Ai về Trà Quế thì về
Trà Quế có nghề rấm giá đậu xanh
Buổi mai đi bán củ hành
Buổi chiều đi tưới năm canh chưa nằm...

Cách trung tâm thị xã Hội An hơn 3 km về hướng Tây bắc và cách TP Đà Nẵng chưa đến 20km về phía Nam, vùng đất Trà Quế được hình thành cách đây hơn 400 năm, được bao bọc bởi con sông Đế Võng và đầm Trà Quế. Trải qua bao biến thiên của lịch sử, người dân Trà Quế đã chuyển từ nghề chài lưới trên sông Đế Võng thành những nông dân một nắng hai sương trên cánh đồng làng mình và khai sinh nên nghề trồng rau nổi tiếng của vùng đất Hội An. Để tưởng nhớ công ơn các tiền nhân đã khai phá, tạo lập nên làng Trà Quế, hàng năm vào mùng 7 tháng giêng, người dân nơi đây đều sắm sửa lễ vật gồm các món ăn truyền thống như cây rau trồng trên đất làng để dâng cúng đất trời, cầu cho quốc thái dân an, cầu thần nông phù hộ cho mưa thuận gió hòa, rau hoa tươi tốt quanh năm.

Tương truyền rằng, danh xưng đầu tiên của Trà Quế là Nhự Quế, nghĩa là mùi thơm của cây rau như mùi hương của cây quế, danh xưng này được đặt gắn liền với nghề trồng rau trên đất làng. Vào đầu thế kỷ 18, có một vị vua Triều Nguyễn một lần du ngoạn trên sông Đế Võng, nghe tiếng đồn làng có nhiều loại rau lạ nên vua ghé vào thăm và được thưởng thức các món ăn có hương vị từ rau, đặc biệt có một loai rau có vị cay giống quế và thơm như hoa trà nên vua bèn cải sửa danh xưng Nhự Quế thành Trà Quế.

Danh xưng Trà Quế ra đời từ đó đến nay đã hơn 300 năm và ngày càng nổi tiếng không chỉ trong nước mà nhiều du khách quốc tế khi đến Hội An không thể không ghé thăm làng rau hiền hòa bên con sông Đế Võng quanh năm thơm ngát mùi hương rau này để được một ngày làm nông dân.

Làng rau Trà Quế hiện có 220 hộ gia đình làm nghề nông nghiệp, trong đó có 130 hộ chuyên trồng rau luân canh, xen canh trên diện tích 40 ha. Từ xưa đến nay, làng rau Trà Quế nổi tiếng vì có trên 30 chủng loại rau ăn lá và rau gia vị, đặc biệt là có nhiều loại rau không nơi nào thơm ngon bằng như xà lách, diếp cá, răm, húng, é, quế, hành, ngò…, hội đủ 5 vị cay, chua, ngọt, đắng, chát. Nhờ hương vị đặc trưng ấy mà rau Trà Quế đã góp phần làm nổi tiếng các món ăn dân dã riêng có ở Hội An và Quảng Nam.

Rau Trà Quế có hương vị đặc trưng rất riêng,

Theo lời người nông dân, rau xanh Trà Quế được chăm sóc rất kĩ, “sạch” từ khâu chọn đất và hệ thống nước tưới không bị ô nhiễm. Đất được tăng độ mùn và tơi xốp bằng các loại phân chuồng để hoai, phân vi sinh chế biến từ thảo mục. Cách trồng và chăm sóc truyền thống được người làng rau Trà Quế áp dụng với tiến bộ khoa học kỹ thuật để sản xuất rau sạch theo quy trình khép kín. Nhờ vậy mà không ảnh hưởng đến môi trường, đến người trồng rau và đặc biệt là không ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng. Rau xanh của Làng Rau Trà Quế còn được bón bằng các loại rong vớt từ sông Đế Võng tơi xốp và giàu chất dinh dưỡng cho rau phát triển tốt. Chỉ với 40ha nhưng năng suất cả năm của Làng rau Trà Quế đạt đến 30 tấn/ha, tổng sản lượng đạt khoảng 500 tấn, trị giá khoảng hơn 10 tỷ đồng. Năm 2016, UBND tỉnh Quảng Nam đã chính thức trao quyết định công nhận danh hiệu làng nghề truyền thống cho nhân dân Làng Rau Trà Quế.

Nhiều năm trở lại đây, Làng Trà Quế còn là điểm du lịch sinh thái hấp dẫn du khách trong và ngoài nước. Du khách đến nay có thể trải nghiệm cách trồng và chăm sóc rau xanh, bên cạnh đó còn được thưởng thức các món ăn ngon của Hội An với rau sạch nhà trồng. Phát triển du lịch tại Làng Rau Trà Quế không chỉ giúp người dân ở Làng Trà Quế có thêm nguồn thu nhập mà còn khích lệ các thế hệ trẻ ở Làng Trà Quế chí thú nối nghiệp cha ông, giữ gìn nếp làng, nét đẹp Trà Quế góp phần quảng bá du lịch Hội An nói riêng và du lịch
Việt Nam nói chung.

Bài và ảnh Mộc Tâm