Nghề dệt cổ truyền của người Thái ở Tây Bắc trong cuộc sống hiện đại
Người Thái là một trong 54 dân tộc ở nước ta. Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, dân tộc Thái đã góp công sức lớn lao đáng ghi nhận vào truyền thống xây dựng và bảo vệ đất nước Việt Nam. Đó cũng chính là quá trình người Thái tạo lập ra những giá trị văn hóa mang đậm bản sắc tộc người, đóng góp vào kho tàng di sản văn hóa các dân tộc Việt Nam. Bởi vậy, việc nghiên cứu văn hóa của người Thái ở nước ta là một trong những vấn đề quan trọng và cấp thiết nhằm góp phần nhận thức văn hóa và lịch sử của dân tộc Thái cũng như sự đóng góp của văn hóa Thái vào văn hóa Việt Nam. Thông qua đó góp phần nghiên cứu các mối quan hệ của văn hóa Thái với các nhóm Thái ở những vùng khác nhau trên đất nước ta, cũng như với văn hóa của người Thái trong khu vực Đông Nam Á.
![]() |
Dệt thổ cẩm là nghề truyền thống được người Thái Mai Châu giữ gìn theo thời gian. |
Ở Việt Nam, vùng núi rừng Tây Bắc là một trong những địa bàn sinh tụ lâu đời của người Thái với hai nhóm Thái chính là Thái Trắng và Thái Đen ngoài ra người Thái còn ở vùng Thanh – Nghệ. Ở Tây Bắc người Thái đã sáng tạo nên những giá trị văn hóa truyền thống khá đặc sắc, trong đó có nghề dệt được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, đây là 1 nghề thủ công có tính tiêu biểu và đặc thù trong sinh hoạt kinh tế văn hóa của người Thái, nó có vai trò thiết yếu trong cuộc sống con người. Hoạt động của nghề dệt của người Thái đã và đang góp phần quan trọng vào việc đảm bảo và nâng cao đời sống cư dân và phát triển kinh tế xã hội, văn hóa truyền thống tộc người. Hơn thế nữa nghề dệt cổ truyền của người Thái đã biểu hiện và phản ánh khá tiêu biểu những đặc điểm kinh tế xã hội văn hóa của họ. Nghiên cứu nghề dệt của người Thái từ truyền thống đến hiện đại, nhìn từ góc độ dân tộc học và khía cạnh văn hóa, sản xuất ban đầu nhằm lý giải những vấn đề về nguồn gốc và quá trình phát triển của nghề dệt, về các đặc điểm kinh tế - xã hội của người Thái và các mối quan hệ giao lưu kinh tế - văn hóa giữa người Thái với các tộc người khác trong khu vực, cũng như giữa văn hóa Thái với văn hóa của người Thái trong các khu vực của Tây Bắc cũng như giữa văn hóa Thái của người Thái trong khu vực của Việt Nam và ở Đông Nam Á. Những đặc điểm rút ra được trên cơ sở phân tích, hệ thống hóa vấn đề nghiên cứu, sẽ góp thêm tư liệu, cứ liệu khoa học cần thiết để nghiên cứu văn hóa Thái trong nền văn hóa Việt Nam thống nhất và đa dạng các sắc thái tộc người.
