Hà Nội: 25°C Hà Nội
Đà Nẵng: 27°C Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh: 26°C TP Hồ Chí Minh
Thừa Thiên Huế: 25°C Thừa Thiên Huế

Nghề dệt cổ truyền của người Thái ở Tây Bắc trong cuộc sống hiện đại

LNV - Nghề dệt cổ truyền dân gian của các tộc người là một mảng đề tài nghiên cứu rất cơ bản trong nghiên cứu dân tộc học và nhân học ở Việt Nam, cũng như ở các nước khác trên thế giới. Qua các nội hàm của việc nghiên cứu nghề dệt cổ truyền dân gian sẽ là những thể hiện sâu sắc và đầy đủ nhất về các thành tố văn hóa cùng những tinh hoa về bản sắc văn hóa của dân tộc đó, mà chúng ta cần tôn vinh duy trì nó trong việc bảo tồn văn hóa các dân tộc thiểu số cùng sự đóng góp của nó vào kho tàng di sản văn hóa các dân tộc ở Việt Nam. Trong số đó có nghề dệt cổ truyền của người Thái ở Tây Bắc mang đậm sắc màu văn hóa Thái.

Người Thái là một trong 54 dân tộc ở nước ta. Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, dân tộc Thái đã góp công sức lớn lao đáng ghi nhận vào truyền thống xây dựng và bảo vệ đất nước Việt Nam. Đó cũng chính là quá trình người Thái tạo lập ra những giá trị văn hóa mang đậm bản sắc tộc người, đóng góp vào kho tàng di sản văn hóa các dân tộc Việt Nam. Bởi vậy, việc nghiên cứu văn hóa của người Thái ở nước ta là một trong những vấn đề quan trọng và cấp thiết nhằm góp phần nhận thức văn hóa và lịch sử của dân tộc Thái cũng như sự đóng góp của văn hóa Thái vào văn hóa Việt Nam. Thông qua đó góp phần nghiên cứu các mối quan hệ của văn hóa Thái với các nhóm Thái ở những vùng khác nhau trên đất nước ta, cũng như với văn hóa của người Thái trong khu vực Đông Nam Á.

Dệt thổ cẩm là nghề truyền thống được người Thái Mai Châu giữ gìn theo thời gian.
Dệt thổ cẩm là nghề truyền thống được người Thái Mai Châu giữ gìn theo thời gian.

Ở Việt Nam, vùng núi rừng Tây Bắc là một trong những địa bàn sinh tụ lâu đời của người Thái với hai nhóm Thái chính là Thái Trắng và Thái Đen ngoài ra người Thái còn ở vùng Thanh – Nghệ. Ở Tây Bắc người Thái đã sáng tạo nên những giá trị văn hóa truyền thống khá đặc sắc, trong đó có nghề dệt được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, đây là 1 nghề thủ công có tính tiêu biểu và đặc thù trong sinh hoạt kinh tế văn hóa của người Thái, nó có vai trò thiết yếu trong cuộc sống con người. Hoạt động của nghề dệt của người Thái đã và đang góp phần quan trọng vào việc đảm bảo và nâng cao đời sống cư dân và phát triển kinh tế xã hội, văn hóa truyền thống tộc người. Hơn thế nữa nghề dệt cổ truyền của người Thái đã biểu hiện và phản ánh khá tiêu biểu những đặc điểm kinh tế xã hội văn hóa của họ. Nghiên cứu nghề dệt của người Thái từ truyền thống đến hiện đại, nhìn từ góc độ dân tộc học và khía cạnh văn hóa, sản xuất ban đầu nhằm lý giải những vấn đề về nguồn gốc và quá trình phát triển của nghề dệt, về các đặc điểm kinh tế - xã hội của người Thái và các mối quan hệ giao lưu kinh tế - văn hóa giữa người Thái với các tộc người khác trong khu vực, cũng như giữa văn hóa Thái với văn hóa của người Thái trong các khu vực của Tây Bắc cũng như giữa văn hóa Thái của người Thái trong khu vực của Việt Nam và ở Đông Nam Á. Những đặc điểm rút ra được trên cơ sở phân tích, hệ thống hóa vấn đề nghiên cứu, sẽ góp thêm tư liệu, cứ liệu khoa học cần thiết để nghiên cứu văn hóa Thái trong nền văn hóa Việt Nam thống nhất và đa dạng các sắc thái tộc người.

