh Lâm Đồng bao đời nay. Có lẽ đây là một mong ước xa vời, nhưng bà Phượng hi vọng: “một ngày nào đó các con của bà sẽ hồi tâm chuyển ý, hoặc hơn nữa là bà tìm được một người thật sự yêu cái nghề lắm công phu, lắm cực nhọc và người đó sẽ kế thừa nghề, phát triển nghề… giúp người dân mảnh đất này, giúp hương trà xứ B’lao bao cao bay xa…”

Có thể nói, người dân xứ B’lao hay bất kỳ một ai khác trên đất nước Việt Nam đều mang trong mình một tình yêu quê hương nồng cháy, nó không chỉ là lời nói, mà còn được khắc họa cả trong miếng cơm manh áo hằng ngày. Trà B’lao chứa đựng những tinh tuý của đất trời, của những người nông dân đang ở mảnh đất này. Họ yêu trà, quý trà như yêu quý cuộc sống, họ cũng trân trọng từng cơ hội để có thể giữ được trà, giữ được cái nghề đã ăn sâu vào tận tâm hồn.

Bài, ảnh: Nguyễn Quỳnh