Giữ gìn nghề làm giấy dó Đống Cao
![]() |
Ở Việt Nam, nghề làm giấy Dó có từ thế kỷ III, phát triển mạnh vào thế kỷ VIII và XIV. Giấy Dó là một loại giấy được sản xuất thủ công từ vỏ những cây Dó (như Dó giấy, Dó liệt...), và được dùng cho vẽ tranh trong mỹ thuật dân gian Việt Nam, đặc biệt là để làm giấy điệp cho tranh Đông Hồ, hay lưu giữ các tài liệu, nhờ vào nhiều ưu điểm, nổi bật nhất là độ bền theo thời gian. Trong thời kỳ phong kiến, giấy Dó cũng là nguyên liệu làm giấy sắc (để viết sắc của vua ban), giấy lệnh (để viết các lệnh chỉ của vua), giấy bản (phục vụ dân dụng), giấy quỳ là loại giấy đẹp nhất… Theo thời gian và sự phát triển của các loại giấy công nghiệp, giấy Dó không còn được nhiều người ưa chuộng nữa nên nghề làm giấy Dó cũng theo đó lụi tàn.
Đầu những năm 1990, nghề làm giấy dó và giấy làm ngòi pháo ở đây vẫn còn phát triển rầm rộ. Kể từ khi Nhà nước cấm pháo, thêm vào đó, sản xuất giấy công nghiệp có lãi nhiều hơn nên người làng Đống Cao dần “thờ ơ” với nghề làm giấy dó truyền thống.
![]() |
| Vỏ cây dó qua kỹ thuật của người Việt có thể dùng làm ra giấy có độ bền lên đến 500-600 năm. |
Nằm trên mảnh đất Kinh Bắc nổi tiếng với kho văn hóa dân gian và những làng nghề cổ truyền lâu đời, đất Phong Khê (TP. Bắc Ninh) có thôn Dương Ổ (còn có tên Đống Cao) và Đào Xá (còn có tên Điều Thôn) được biết đến với làm nghề giấy Dó từ hàng trăm năm và vẫn còn phát triển, lưu truyền đến ngày hôm nay. Điều khó khăn khi sản xuất giấy Dó không chỉ là đầu ra của sản phẩm mà nguyên liệu sản xuất giấy cũng khan hiếm hơn. Nguyên liệu chính để làm giấy là vỏ cây Dó, chỉ có ở vùng trung du và miền núi phía Bắc. Từ tháng 8 đến tháng 10 âm lịch mới bóc được vỏ cây Dó do vỏ tự tróc ra, ngoài 3 tháng này vỏ bóc bị sát nên không thu hoạch được.
![]() |
| Một số sản phẩm làm từ giấy dó |
Để có được một tờ giấy Dó mỏng, bền, dai, người thợ nghề Đống Cao đòi hỏi phải tốn nhiều công sức và rất tỉ mỉ. Tính sơ sơ từ cây Dó ra được tờ giấy phải trải qua 10 công đoạn. Loại Dó tốt nhất để làm giấy được thu hoạch từ các cánh rừng già các tỉnh miền núi phía Bắc... Công đoạn phân loại Dó cũng đòi hỏi sự tỉ mẩn của người làm nghề khi phải dùng dao mỏng tách từng sợi Dó. Dó trắng dùng để làm giấy viết gia phả, Dó nâu vàng dùng để làm tranh. Khi mang về, vỏ cây Dó được lột lớp vỏ đen, lấy lượt vỏ trắng xé nhỏ, ngâm nước vôi từ 1-2 ngày. Sau đó vớt ra, bó thành từng mớ, ngâm vào nước vôi tôi. Chuyển sang thùng nấu, cứ một thùng là 50 kg Dó hết 20 kg than, than tàn Dó cũng chín đúng độ. Một ngày sau, dỡ ra lại ngâm nước cho hết vôi, nhặt bỏ từng mấu nhỏ còn sót lại. Dó đem đi rửa tiếp, cho vào bể ngâm 15-20 ngày, rồi vớt ra, cho vào cối giã nhuyễn từ 3-5 tiếng, đem đãi lấy nước trong. Bột Dó sẽ được nắm chặt, rửa sạch thêm một lần nữa. Công đoạn tiếp theo nhưng cũng là khó và quan trọng nhất chính là seo giấy bằng liềm seo. Liềm seo là một tấm mành được đặt trong khuôn gỗ. Khi seo người thợ chao qua chao lại cho bột dính đều trên liềm seo. Sau đó lật ngược liềm seo là được một tờ giấy. Giấy ướt với số lượng nhất định được đặt lên một tấm gỗ dùng vật nặng đề lên để ép kiệt nước rồi đem phơi.