Sản phẩm từ Thổ cẩm - người Thái
Sản phẩm từ Thổ cẩm - người Thái

Trong di sản thủ công nghiệp Việt Nam, cùng với nghề gốm, nghề liệu kim, nghề dệt trở thành nghề thủ công có vị trí đặc biệt, không thể thiếu trong đời sống cư dân. Việc nghiên cứu nghề dệt cổ truyền của người Thái không chỉ dừng ở việc miêu tả kỹ thuật, hiện vật một cách đơn thuần phiến diện, tách khỏi đời sống tộc người mà phải đặt nó trong mối quan hệ hữu cơ giữa đối tượng nghiên cứu với chủ nhân sáng tạo ra nó. Nghiên cứu nghề dệt cổ truyền của người Thái dưới góc độ dân tộc học không thể dừng lại ở việc khai thác các tri thức dân gian về kỹ thuật mà còn phải phân tích, lý giải những giá trị nhân văn, tư duy thẩm mỹ, tâm thức dân gian…của người Thái ở Tây Bắc. Cụ thể là ở hai vùng Yên Châu (Sơn La) của người Thái Đen và Mai Châu (Hòa Bình)của người Thái Trắng thông qua hàng loạt các hình thức biểu hiện và sử dụng sản phẩm dệt của họ trong tập quán, tín ngưỡng, lễ hội. Nghiên cứu họa tiết, hoa văn trên sản phẩm thể hiện nhân sinh quan, tâm lý tộc người qua từng thời đại trong tiến trình lịch sử.

Trong những năm gần đây nhờ công cuộc hiện đại đổi mới kinh tế và phát triển du lịch ở miền núi Tây Bắc đã tác động tích cực mạnh mẽ vào việc phục hồi và phát triển nghề thủ công truyền thống của một số dân tộc ít người ở các địa phương khác nhau, trong đó có nghề dệt truyền thống của người Thái Trắng ở Mai Châu (Hòa BÌnh) và người Thái Đen ở Yên Châu (Sơn La).

Gối (moan) người Thái
Gối (moan) người Thái

Sự hồi sinh này, một mặt do sự thúc đẩy của kinh tế thị trường, mặt khác cũng chính là xuất phát từ nhu cầu của xã hội nước ta nói chung đã có phần được nâng cao. Ở thành thị hàng dệt thổ cẩm của người Thái trở thành mốt của nam nữ thanh niên, có những bộ sưu tập mốt cách điệu từ trang phục dân tộc Thái đã góp mặt trong các cuộc trình diễn mốt thời trang trong và ngoài nước. Một điều qua trọng hơn nữa là người Thái, những chủ nhân sang tạo của nghề dệt truyền thống vẫn sử dụng một cách trang trọng bộ trang phục dân tộc Thái trong các dịp lễ hội, đám cưới, đám tang của cuộc sống cộng đồng, việc trao truyền nghề dệt cho con gái từ 7 đến 10 tuổi vẫn được các bà các mẹ chú trọng vì lẽ đó nghề dệt cổ truyền vẫn tồn tại bền bỉ cùng năm tháng như một điều tự nhiên trong cuộc sống của người dân tộc Thái ở Tây Bắc.

PGS.TS: Nguyễn Thị Thanh Nga

Tin liên quan

Giáo dục văn hóa truyền thống cho học sinh người dân tộc thiểu số

Giáo dục văn hóa truyền thống cho học sinh người dân tộc thiểu số

LNV - Nhằm giáo dục ý thức cho học trò về văn hóa truyền thống cho học sinh người dân tộc thiểu số, ngành GD Lạng Sơn tổ chức nhiều hoạt động thực tế.
Bình Định: Phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Bình Định: Phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

LNV - Đến hết ngày 31/12/2025, phải đảm bảo giải ngân 100% vốn và hoàn thành toàn diện các mục tiêu Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi giai đoạn 2021 – 2030, giai đoạn I từ năm 2021 đến năm 2025 trên địa bàn tỉnh Bình Định.
Phát triển nghề truyền thống ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Phát triển nghề truyền thống ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số

LNV - Để truyền dạy và làm nghề của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Bắc Giang gặp không ít khó khăn, xong nơi đây vẫn lưu giữ được các nghề truyền thống, thể hiện bản sắc văn hóa đặc trưng.

