Giữ gìn nghề làm giấy dó Đống Cao
![]() |
Ở Việt Nam, nghề làm giấy Dó có từ thế kỷ III, phát triển mạnh vào thế kỷ VIII và XIV. Giấy Dó là một loại giấy được sản xuất thủ công từ vỏ những cây Dó (như Dó giấy, Dó liệt...), và được dùng cho vẽ tranh trong mỹ thuật dân gian Việt Nam, đặc biệt là để làm giấy điệp cho tranh Đông Hồ, hay lưu giữ các tài liệu, nhờ vào nhiều ưu điểm, nổi bật nhất là độ bền theo thời gian. Trong thời kỳ phong kiến, giấy Dó cũng là nguyên liệu làm giấy sắc (để viết sắc của vua ban), giấy lệnh (để viết các lệnh chỉ của vua), giấy bản (phục vụ dân dụng), giấy quỳ là loại giấy đẹp nhất… Theo thời gian và sự phát triển của các loại giấy công nghiệp, giấy Dó không còn được nhiều người ưa chuộng nữa nên nghề làm giấy Dó cũng theo đó lụi tàn.
Đầu những năm 1990, nghề làm giấy dó và giấy làm ngòi pháo ở đây vẫn còn phát triển rầm rộ. Kể từ khi Nhà nước cấm pháo, thêm vào đó, sản xuất giấy công nghiệp có lãi nhiều hơn nên người làng Đống Cao dần “thờ ơ” với nghề làm giấy dó truyền thống.
![]() |
| Vỏ cây dó qua kỹ thuật của người Việt có thể dùng làm ra giấy có độ bền lên đến 500-600 năm. |
Nằm trên mảnh đất Kinh Bắc nổi tiếng với kho văn hóa dân gian và những làng nghề cổ truyền lâu đời, đất Phong Khê (TP. Bắc Ninh) có thôn Dương Ổ (còn có tên Đống Cao) và Đào Xá (còn có tên Điều Thôn) được biết đến với làm nghề giấy Dó từ hàng trăm năm và vẫn còn phát triển, lưu truyền đến ngày hôm nay. Điều khó khăn khi sản xuất giấy Dó không chỉ là đầu ra của sản phẩm mà nguyên liệu sản xuất giấy cũng khan hiếm hơn. Nguyên liệu chính để làm giấy là vỏ cây Dó, chỉ có ở vùng trung du và miền núi phía Bắc. Từ tháng 8 đến tháng 10 âm lịch mới bóc được vỏ cây Dó do vỏ tự tróc ra, ngoài 3 tháng này vỏ bóc bị sát nên không thu hoạch được.
![]() |
| Một số sản phẩm làm từ giấy dó |
Để có được một tờ giấy Dó mỏng, bền, dai, người thợ nghề Đống Cao đòi hỏi phải tốn nhiều công sức và rất tỉ mỉ. Tính sơ sơ từ cây Dó ra được tờ giấy phải trải qua 10 công đoạn. Loại Dó tốt nhất để làm giấy được thu hoạch từ các cánh rừng già các tỉnh miền núi phía Bắc... Công đoạn phân loại Dó cũng đòi hỏi sự tỉ mẩn của người làm nghề khi phải dùng dao mỏng tách từng sợi Dó. Dó trắng dùng để làm giấy viết gia phả, Dó nâu vàng dùng để làm tranh. Khi mang về, vỏ cây Dó được lột lớp vỏ đen, lấy lượt vỏ trắng xé nhỏ, ngâm nước vôi từ 1-2 ngày. Sau đó vớt ra, bó thành từng mớ, ngâm vào nước vôi tôi. Chuyển sang thùng nấu, cứ một thùng là 50 kg Dó hết 20 kg than, than tàn Dó cũng chín đúng độ. Một ngày sau, dỡ ra lại ngâm nước cho hết vôi, nhặt bỏ từng mấu nhỏ còn sót lại. Dó đem đi rửa tiếp, cho vào bể ngâm 15-20 ngày, rồi vớt ra, cho vào cối giã nhuyễn từ 3-5 tiếng, đem đãi lấy nước trong. Bột Dó sẽ được nắm chặt, rửa sạch thêm một lần nữa. Công đoạn tiếp theo nhưng cũng là khó và quan trọng nhất chính là seo giấy bằng liềm seo. Liềm seo là một tấm mành được đặt trong khuôn gỗ. Khi seo người thợ chao qua chao lại cho bột dính đều trên liềm seo. Sau đó lật ngược liềm seo là được một tờ giấy. Giấy ướt với số lượng nhất định được đặt lên một tấm gỗ dùng vật nặng đề lên để ép kiệt nước rồi đem phơi.
