Theo thống kê, Hà Nội là địa phương tập trung nhiều làng nghề và nghệ nhân với hơn 1.300 làng nghề và làng có nghề, trong đó có hơn 300 làng nghề, làng nghề truyền thống được UBND thành phố công nhận, hội tụ 47/52 nghề truyền thống của cả nước. Mỗi làng nghề đều mang bản sắc riêng với những sản phẩm độc đáo theo phong cách văn hóa địa phương, có sức cạnh tranh cao trên thị trường trong nước và quốc tế, nổi bật như các sản phẩm gốm sứ, dệt, thêu, ren, đồ gỗ mỹ nghệ, chế biến nông sản...

Nghệ nhân tại làng Vạn Phúc (quận Hà Đông) thao tác dệt lụa. Ảnh: CHUNG HOÀNG

Với doanh thu khoảng 24.000 tỷ đồng mỗi năm, các làng nghề tại Hà Nội đang đóng góp tích cực vào tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của thành phố. Trong đó, một số làng nghề có doanh thu hằng năm cao như làng nghề mỹ nghệ Sơn Đồng (huyện Hoài Đức) đạt trên 1.000 tỷ đồng; làng nghề cơ khí Phùng Xá (huyện Thạch Thất) đạt trên 1.200 tỷ đồng, những con số trên cho thấy, sự phát triển của các làng nghề là tín hiệu tích cực cho nền kinh tế Thủ đô.

Trước những tiềm năng đến từ các làng nghề, TP Hà Nội đã đưa nhiều nội dung liên quan đến gìn giữ, bảo tồn, phát triển làng nghề vào Luật Thủ đô 2024. Vừa qua, TP Hà Nội cũng đã ban hành Đề án tổng thể phát triển làng nghề trên địa bàn TP Hà Nội giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, TP Hà Nội đề ra mục tiêu đến năm 2030, thực hiện khôi phục, bảo tồn được ít nhất 5 nghề, làng nghề truyền thống có nguy cơ mai một, thất truyền. Thành phố phấn đấu công nhận mới ít nhất 10 nghề và 25 làng nghề, làng nghề truyền thống; phát triển 10 làng từ “làng nghề” lên “làng nghề truyền thống”. TP Hà Nội cũng dự kiến đầu tư đồng bộ kết cấu hạ tầng, thực hiện bảo tồn, phục dựng không gian văn hóa làng nghề nhằm phát triển ít nhất 3 làng nghề gắn với du lịch, hình thành 10 điểm, tuyến du lịch làng nghề.

Thành phố phấn đấu tối thiểu 80% người lao động tại làng nghề, làng nghề truyền thống được đào tạo, đào tạo lại, tập huấn nâng cao kỹ năng nghề, kỹ năng vệ sinh an toàn lao động và kiến thức công nghệ thông tin cơ bản. TP Hà Nội dự kiến có hơn 50% làng nghề, làng nghề truyền thống được công nhận có sản phẩm đạt chứng nhận OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm), đồng thời hỗ trợ số hóa cho những sản phẩm làng nghề này. Bên cạnh đó, phấn đấu tốc độ tăng giá trị sản xuất bình quân của các làng nghề đạt 10%/năm và có ít nhất 30% làng nghề có không gian trưng bày, điểm giới thiệu, bán sản phẩm hoặc bán hàng trên sàn thương mại điện tử.

Bên cạnh những chính sách thúc đẩy sản xuất, cần tăng cường hỗ trợ các làng nghề thực hiện hội nhập quốc tế. Mới đây, hai làng nghề gốm Bát Tràng và lụa Vạn Phúc đã chính thức trở thành thành viên của Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc đưa các làng nghề của Thủ đô từng bước hội nhập với thế giới. Việc gia nhập Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới có ý nghĩa lớn, mở ra nhiều cơ hội hợp tác, phát triển, giao thương với các đối tác trên khắp thế giới, thúc đẩy công nghiệp văn hóa, kết hợp sản xuất làng nghề với du lịch, góp phần quảng bá văn hóa Thủ đô.

Phát biểu tại lễ công nhận hai làng nghề trở thành thành viên của Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, ông Sa'ad Al-Qaddumi, Chủ tịch Hội đồng Thủ công thế giới chia sẻ, các làng nghề truyền thống tại Việt Nam cũng như Hà Nội từ lâu đã nổi tiếng với những sản phẩm thủ công tinh xảo, được gìn giữ và phát triển qua nhiều thế kỷ, vì vậy, hội đồng sẽ tiếp tục đồng hành, hợp tác chặt chẽ với các làng nghề và nghệ nhân để xây dựng một cộng đồng thủ công toàn cầu, nơi tôn vinh truyền thống lâu đời nhưng cũng hướng tới một tương lai bền vững và thịnh vượng.

Để có được bước tiến quan trọng này, TP Hà Nội đã xác định tầm quan trọng và tiềm năng, giá trị của các làng nghề với việc ban hành nhiều cơ chế, chính sách, trong đó đã ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TU về “Phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” để khẳng định ưu tiên phát triển làng nghề và sản phẩm thủ công truyền thống. Thời gian tới, theo UBND TP Hà Nội, thành phố sẽ tập trung vào công tác quy hoạch làng nghề; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động và nâng cao năng lực quản lý nhà nước đối với công tác bảo tồn và phát triển làng nghề. Thành phố sẽ hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ bảo tồn và phát triển làng nghề; rà soát, xây dựng vùng nguyên liệu cung ứng tại chỗ, bảo đảm cung ứng một phần nguyên liệu cho các làng nghề. Cùng với đó, các cơ quan, địa phương sẽ đẩy mạnh xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu gắn với sản phẩm OCOP và hình thành thêm những mô hình làng nghề gắn với du lịch, phù hợp với phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.