Giữ gìn nghề làm giấy dó Đống Cao
![]() |
Ở Việt Nam, nghề làm giấy Dó có từ thế kỷ III, phát triển mạnh vào thế kỷ VIII và XIV. Giấy Dó là một loại giấy được sản xuất thủ công từ vỏ những cây Dó (như Dó giấy, Dó liệt...), và được dùng cho vẽ tranh trong mỹ thuật dân gian Việt Nam, đặc biệt là để làm giấy điệp cho tranh Đông Hồ, hay lưu giữ các tài liệu, nhờ vào nhiều ưu điểm, nổi bật nhất là độ bền theo thời gian. Trong thời kỳ phong kiến, giấy Dó cũng là nguyên liệu làm giấy sắc (để viết sắc của vua ban), giấy lệnh (để viết các lệnh chỉ của vua), giấy bản (phục vụ dân dụng), giấy quỳ là loại giấy đẹp nhất… Theo thời gian và sự phát triển của các loại giấy công nghiệp, giấy Dó không còn được nhiều người ưa chuộng nữa nên nghề làm giấy Dó cũng theo đó lụi tàn.
Đầu những năm 1990, nghề làm giấy dó và giấy làm ngòi pháo ở đây vẫn còn phát triển rầm rộ. Kể từ khi Nhà nước cấm pháo, thêm vào đó, sản xuất giấy công nghiệp có lãi nhiều hơn nên người làng Đống Cao dần “thờ ơ” với nghề làm giấy dó truyền thống.
![]() |
| Vỏ cây dó qua kỹ thuật của người Việt có thể dùng làm ra giấy có độ bền lên đến 500-600 năm. |
Nằm trên mảnh đất Kinh Bắc nổi tiếng với kho văn hóa dân gian và những làng nghề cổ truyền lâu đời, đất Phong Khê (TP. Bắc Ninh) có thôn Dương Ổ (còn có tên Đống Cao) và Đào Xá (còn có tên Điều Thôn) được biết đến với làm nghề giấy Dó từ hàng trăm năm và vẫn còn phát triển, lưu truyền đến ngày hôm nay. Điều khó khăn khi sản xuất giấy Dó không chỉ là đầu ra của sản phẩm mà nguyên liệu sản xuất giấy cũng khan hiếm hơn. Nguyên liệu chính để làm giấy là vỏ cây Dó, chỉ có ở vùng trung du và miền núi phía Bắc. Từ tháng 8 đến tháng 10 âm lịch mới bóc được vỏ cây Dó do vỏ tự tróc ra, ngoài 3 tháng này vỏ bóc bị sát nên không thu hoạch được.
![]() |
| Một số sản phẩm làm từ giấy dó |
Để có được một tờ giấy Dó mỏng, bền, dai, người thợ nghề Đống Cao đòi hỏi phải tốn nhiều công sức và rất tỉ mỉ. Tính sơ sơ từ cây Dó ra được tờ giấy phải trải qua 10 công đoạn. Loại Dó tốt nhất để làm giấy được thu hoạch từ các cánh rừng già các tỉnh miền núi phía Bắc... Công đoạn phân loại Dó cũng đòi hỏi sự tỉ mẩn của người làm nghề khi phải dùng dao mỏng tách từng sợi Dó. Dó trắng dùng để làm giấy viết gia phả, Dó nâu vàng dùng để làm tranh. Khi mang về, vỏ cây Dó được lột lớp vỏ đen, lấy lượt vỏ trắng xé nhỏ, ngâm nước vôi từ 1-2 ngày. Sau đó vớt ra, bó thành từng mớ, ngâm vào nước vôi tôi. Chuyển sang thùng nấu, cứ một thùng là 50 kg Dó hết 20 kg than, than tàn Dó cũng chín đúng độ. Một ngày sau, dỡ ra lại ngâm nước cho hết vôi, nhặt bỏ từng mấu nhỏ còn sót lại. Dó đem đi rửa tiếp, cho vào bể ngâm 15-20 ngày, rồi vớt ra, cho vào cối giã nhuyễn từ 3-5 tiếng, đem đãi lấy nước trong. Bột Dó sẽ được nắm chặt, rửa sạch thêm một lần nữa. Công đoạn tiếp theo nhưng cũng là khó và quan trọng nhất chính là seo giấy bằng liềm seo. Liềm seo là một tấm mành được đặt trong khuôn gỗ. Khi seo người thợ chao qua chao lại cho bột dính đều trên liềm seo. Sau đó lật ngược liềm seo là được một tờ giấy. Giấy ướt với số lượng nhất định được đặt lên một tấm gỗ dùng vật nặng đề lên để ép kiệt nước rồi đem phơi.