Tin mới hơn

Giải pháp phát huy giá trị các làng nghề truyền thống

Giải pháp phát huy giá trị các làng nghề truyền thống

LNV - Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cả nước có khoảng hơn 5.400 làng nghề, trong đó, riêng vùng Đồng bằng sông Hồng có hơn 1.500 làng, với khoảng 300 làng được công nhận là làng nghề truyền thống.
Nan giải nguồn cung nguyên liệu cho các làng nghề thủ công Hà Nội

Nan giải nguồn cung nguyên liệu cho các làng nghề thủ công Hà Nội

LNV - Xây dựng kế hoạch phát triển vùng nguyên liệu bền vững cho làng nghề Hà Nội nói chung và ngành thủ công mỹ nghệ nói riêng đang là bài toán nan giải, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều bên và giải pháp đồng bộ.
Nghệ An cần có giải pháp về khai thác, quy hoạch vùng nguyên liệu bền vững phục vụ ngành thủ công mỹ nghệ

Nghệ An cần có giải pháp về khai thác, quy hoạch vùng nguyên liệu bền vững phục vụ ngành thủ công mỹ nghệ

LNV - Các vùng nông thôn của Nghệ An có nguồn nguyên liệu tự nhiên đa dạng như cái, tre, nứa, luồng, cói, mây, gỗ, đá, đất sét…Những nguyên liệu này là cơ sở để phát triển các sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Đặc biệt, nguyên vật liệu thủ công mỹ nghệ của Nghệ An được sự phân bố theo vùng sinh thái, tương ứng với từng nhóm nghề truyền thống, và rất phù hợp để phát triển quy hoạch vùng nguyên liệu bền vững...
Cần chiến lược tái cấu trúc chuỗi nguyên liệu thủ công mỹ nghệ

Cần chiến lược tái cấu trúc chuỗi nguyên liệu thủ công mỹ nghệ

LNV - Nguồn nguyên liệu là 'nút thắt cổ chai' lớn nhất của ngành thủ công mỹ nghệ và đòi hỏi một chiến lược tái cấu trúc toàn diện từ cấp vùng đến liên kết vùng.
Làng nghề hướng đến môi trường kinh doanh minh bạch

Làng nghề hướng đến môi trường kinh doanh minh bạch

LNV - Các làng nghề đang có những chuyển biến tích cực từ nhận thức, tới hành động, nói không với sản xuất, kinh doanh hàng giả. Việc làng nghề nói không với sản xuất hàng giả sẽ góp phần xây dựng lại một môi trường kinh doanh chất lượng, uy tín.
Bộ tiêu chí nông thôn mới tăng tính chủ động cho địa phương

Bộ tiêu chí nông thôn mới tăng tính chủ động cho địa phương

LNV - Ngày 25/7 tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội thảo tham vấn Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới các cấp giai đoạn tới.

Tin khác

Thúc đẩy hội nhập quốc tế cho làng nghề truyền thống ở Hà Nội

Thúc đẩy hội nhập quốc tế cho làng nghề truyền thống ở Hà Nội

LNV - Việc bảo tồn và phát triển làng nghề không chỉ dừng lại ở gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống, mà còn là câu chuyện hội nhập, đổi mới sáng tạo và nâng tầm sản phẩm thủ công Việt Nam ra thị trường quốc tế.
Làng nghề truyền thống đồ gỗ mỹ nghệ Đồng kỵ - Bắc Ninh

Làng nghề truyền thống đồ gỗ mỹ nghệ Đồng kỵ - Bắc Ninh

LNV - Làng Đồng Kỵ ở sát bờ Nam sông Ngũ Huyện Khê – đây cũng là con sông chứng nhân lịch sử của dân tộc, của Bắc Ninh. Trải qua nhiều năm phát triển, hiện nay Đồng Kỵ đã trở thành nơi sản xuất và cung cấp đồ gỗ mỹ nghệ lớn, không chỉ cung cấp sản phẩm cho các nơi trong nước mà còn ra cả các nước khác trên thế giới.
Xã Bát Tràng tập trung phát triển làng nghề với phát triển du lịch

