Giữ gìn nghề làm giấy dó Đống Cao
![]() |
Ở Việt Nam, nghề làm giấy Dó có từ thế kỷ III, phát triển mạnh vào thế kỷ VIII và XIV. Giấy Dó là một loại giấy được sản xuất thủ công từ vỏ những cây Dó (như Dó giấy, Dó liệt...), và được dùng cho vẽ tranh trong mỹ thuật dân gian Việt Nam, đặc biệt là để làm giấy điệp cho tranh Đông Hồ, hay lưu giữ các tài liệu, nhờ vào nhiều ưu điểm, nổi bật nhất là độ bền theo thời gian. Trong thời kỳ phong kiến, giấy Dó cũng là nguyên liệu làm giấy sắc (để viết sắc của vua ban), giấy lệnh (để viết các lệnh chỉ của vua), giấy bản (phục vụ dân dụng), giấy quỳ là loại giấy đẹp nhất… Theo thời gian và sự phát triển của các loại giấy công nghiệp, giấy Dó không còn được nhiều người ưa chuộng nữa nên nghề làm giấy Dó cũng theo đó lụi tàn.
Đầu những năm 1990, nghề làm giấy dó và giấy làm ngòi pháo ở đây vẫn còn phát triển rầm rộ. Kể từ khi Nhà nước cấm pháo, thêm vào đó, sản xuất giấy công nghiệp có lãi nhiều hơn nên người làng Đống Cao dần “thờ ơ” với nghề làm giấy dó truyền thống.
![]() |
| Vỏ cây dó qua kỹ thuật của người Việt có thể dùng làm ra giấy có độ bền lên đến 500-600 năm. |
Nằm trên mảnh đất Kinh Bắc nổi tiếng với kho văn hóa dân gian và những làng nghề cổ truyền lâu đời, đất Phong Khê (TP. Bắc Ninh) có thôn Dương Ổ (còn có tên Đống Cao) và Đào Xá (còn có tên Điều Thôn) được biết đến với làm nghề giấy Dó từ hàng trăm năm và vẫn còn phát triển, lưu truyền đến ngày hôm nay. Điều khó khăn khi sản xuất giấy Dó không chỉ là đầu ra của sản phẩm mà nguyên liệu sản xuất giấy cũng khan hiếm hơn. Nguyên liệu chính để làm giấy là vỏ cây Dó, chỉ có ở vùng trung du và miền núi phía Bắc. Từ tháng 8 đến tháng 10 âm lịch mới bóc được vỏ cây Dó do vỏ tự tróc ra, ngoài 3 tháng này vỏ bóc bị sát nên không thu hoạch được.
![]() |
| Một số sản phẩm làm từ giấy dó |
Để có được một tờ giấy Dó mỏng, bền, dai, người thợ nghề Đống Cao đòi hỏi phải tốn nhiều công sức và rất tỉ mỉ. Tính sơ sơ từ cây Dó ra được tờ giấy phải trải qua 10 công đoạn. Loại Dó tốt nhất để làm giấy được thu hoạch từ các cánh rừng già các tỉnh miền núi phía Bắc... Công đoạn phân loại Dó cũng đòi hỏi sự tỉ mẩn của người làm nghề khi phải dùng dao mỏng tách từng sợi Dó. Dó trắng dùng để làm giấy viết gia phả, Dó nâu vàng dùng để làm tranh. Khi mang về, vỏ cây Dó được lột lớp vỏ đen, lấy lượt vỏ trắng xé nhỏ, ngâm nước vôi từ 1-2 ngày. Sau đó vớt ra, bó thành từng mớ, ngâm vào nước vôi tôi. Chuyển sang thùng nấu, cứ một thùng là 50 kg Dó hết 20 kg than, than tàn Dó cũng chín đúng độ. Một ngày sau, dỡ ra lại ngâm nước cho hết vôi, nhặt bỏ từng mấu nhỏ còn sót lại. Dó đem đi rửa tiếp, cho vào bể ngâm 15-20 ngày, rồi vớt ra, cho vào cối giã nhuyễn từ 3-5 tiếng, đem đãi lấy nước trong. Bột Dó sẽ được nắm chặt, rửa sạch thêm một lần nữa. Công đoạn tiếp theo nhưng cũng là khó và quan trọng nhất chính là seo giấy bằng liềm seo. Liềm seo là một tấm mành được đặt trong khuôn gỗ. Khi seo người thợ chao qua chao lại cho bột dính đều trên liềm seo. Sau đó lật ngược liềm seo là được một tờ giấy. Giấy ướt với số lượng nhất định được đặt lên một tấm gỗ dùng vật nặng đề lên để ép kiệt nước rồi đem phơi.