Giấy Dó hiện nay chủ yếu được dùng làm nguyên liệu cho tranh dân gian, câu đối, vàng mã, các loại đồ chơi dân gian, giấy gấp Origami…
Tin liên quan
Giữ lửa nghề truyền thống ở Hồng Dân
09:56 | 26/08/2025 Tin tức
Gìn giữ nghề mây tre đan truyền thống
09:24 | 15/08/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Nghề truyền thống nơi cực nam Tổ quốc
10:14 | 31/07/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Tin mới hơn
Hội chợ Xuân Bính Ngọ 2026: Đặc sản 3 miền “đổ bộ”, người dân mê mẩn mua sắm
00:00 | 06/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Anh thúc đẩy hợp tác phát triển đường sắt đô thị tại Việt Nam
11:08 | 05/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
NNND Ngô Văn Đảm và tình yêu trọn đời với âm nhạc dân gian
11:04 | 05/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Những “đôi tay vàng” phía sau đại cảnh “Giang sơn cẩm tú”
12:35 | 04/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
TP Cần Thơ có 74 nghệ sĩ, nghệ nhân được Nhà nước phong tặng danh hiệu
08:24 | 04/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Gia Lai: Phù Mỹ Nam giữ gìn hồn quê với dải lụa trắng ngần từ sợi bún mì số 8
08:24 | 04/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tin khác
Làng nghề tô điểm sắc Xuân cho Đường hoa thành phố Hồ Chí Minh
15:30 | 03/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng hương Đông Khê và hành trình gìn giữ nghề truyền thống trăm năm
15:24 | 03/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Điều gì làm cho làng thêu Quất Động bền bỉ qua thời gian
15:20 | 03/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tất bật mùa Tết ở các làng nghề truyền thống Huế
18:15 | 01/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Phát huy giá trị làng nghề, tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn Ninh Bình
18:14 | 01/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Câu lạc bộ nghệ nhân – thợ giỏi xã Bát Tràng tổng kết năm và kết nạp hội viên mới năm 2025.
12:39 | 01/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Người có công đưa cây đào Nhật Tân về xã Ô Diên, làm giàu đẹp cho quê hương
18:26 | 31/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Hiệp hội Làng nghề Việt Nam Thúc đẩy phát triển thủ công mỹ nghệ năm 2026
18:03 | 31/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng gốm Lái Thiêu tạo hình linh vật ngựa
18:02 | 31/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nước mắm truyền thống bán nhiều trong dịp Tết
17:33 | 31/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Gặp nghệ nhân 10 năm liên tiếp “thổi hồn” vào linh vật đường hoa
17:32 | 31/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề nón lá Gò Găng: Giữ hồn truyền thống giữa đại ngàn Tây Nguyên
17:31 | 29/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
TP. HCM: Tăng tốc hoàn thiện linh vật phục vụ Đường hoa Nguyễn Huệ
23:09 | 28/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
TP. HCM: Tăng tốc hoàn thiện linh vật phục vụ Đường hoa Nguyễn Huệ
16:04 | 28/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nghệ nhân Phan Thị Thuận được đề nghị xét tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân năm 2025
13:53 | 28/01/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Sản phẩm OCOP Gia Lai nhộn nhịp phục vụ thị trường Tết
15:14 OCOP
Công an phường Cửa Nam tuyên truyền phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng bằng hình thức sân khấu hóa
15:13 Tin tức
Gia Lai: Phường An Bình tổ chức chương trình văn nghệ đặc biệt “Mừng Đảng, Mừng Xuân” và tặng quà “Tết vì người nghèo”
11:09 Văn hóa - Xã hội
Hội chợ Xuân Bính Ngọ 2026: Đặc sản 3 miền “đổ bộ”, người dân mê mẩn mua sắm
00:00 Làng nghề, nghệ nhân
Xã Suối Hai thúc đẩy tiêu dùng nội địa qua Triển lãm thủ công mỹ nghệ Xuân Bính Ngọ 2026
16:00 Tin tức



