Nhắc đến lụa Vạn Phúc là nhắc đến một nghề thủ công truyền thống gắn với lịch sử vùng đất Hà Đông, Hà Nội, nơi những tấm lụa mềm mại, óng ả được tạo nên từ đôi bàn tay khéo léo của nhiều thế hệ thợ dệt. Những năm gần đây, làng lụa Vạn Phúc đối mặt với nhiều thách thức như cạnh tranh từ hàng công nghiệp giá rẻ, nguy cơ mai một kỹ thuật dệt truyền thống và sự biến đổi trong thị hiếu người tiêu dùng. Giữa dòng chảy ấy, vẫn có những người dành tâm huyết tìm về phương thức dệt truyền thống, mong muốn gìn giữ dung dị, cổ kính của lụa Vạn Phúc.

Làng lụa Vạn Phúc - nơi những giá trị truyền thống vẫn đang được gìn giữ giữa nhịp sống hiện đại. (Ảnh: Hoàng Yến)

Là cháu nội cố Nghệ nhân Triệu Văn Mão, anh Triệu Văn Bình sớm gắn bó và coi nghề dệt như một phần máu thịt. Với anh, nghề dệt không đơn thuần là một công việc mưu sinh mà còn là sự tiếp nối những tâm huyết của mà ông nội và các thế hệ trước đã dành cả đời gắn bó.

Dẫu vậy, yêu nghề và có thể sống với nghề là hai câu chuyện khác nhau. Khi còn trẻ, dù luôn ấp ủ mong muốn mở xưởng dệt của riêng mình, anh Bình chưa có đủ điều kiện để mở xưởng, mở xưởng, anh đành gác lại ước mơ để bôn ba đủ nghề lo cho cuộc sống.

Trở về sau những năm tháng tha phương, anh Triệu Văn Bình mang theo trăn sở viết tiếp giấc mơ dệt lụa của gia đình. (Ảnh: Hoàng Yến)

Những năm tháng mưu sinh đưa anh đi qua nhiều ngả đường, nhưng mong muốn trở về với khung cửi xưa vẫn luôn hiện hữu và thôi thúc trong anh. Sau nhiều năm nỗ lực, anh đã gây dựng Xưởng dệt Triệu Bình SILK, biến ước mơ từng phải gác lại thành hiện thực. Bước ngoặt lớn này đã ghi dấu việc anh tiếp tục con đường của gia đình, mở ra cơ hội để anh trực tiếp tìm hiểu, thực hành và khôi phục những kỹ thuật dệt truyền thống. Với anh, gìn giữ nghề không dừng lại ở việc duy trì hoạt động sản xuất, mà còn là làm sao để những kỹ thuật và hoa văn xưa tiếp tục được hiện diện trong đời sống hôm nay.

Xưởng dệt Triệu Bình SILK ra đời từ trăn trở làm sao để kỹ thuật dệt cổ không dừng lại ở ký ức. (Ảnh: Hoàng Yến)

Tại xưởng dệt, anh Bình đang từng bước phục dựng khung dệt truyền thống và dành nhiều thời gian nghiên cứu những hoa văn cổ. Đây là quá trình đòi hỏi sự kiên nhẫn, bởi phục dựng một khung dệt truyền thống không chỉ cần hiểu cấu tạo máy móc mà còn phải tìm lại cách vận hành và những kỹ thuật gắn liền với phương thức dệt xưa.

Phục dựng một khung dệt cổ đòi hỏi người thợ phải cẩn thận, kiên nhẫn như cách nối lại từng sợi tơ bị đứt. (Ảnh: Hoàng Yến)

Với anh Bình, tình yêu nghề không chỉ là niềm tự hào về truyền thống gia đình, mà còn là trách nhiệm phải làm điều gì đó để di sản ấy tiếp tục được thực hành. Những khung dệt đang phục dựng, những hoa văn đang nghiên cứu chính là cách anh biến tình yêu thành hành động, thay vì để những giá trị của cha ông chỉ còn trong ký ức.

Những hoa văn cổ được nghiên cứu và dệt lại thành công, kết tinh giá trị văn hóa trong từng thớ lụa. (Ảnh: Hoàng Yến)

Giữa những đổi thay của làng lụa Vạn Phúc, hành trình của anh Bình vẫn còn nhiều thách thức và gian nan. Khung cửi truyền thống cần thời gian để “sống lại” và hoa văn cổ cần sự tỉ mẩn để khơi nguồn, chẳng thể nóng vội ngày một ngày hai. Thế nhưng, với sự kiên định của người thợ, anh đang từng bước nối lại mạch nguồn di sản với nhịp sống đương đại. Bởi với anh, giữ nghề không chỉ là tiếp nối một cơ nghiệp gia đình, mà còn là nâng niu những giá trị văn hóa bền bỉ kết tinh trong từng sợi tơ, từng đường dệt của lụa Vạn Phúc.

Hoàng Yến