Xã Bát Tràng tập trung phát triển làng nghề với phát triển du lịch

LNV - Với lợi thế về làng nghề gốm sứ truyền thống, Bát Tràng, TP Hà Nội tiếp tục tập trung phát triển làng nghề kết hợp với phát triển du lịch, từng bước đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng, mũi nhọn của địa phương.
Một số nghề thủ công truyền thống của dân tộc Khơ Mú ở vùng núi Tây Bắc Việt Nam

Một số nghề thủ công truyền thống của dân tộc Khơ Mú ở vùng núi Tây Bắc Việt Nam

LNV - Người Khơ Mú ở Việt Nam thường được các dân tộc khác gọi là: Xá Cẩu, Tày Hạy. Với tổng số dân vào khoảng trên dưới 56.542 người, họ cư trú ở các vùng rẻo cao, vùng giữa thuộc các vùng Tây Bắc và Thanh Nghệ của Việt Nam.
Làng nghề - “mắt xích” cho công nghiệp văn hóa

Làng nghề - “mắt xích” cho công nghiệp văn hóa

LNV - Dưới tác động của toàn cầu hóa và nền kinh tế tri thức, việc khai thác tiềm năng của các làng nghề trong lĩnh vực du lịch không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống mà còn tạo động lực phát triển cho công nghiệp văn hóa - một ngành kinh tế mũi nhọn theo chiến lược phát triển của Thủ đô.
Nghị quyết 57 mở đường phát triển làng nghề

Nghị quyết 57 mở đường phát triển làng nghề

LNV - Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đang mở ra kỷ nguyên mới cho doanh nghiệp tư nhân, trong đó có doanh nghiệp, hộ kinh doanh tại các làng nghề thủ công, tạo đà bứt phá nhờ khoa học công nghệ. Nghị quyết này không chỉ là định hướng chiến lược về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, mà còn là “cầu nối vàng” giữa các viện nghiên cứu, nhà khoa học với cộng đồng doanh nghiệp.
Ứng dụng công nghệ số phát triển làng nghề

Ứng dụng công nghệ số phát triển làng nghề

LNV - Xác định chuyển đổi số là xu thế tất yếu trong phát triển sản xuất, kinh doanh, các làng nghề trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc đã chủ động ứng dụng, chuyển đổi dữ liệu và quy trình sản xuất từ thủ công sang số hóa, tự động hóa. Đồng thời, tích cực sử dụng mạng xã hội, xây dựng website, tham gia các sàn thương mại điện tử để đưa các sản phẩm làng nghề vươn dài ra thị trường thế giới.
Làng nghề với bài toán “chuyển đổi xanh”

Làng nghề với bài toán “chuyển đổi xanh”

LNV - Xây dựng mô hình “chuyển đổi xanh”, khuyến khích ứng dụng khoa học, công nghệ vào quá trình sản xuất, giảm phát thải chất độc hại đang được coi là hướng mở có tín hiệu khả quan, để giải “bài toán khó” ô nhiễm môi trường làng nghề vốn vẫn là mối lo chung của không ít địa phương từ nhiều năm nay. Dẫu vậy, việc triển khai các giải pháp này vẫn là điều không dễ...
Đề xuất một số giải pháp để phát triển du lịch làng nghề Việt Nam

Đề xuất một số giải pháp để phát triển du lịch làng nghề Việt Nam

LNV - Du lịch làng nghề (DLLN) là một loại hình du lịch khá mới mẻ tại Việt Nam, nó mang lại một số lợi ích thiết thực như: giúp đa dạng hóa các loại hình du lịch; khôi phục, phát triển một số làng nghề có nguy cơ bị mai một, thất truyền; góp phần phát triển kinh tế cho các hộ gia đình trong làng nghề và gia đình xung quanh làng nghề; quảng bá văn hóa Việt Nam và văn hóa mỗi vùng miền. Tuy nhiên, khi phát triển DLLN cũng gặp không ít khó khăn, thách thức cần phải có giải pháp tháo gỡ. Trong bài viết này, tác giả đề xuất một số giải pháp giúp DLLN tiếp tục phát triển để mang lại nhiều lợi ích hơn nữa.
Hà Nội: Thành lập 2 cụm công nghiệp làng nghề vốn gần 370 tỷ đồng

Hà Nội: Thành lập 2 cụm công nghiệp làng nghề vốn gần 370 tỷ đồng

LNV - Thành phố Hà Nội quyết định thành lập 2 cụm công nghiệp làng nghề, vốn gần 370 tại huyện Thạch Thất và huyện Phú Xuyên...
Bảo tồn làng nghề truyền thống trước thách thức của thời đại