Giấy Dó hiện nay chủ yếu được dùng làm nguyên liệu cho tranh dân gian, câu đối, vàng mã, các loại đồ chơi dân gian, giấy gấp Origami…
Tin liên quan
Giữ lửa nghề truyền thống ở Hồng Dân
09:56 | 26/08/2025 Tin tức
Gìn giữ nghề mây tre đan truyền thống
09:24 | 15/08/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Nghề truyền thống nơi cực nam Tổ quốc
10:14 | 31/07/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Tin mới hơn
10 Làng nghề nổi tiếng miền Bắc rộn ràng sắc xuân
13:00 | 18/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Ngọt ngào làng nghề mật mía Nghĩa Hành
10:00 | 17/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Bền bỉ giữ nghề trồng đào Nhật Tân giữa làn sóng đô thị hóa
09:00 | 17/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Toàn Thịnh giữ hương vị ô mai truyền thống
08:15 | 17/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tiếng trống quê vang xa từ làng nghề Đại Đồng
11:00 | 16/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nghề làm xăm hường xứ Huế: Khi trò chơi cổ đứng trước nguy cơ mai một
09:13 | 16/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tin khác
Đỏ lửa lò bánh thuẫn những ngày giáp Tết
09:02 | 16/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Không gian làng nghề Hà Nội rộn ràng sắc xuân Bính Ngọ
11:05 | 13/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề hoa đào Nhà Nít doanh thu hàng chục tỷ đồng dịp Tết
10:00 | 13/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Hương trầm Quỳ Châu: Nghề truyền thống mang lại giá trị kinh tế và giữ gìn bản sắc văn hóa
07:00 | 13/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Xuân về trên xã đảo Minh Châu
07:00 | 08/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Hội chợ Xuân Bính Ngọ 2026: Đặc sản 3 miền “đổ bộ”, người dân mê mẩn mua sắm
14:00 | 07/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Xã Kiều Phú rực rỡ sắc xuân với Hội chợ Hoa Xuân Bính Ngọ 2026
23:00 | 06/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Anh thúc đẩy hợp tác phát triển đường sắt đô thị tại Việt Nam
11:08 | 05/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
NNND Ngô Văn Đảm và tình yêu trọn đời với âm nhạc dân gian
11:04 | 05/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Những “đôi tay vàng” phía sau đại cảnh “Giang sơn cẩm tú”
12:35 | 04/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
TP Cần Thơ có 74 nghệ sĩ, nghệ nhân được Nhà nước phong tặng danh hiệu
08:24 | 04/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Gia Lai: Phù Mỹ Nam giữ gìn hồn quê với dải lụa trắng ngần từ sợi bún mì số 8
08:24 | 04/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề tô điểm sắc Xuân cho Đường hoa thành phố Hồ Chí Minh
15:30 | 03/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng hương Đông Khê và hành trình gìn giữ nghề truyền thống trăm năm
15:24 | 03/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Điều gì làm cho làng thêu Quất Động bền bỉ qua thời gian
15:20 | 03/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Chương trình “Xuân về trên Tháp cổ” thu hút khách du xuân đón Tết
09:54 Du lịch làng nghề
Cà Mau đẩy mạnh chuyển đổi số trong khuyến nông
09:16 Khuyến nông
Hà Đồ bứt phá từ sức dân trong xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu
09:00 Nông thôn mới
Từ giảng đường đến khát vọng thương hiệu Việt
09:00 Khởi nghiệp
Chuyển đổi số mở lối cho nông nghiệp xanh và bền vững
08:00 Khuyến nông