Giấy Dó hiện nay chủ yếu được dùng làm nguyên liệu cho tranh dân gian, câu đối, vàng mã, các loại đồ chơi dân gian, giấy gấp Origami…
Tin liên quan
Giữ hồn nghề truyền thống để tạo lực tăng trưởng mới
22:04 | 03/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Thành lập Hội đồng xét công nhận nghề truyền thống, làng nghề TP.HCM
20:59 | 01/03/2026 Tin tức
Giữ lửa nghề truyền thống ở Hồng Dân
09:56 | 26/08/2025 Tin tức
Tin mới hơn
Phú Nghĩa: Làng nghề mây tre đan Phú Vinh đón đoàn Hội đồng Thủ công Thế Giới tới thăm và làm việc
10:05 | 12/05/2026 Tin tức
Đoàn Hội đồng Thủ công Thế giới tham quan làng nghề áo dài truyền thống Trạch Xá
18:00 | 11/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Khôi phục và phát triển làng gốm Phù Lãng: Giữ hồn đất, giữ lửa nghề trong thời đại mới
14:51 | 11/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Lộc biển
09:00 | 09/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đẩy mạnh hoạt động 6 tháng đầu năm, góp ý hoàn thiện chính sách phát triển bền vững
08:00 | 09/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Hà Nội đón nhận danh hiệu “Thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới” của hai làng nghề Sơn Đồng và Chuyên Mỹ
23:28 | 08/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tin khác
Hà Nội đón thêm 2 làng nghề gia nhập mạng lưới thủ công sáng tạo thế giới
22:00 | 07/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Giữ lửa nghề mứt gừng truyền thống ở Mỹ Chánh
10:00 | 07/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Người giữ “hồn” tò he Phú Xuyên
10:47 | 05/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Giữ bản sắc người Hà Nội: Nối dài dòng chảy ngàn năm
10:11 | 05/05/2026 Văn hóa - Xã hội
Gia Lai: Độc đáo Lễ cúng mừng nhà Rông mới của người Jrai tại làng Ơp
08:58 | 04/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Người Vĩnh Chánh bền bỉ giữ nghề bó chổi cọng dừa
17:42 | 03/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Kết nối du lịch làng nghề Đà Nẵng: Từ tiềm năng đến chuỗi giá trị trải nghiệm
10:00 | 03/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Gốm Thanh Hà: Kết tinh của tâm huyết, tình yêu và hành trình gìn giữ nghề truyền thống
22:33 | 02/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nghệ nhân làng nghề: Mong “đãi ngộ xứng đáng” để giữ lửa nghề
18:51 | 02/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Định giá lại thủ công mỹ nghệ Việt Nam: Khi di sản trở thành giá trị toàn cầu
18:24 | 02/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch bảo tồn Di tích quốc gia đặc biệt Đền Hát Môn (Hà Nội)
17:47 | 02/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Điện Biên chú trọng phát triển nghề, làng nghề truyền thống gắn với sinh kế bền vững
10:00 | 30/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Trát Cầu - nơi nhịp trống hội hòa cùng nhịp thở của làng nghề
09:32 | 30/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Hiệp hội Làng nghề Việt Nam: Đẩy mạnh hoạt động 6 tháng đầu năm, góp ý hoàn thiện chính sách phát triển bền vững
11:35 | 29/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng Xuân Trạch văn hiến tiên phong trong số hóa di sản
16:43 | 28/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Gia Lai: Quy Nhơn Đông tổ chức Lễ hội du lịch lần thứ I với nhiều hoạt động đặc sắc
11:32 Tin tức
Đồng chí Bùi Thị Minh Hoài tiếp tục giữ chức Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa XI
11:23 Tin tức
Ảnh: Bế mạc Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI
10:00 Tin tức
Gia Lai xếp thứ 16 cả nước về chỉ số cải cách hành chính năm 2025
09:17 Tin tức
Đại đoàn kết, sức mạnh nội sinh cho phát triển quốc gia
08:00 Kinh tế