Giấy Dó hiện nay chủ yếu được dùng làm nguyên liệu cho tranh dân gian, câu đối, vàng mã, các loại đồ chơi dân gian, giấy gấp Origami…
Tin liên quan
Thành lập Hội đồng xét công nhận nghề truyền thống, làng nghề TP.HCM
20:59 | 01/03/2026 Tin tức
Giữ lửa nghề truyền thống ở Hồng Dân
09:56 | 26/08/2025 Tin tức
Gìn giữ nghề mây tre đan truyền thống
09:24 | 15/08/2025 Làng nghề, nghệ nhân
Tin mới hơn
Sắc thổ cẩm Tây Nguyên bền bỉ cùng năm tháng
09:00 | 06/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nếp váy vùng cao và hành trình giữ hồn văn hóa Mông
09:00 | 06/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nghệ nhân gìn giữ và lan tỏa tinh hoa ẩm thực Hà Thành
09:00 | 06/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
500 năm giữ lửa nghề đúc đồng giữa lòng Hà Nội
08:45 | 06/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Phụ nữ Thượng Lâm gìn giữ và nâng tầm nghề dệt thổ cẩm
08:12 | 06/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng bột Tân Dương: Chuyển mình bằng công nghệ, nâng tầm nghề trăm năm
08:00 | 06/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tin khác
Phú Hòa Đông chuyển mình để gìn giữ và phát triển nghề bánh tráng
08:00 | 06/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nghệ nhân giữ nhịp cồng chiêng K’ho giữa đại ngàn
09:30 | 05/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Đồ mây tre đan lên ngôi trong xu hướng tiêu dùng hiện đại
09:29 | 05/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nghề vẽ tranh gương xứ Huế
09:29 | 05/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Thủ Độ giữ hồn nghề mộc: Vinh danh 5 nghệ nhân, lan tỏa tinh hoa Đất Tổ
18:21 | 04/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Lai Vung gìn giữ và phát triển làng nghề truyền thống gắn với sinh kế bền vững
16:04 | 03/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Những cánh chuồn chuồn tre ở làng nghề Thạch Xá
16:03 | 03/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nghề thổ cẩm giữa đại ngàn Pù Luông
21:03 | 01/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Gốm Bình Đức - Di sản sống của người Chăm trước nguy cơ mai một
21:03 | 01/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Gia Lai: Giỗ Tổ Làng nghề rượu Bàu Đá tri ân tiền nhân, gìn giữ hồn cốt “quốc tửu” xứ Nẫu
21:00 | 01/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Kiêu Kỵ trang trọng tổ chức Lễ Tế Tổ – Khai tràng, tôn vinh các thế hệ nghệ nhân quỳ vàng bạc
20:57 | 01/03/2026 Làng nghề, nghệ nhân
“Lạp xưởng tươi Cần Giuộc” – Bước chuyển từ sản xuất truyền thống sang hiện đại
18:20 | 26/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
“Lạp xưởng tươi Cần Đước” – Khẳng định giá trị đặc sản Tây Ninh trên bản đồ ẩm thực Việt
18:14 | 26/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
GẠO AN KHƯƠNG – HỚN QUẢN: DẺO THƠM HẠT NGỌC QUÊ, ĐẬM NGHĨA TÌNH ĐẤT ĐỎ
16:14 | 26/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
BƯỞI DA XANH TÂN HIỆP – HỚN QUẢN: GIỮ MÀU MẬT NGỌT TRÊN VÙNG ĐẤT ĐỎ
16:13 | 26/02/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Sắc thổ cẩm Tây Nguyên bền bỉ cùng năm tháng
09:00 Làng nghề, nghệ nhân
Nếp váy vùng cao và hành trình giữ hồn văn hóa Mông
09:00 Làng nghề, nghệ nhân
Nghệ nhân gìn giữ và lan tỏa tinh hoa ẩm thực Hà Thành
09:00 Làng nghề, nghệ nhân
Nhộn nhịp mùa xuống giống hoa, cây cảnh sau Tết
08:51 Tin tức
“Tết lại Ước Lễ” – mùa xuân thứ hai của làng nghề giò chả
08:50 Tin tức