![]() |
Sản phẩm từ Thổ cẩm - người Thái |
Trong di sản thủ công nghiệp Việt Nam, cùng với nghề gốm, nghề liệu kim, nghề dệt trở thành nghề thủ công có vị trí đặc biệt, không thể thiếu trong đời sống cư dân. Việc nghiên cứu nghề dệt cổ truyền của người Thái không chỉ dừng ở việc miêu tả kỹ thuật, hiện vật một cách đơn thuần phiến diện, tách khỏi đời sống tộc người mà phải đặt nó trong mối quan hệ hữu cơ giữa đối tượng nghiên cứu với chủ nhân sáng tạo ra nó. Nghiên cứu nghề dệt cổ truyền của người Thái dưới góc độ dân tộc học không thể dừng lại ở việc khai thác các tri thức dân gian về kỹ thuật mà còn phải phân tích, lý giải những giá trị nhân văn, tư duy thẩm mỹ, tâm thức dân gian…của người Thái ở Tây Bắc. Cụ thể là ở hai vùng Yên Châu (Sơn La) của người Thái Đen và Mai Châu (Hòa Bình)của người Thái Trắng thông qua hàng loạt các hình thức biểu hiện và sử dụng sản phẩm dệt của họ trong tập quán, tín ngưỡng, lễ hội. Nghiên cứu họa tiết, hoa văn trên sản phẩm thể hiện nhân sinh quan, tâm lý tộc người qua từng thời đại trong tiến trình lịch sử.
Trong những năm gần đây nhờ công cuộc hiện đại đổi mới kinh tế và phát triển du lịch ở miền núi Tây Bắc đã tác động tích cực mạnh mẽ vào việc phục hồi và phát triển nghề thủ công truyền thống của một số dân tộc ít người ở các địa phương khác nhau, trong đó có nghề dệt truyền thống của người Thái Trắng ở Mai Châu (Hòa BÌnh) và người Thái Đen ở Yên Châu (Sơn La).
![]() |
Gối (moan) người Thái |
Sự hồi sinh này, một mặt do sự thúc đẩy của kinh tế thị trường, mặt khác cũng chính là xuất phát từ nhu cầu của xã hội nước ta nói chung đã có phần được nâng cao. Ở thành thị hàng dệt thổ cẩm của người Thái trở thành mốt của nam nữ thanh niên, có những bộ sưu tập mốt cách điệu từ trang phục dân tộc Thái đã góp mặt trong các cuộc trình diễn mốt thời trang trong và ngoài nước. Một điều qua trọng hơn nữa là người Thái, những chủ nhân sang tạo của nghề dệt truyền thống vẫn sử dụng một cách trang trọng bộ trang phục dân tộc Thái trong các dịp lễ hội, đám cưới, đám tang của cuộc sống cộng đồng, việc trao truyền nghề dệt cho con gái từ 7 đến 10 tuổi vẫn được các bà các mẹ chú trọng vì lẽ đó nghề dệt cổ truyền vẫn tồn tại bền bỉ cùng năm tháng như một điều tự nhiên trong cuộc sống của người dân tộc Thái ở Tây Bắc.
Tin liên quan
![Gìn giữ những nếp nhà cổ vùng cao Lào Cai](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/09/09/620240709093521.jpg?rt=20240709093523?240709100353)
Gìn giữ những nếp nhà cổ vùng cao Lào Cai
10:03 | 09/07/2024 OCOP
![Hội thi diễn xướng dân gian văn hoá các dân tộc tại Quảng Ngãi](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/062024/25/09/120240625094057.jpg?rt=20240625094058?240625095906)
Hội thi diễn xướng dân gian văn hoá các dân tộc tại Quảng Ngãi
09:59 | 25/06/2024 Văn hóa - Xã hội
![Hòa Bình: Huyện Yên Thủy làm tốt chương trình phát triển kinh tế - xã hội](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/062024/23/14/420240623140904.jpg?rt=20240623140947?240625095743)
Hòa Bình: Huyện Yên Thủy làm tốt chương trình phát triển kinh tế - xã hội
09:57 | 25/06/2024 Kinh tế
Tin mới hơn
![Làng gốm truyền thống miền Trung: Bảo tồn và phát huy giá trị hướng đến du lịch cộng đồng (Kỳ I)](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/31/19/920240731194528.jpg?rt=20240731195321?240801104442)
Làng gốm truyền thống miền Trung: Bảo tồn và phát huy giá trị hướng đến du lịch cộng đồng (Kỳ I)
10:44 | 01/08/2024 Nghiên cứu trao đổi
![Quản lý và giải pháp xử lý ô nhiễm môi trường làng nghề](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/25/09/3820240725092247.jpg?rt=20240725094126?240726031454)