Bảo tồn làng nghề truyền thống trước thách thức của thời đại

LNV - Làng nghề truyền thống Việt Nam không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn đóng góp rất lớn vào bức tranh văn hóa của đất nước. Bảo vệ, phát triển các làng nghề truyền thống cần sự chung tay từ chương trình của Chính phủ, các chính sách hỗ trợ của địa phương cho đến sự nỗ lực thích ứng với thời cuộc của chính các làng nghề.
Những yếu tố sống còn của làng nghề

Những yếu tố sống còn của làng nghề

LNV - Hệ thống sản xuất trong các làng nghề mang hình thái đặc trưng và bản sắc riêng biệt của nền kinh tế, văn hóa Việt Nam từ lâu đời. Làng nghề không chỉ là một khu vực sản xuất có những đóng góp quan trọng trong việc tạo ra thu nhập, việc làm cho người dân nông thôn mà còn chứa đựng trong đó những giá trị, nét đẹp văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc.
Sức sống ở làng nghề Yên Bái

Sức sống ở làng nghề Yên Bái

LNV - Mang trong mình những giá trị văn hóa, phong tục, tập quán, đời sống sinh hoạt của người dân mỗi địa phương, mỗi vùng đất; thế nên không ít nghề truyền thống và các sản phẩm của làng nghề ở Yên Bái không những không bị mai một mà ngày càng khẳng định giá trị nhờ đổi mới sáng tạo, kết hợp du lịch, thương mại điện tử và xu hướng tiêu dùng xanh.
Đồng Tháp: Bảo tồn, phát triển các làng nghề truyền thống

Đồng Tháp: Bảo tồn, phát triển các làng nghề truyền thống

LNV - Tỉnh Đồng Tháp quan tâm bảo tồn và phát triển các nghề truyền thống, làng nghề truyền thống nhằm tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, góp phần bảo tồn giá trị văn hóa, truyền thống, phát triển kinh tế - xã hội nông thôn và xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu.
Phát triển kinh tế tư nhân – Đòn bẩy cho một việt nam thịnh vượng

Phát triển kinh tế tư nhân – Đòn bẩy cho một việt nam thịnh vượng

LNV - Tạp chí Làng Nghề Việt Nam trân trọng giới thiệu bài viết: “Phát triển kinh tế tư nhân – Đòn bẩy cho một việt nam thịnh vượng” của đồng chí Tô Lâm - Tổng Bí thư BCH T.W Đảng cộng sản Việt Nam.
Xem thêm
Mới nhất Đọc nhiều
Thông báo phân luồng giao thông phục vụ Tổng duyệt Lễ kỷ niệm A80

Thông báo phân luồng giao thông phục vụ Tổng duyệt Lễ kỷ niệm A80

LNV - Để bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, phòng ngừa ùn tắc giao thông, Công an TP Hà Nội thông báo phân luồng giao thông và tổ chức hướng đi đối với các phương tiện.
Nâng tầm đặc sản quê hương

Nâng tầm đặc sản quê hương

LNV - Với khát vọng nâng tầm giá trị đặc sản quê hương từ nguồn nguyên liệu có sẵn, nhiều hộ gia đình đã tạo nên các sản phẩm độc đáo.
Hà Nội bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối Lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2-9

Hà Nội bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối Lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2-9

LNV - Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh đề nghị các đơn vị bảo đảm an toàn tuyệt đối Lễ kỷ niệm, diễu binh, diễu hành 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9.
Phú Thượng khánh thành trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm

Phú Thượng khánh thành trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm

LNV - Ngày 28/8, Đảng ủy – HĐND – UBND – Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Phú Thượng đã tổ chức Lễ gắn biển công trình Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm – Công trình chào mừng 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9.
Ngăn chặn thực phẩm bẩn từ khâu giết mổ

Ngăn chặn thực phẩm bẩn từ khâu giết mổ

LNV - Thời gian qua, các cơ quan chức năng liên tiếp triệt phá nhiều vụ kinh doanh thịt không rõ nguồn gốc trên thị trường, nhất là thịt nhiễm bệnh Dịch tả lợn châu Phi.
Giao diện di động