Quản lý và giải pháp xử lý ô nhiễm môi trường làng nghề
15:14 | 26/07/2024 Nghiên cứu trao đổi
![Nghề dệt cổ truyền của người Thái ở Tây Bắc trong cuộc sống hiện đại](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/17/23/5420240717233727.jpg?rt=20240717235333?240725073610)
Nghề dệt cổ truyền của người Thái ở Tây Bắc trong cuộc sống hiện đại
07:36 | 25/07/2024 Nghiên cứu trao đổi
Tin khác
![Gốm cổ Quảng Đức di sản văn hóa tiêu biểu](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/11/11/1420240711111523.jpg?rt=20240711113635?240711022629)
Gốm cổ Quảng Đức di sản văn hóa tiêu biểu
14:26 | 11/07/2024 Nghiên cứu trao đổi
![Tìm giải pháp phát triển làng nghề gắn với văn hóa, du lịch](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/03/16/8-120240703160703.jpg?rt=20240703235309?240705091131)
Tìm giải pháp phát triển làng nghề gắn với văn hóa, du lịch
09:11 | 05/07/2024 Nghiên cứu trao đổi
![Cuốn sách của tư duy, tầm nhìn và sự tâm huyết với sự nghiệp xây dựng và phát triển nền văn hóa, con người Việt Nam](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/062024/24/09/cover-120240624095338.jpg?rt=20240624095353?240624095459)
Cuốn sách của tư duy, tầm nhìn và sự tâm huyết với sự nghiệp xây dựng và phát triển nền văn hóa, con người Việt Nam
09:54 | 24/06/2024 Nghiên cứu trao đổi
![Nghề dát vàng bạc quì làng Kiêu Kỵ](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/062024/16/10/21-120240616100935.jpg?rt=20240616102233?240618091011)
Nghề dát vàng bạc quì làng Kiêu Kỵ
09:10 | 18/06/2024 Nghiên cứu trao đổi
![Khai thác nguồn lực phát triển kinh tế làng nghề tại Thủ đô](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/062024/11/09/220240611093101.jpg?rt=20240611093102?240613092826)
Khai thác nguồn lực phát triển kinh tế làng nghề tại Thủ đô
09:28 | 13/06/2024 Nghiên cứu trao đổi
![Cần nâng tầm các sản phẩm làng nghề, lưu giữ giá trị văn hóa - lịch sử](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/062024/06/09/2820240606093547.jpg?rt=20240606095036?240607104534)
Cần nâng tầm các sản phẩm làng nghề, lưu giữ giá trị văn hóa - lịch sử
10:45 | 07/06/2024 Nghiên cứu trao đổi
![Marketing bán hàng online cho sản phẩm gốm bát tràng](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/052024/30/09/4020240530091541.jpg?rt=20240530092806?240530100737)
Marketing bán hàng online cho sản phẩm gốm bát tràng
10:07 | 30/05/2024 Nghiên cứu trao đổi
![Nghề và Làng nghề truyền thống](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/052024/14/22/1320240514220753.jpg?rt=20240514220755?240516092229)
Nghề và Làng nghề truyền thống
09:22 | 16/05/2024 Nghiên cứu trao đổi
![Vai trò, vị thế của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, trong sự nghiệp bảo tồn và phát triển nghề, làng nghề truyền thống Việt Nam](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/052024/10/08/an-hung20240510084733.jpg?rt=20240510090208?240510100859)
Vai trò, vị thế của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, trong sự nghiệp bảo tồn và phát triển nghề, làng nghề truyền thống Việt Nam
10:08 | 10/05/2024 Nghiên cứu trao đổi
![Hướng đi bền vững để bảo tồn, phát triển làng nghề truyền thống](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/042024/19/09/17-120240419094458.jpg?rt=20240419095917?240419034910)
Hướng đi bền vững để bảo tồn, phát triển làng nghề truyền thống
15:49 | 19/04/2024 Nghiên cứu trao đổi
![Văn hóa làng nghề trong văn hóa xứ Nghệ](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/042024/11/11/3120240411112544.jpg?rt=20240411125422?240412101719)
Văn hóa làng nghề trong văn hóa xứ Nghệ
10:17 | 12/04/2024 Nghiên cứu trao đổi
![Phát triển bền vững du lịch làng nghề Thừa Thiên Huế](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/042024/04/12/19-120240404121532.jpg?rt=20240404122554?240404032559)
Phát triển bền vững du lịch làng nghề Thừa Thiên Huế
15:25 | 04/04/2024 Nghiên cứu trao đổi
![Gìn giữ tinh hoa làng nghề thời 4.0](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/032024/30/11/3820240330110341.jpg?rt=20240330113216?240402093521)
Gìn giữ tinh hoa làng nghề thời 4.0
09:35 | 02/04/2024 Nghiên cứu trao đổi
![Lợi ích của việc bán hàng online với sản phẩm thủ công mỹ nghệ](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/032024/21/09/3-120240321094057.jpg?rt=20240321095523?240322100940)
Lợi ích của việc bán hàng online với sản phẩm thủ công mỹ nghệ
10:09 | 22/03/2024 Nghiên cứu trao đổi
![Chuyển đổi số trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/032024/14/12/720240314123914.jpg?rt=20240314130722?240315085749)
Chuyển đổi số trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam
08:57 | 15/03/2024 Nghiên cứu trao đổi
![qc-vinamilk-100-thanh-trung](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/012024/22/13/8-300x25020240122135907.jpg?rt=20240122135908)
![Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/12/thumbnail/dep-lop-220240905120201.jpg?rt=20240905121156?240905031604)
Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề
09:00 Làng nghề, nghệ nhân
![Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/14/thumbnail/120240905144049.jpg?rt=20240905144051?240905031425)
Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa
15:14 Làng nghề, nghệ nhân
![Hà Nội: Kinh tế xanh gắn với mô hình OCOP](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/09/thumbnail/320240905091650.jpg?rt=20240905091651?240905105513)
Hà Nội: Kinh tế xanh gắn với mô hình OCOP
10:55 OCOP
![Thực phẩm giúp ngăn ngừa ung thư hiệu quả](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/09/thumbnail/620240905093650.jpg?rt=20240905093652?240905105402)
Thực phẩm giúp ngăn ngừa ung thư hiệu quả
10:54 Sức khỏe - Đời sống
![Tiền Giang: Khởi nghiệp với mô hình nuôi ốc bươu đen](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/09/thumbnail/820240905094422.jpg?rt=20240905094423?240905105344)
Tiền Giang: Khởi nghiệp với mô hình nuôi ốc bươu đen
10:53 Khởi nghiệp
![qc-vinamilk-dinh-duong-vang](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/012024/22/14/6-300x50020240122140218.jpg?rt=20240122140220)
![ct-tnhh-pt-xuan-thanh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/ct-tnhh-pt-xuan-thanh20240618120024.png?rt=20240618120024)
![ctcp-xd-tan-loc](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/11/ctcp-xd-tan-loc20240618115958.png?rt=20240618115958)
![nong-nghiep-xanh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/11/nong-nghiep-xanh20240618114304.png?rt=20240618114304)
![minh-hieu](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/minh-hieu20240618120332.png?rt=20240618120338)
![nhu-thanh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/nhu-thanh20240618120332.png?rt=20240618120437)
![an-phat](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/an-phat20240618120333.png?rt=20240618120501)
![thanh-chau](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/thanh-chau20240618120335.png?rt=20240618120525)
![thuan-duc](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/thuan-duc20240618120336.png?rt=20240618120545)
![ha-tinh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/ha-tinh20240618120337.png?rt=20240618120604)
![binh-dinh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/binh-dinh20240618120337.png?rt=20240618120617)