Giữ gìn nghề làm giấy dó Đống Cao
![]() |
Ở Việt Nam, nghề làm giấy Dó có từ thế kỷ III, phát triển mạnh vào thế kỷ VIII và XIV. Giấy Dó là một loại giấy được sản xuất thủ công từ vỏ những cây Dó (như Dó giấy, Dó liệt...), và được dùng cho vẽ tranh trong mỹ thuật dân gian Việt Nam, đặc biệt là để làm giấy điệp cho tranh Đông Hồ, hay lưu giữ các tài liệu, nhờ vào nhiều ưu điểm, nổi bật nhất là độ bền theo thời gian. Trong thời kỳ phong kiến, giấy Dó cũng là nguyên liệu làm giấy sắc (để viết sắc của vua ban), giấy lệnh (để viết các lệnh chỉ của vua), giấy bản (phục vụ dân dụng), giấy quỳ là loại giấy đẹp nhất… Theo thời gian và sự phát triển của các loại giấy công nghiệp, giấy Dó không còn được nhiều người ưa chuộng nữa nên nghề làm giấy Dó cũng theo đó lụi tàn.
Đầu những năm 1990, nghề làm giấy dó và giấy làm ngòi pháo ở đây vẫn còn phát triển rầm rộ. Kể từ khi Nhà nước cấm pháo, thêm vào đó, sản xuất giấy công nghiệp có lãi nhiều hơn nên người làng Đống Cao dần “thờ ơ” với nghề làm giấy dó truyền thống.
![]() |
| Vỏ cây dó qua kỹ thuật của người Việt có thể dùng làm ra giấy có độ bền lên đến 500-600 năm. |
Nằm trên mảnh đất Kinh Bắc nổi tiếng với kho văn hóa dân gian và những làng nghề cổ truyền lâu đời, đất Phong Khê (TP. Bắc Ninh) có thôn Dương Ổ (còn có tên Đống Cao) và Đào Xá (còn có tên Điều Thôn) được biết đến với làm nghề giấy Dó từ hàng trăm năm và vẫn còn phát triển, lưu truyền đến ngày hôm nay. Điều khó khăn khi sản xuất giấy Dó không chỉ là đầu ra của sản phẩm mà nguyên liệu sản xuất giấy cũng khan hiếm hơn. Nguyên liệu chính để làm giấy là vỏ cây Dó, chỉ có ở vùng trung du và miền núi phía Bắc. Từ tháng 8 đến tháng 10 âm lịch mới bóc được vỏ cây Dó do vỏ tự tróc ra, ngoài 3 tháng này vỏ bóc bị sát nên không thu hoạch được.
![]() |
| Một số sản phẩm làm từ giấy dó |
Để có được một tờ giấy Dó mỏng, bền, dai, người thợ nghề Đống Cao đòi hỏi phải tốn nhiều công sức và rất tỉ mỉ. Tính sơ sơ từ cây Dó ra được tờ giấy phải trải qua 10 công đoạn. Loại Dó tốt nhất để làm giấy được thu hoạch từ các cánh rừng già các tỉnh miền núi phía Bắc... Công đoạn phân loại Dó cũng đòi hỏi sự tỉ mẩn của người làm nghề khi phải dùng dao mỏng tách từng sợi Dó. Dó trắng dùng để làm giấy viết gia phả, Dó nâu vàng dùng để làm tranh. Khi mang về, vỏ cây Dó được lột lớp vỏ đen, lấy lượt vỏ trắng xé nhỏ, ngâm nước vôi từ 1-2 ngày. Sau đó vớt ra, bó thành từng mớ, ngâm vào nước vôi tôi. Chuyển sang thùng nấu, cứ một thùng là 50 kg Dó hết 20 kg than, than tàn Dó cũng chín đúng độ. Một ngày sau, dỡ ra lại ngâm nước cho hết vôi, nhặt bỏ từng mấu nhỏ còn sót lại. Dó đem đi rửa tiếp, cho vào bể ngâm 15-20 ngày, rồi vớt ra, cho vào cối giã nhuyễn từ 3-5 tiếng, đem đãi lấy nước trong. Bột Dó sẽ được nắm chặt, rửa sạch thêm một lần nữa. Công đoạn tiếp theo nhưng cũng là khó và quan trọng nhất chính là seo giấy bằng liềm seo. Liềm seo là một tấm mành được đặt trong khuôn gỗ. Khi seo người thợ chao qua chao lại cho bột dính đều trên liềm seo. Sau đó lật ngược liềm seo là được một tờ giấy. Giấy ướt với số lượng nhất định được đặt lên một tấm gỗ dùng vật nặng đề lên để ép kiệt nước rồi đem phơi.
Giấy Dó hiện nay chủ yếu được dùng làm nguyên liệu cho tranh dân gian, câu đối, vàng mã, các loại đồ chơi dân gian, giấy gấp Origami…
Tin liên quan
Giữ hồn nghề truyền thống để tạo lực tăng trưởng mới
22:04 | 03/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Thành lập Hội đồng xét công nhận nghề truyền thống, làng nghề TP.HCM
20:59 | 01/03/2026 Tin tức
Giữ lửa nghề truyền thống ở Hồng Dân
09:56 | 26/08/2025 Tin tức
Tin mới hơn
Hương cốm nếp làng Thạc
15:00 | 28/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Phát triển hương đen Xà Cầu trong kỷ nguyên số
14:00 | 28/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng cau Cao Nhân Đặc trưng của làng quê Việt
13:00 | 28/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Chương Mỹ (Hà Nội): Từ tinh hoa ngàn năm đến mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới
13:00 | 28/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Hoàn thiện Nghị định mới: Gỡ nút thắt cho phát triển làng nghề Việt Nam
17:02 | 27/05/2026 Tin tức
Đẩy mạnh xúc tiến thương mại cho các sản phẩm làng nghề truyền thống.
20:31 | 25/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tin khác
Vĩnh biệt nghệ nhân Nguyễn Xuân Thủy - Người truyền lửa nghề hoa thủ công đất Tổ
15:44 | 24/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Hà Nội: Khôi phục và bảo tồn làng nghề truyền thống để phát triển công nghiệp văn hóa
14:56 | 22/05/2026 Nghiên cứu trao đổi
Nghề đan mành tre ở Tây Xuyên
10:24 | 22/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Hoa văn lụa Vạn Phúc - Mã văn hóa trên từng sợi tơ
08:00 | 21/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Những nụ cười còn lại trong ký ức
10:50 | 20/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Khôi phục và phát triển Làng gốm Phù Lãng - Giữ hồn đất, giữ nghề trong kỷ nguyên mới
08:00 | 20/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Đánh thức giá trị di sản làng nghề
10:00 | 19/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
“Báu vật” của làng nghề
08:00 | 19/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Giữ lửa làng nghề nỗi trăn trở trước nguy cơ mai một.
07:00 | 19/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Hà Nội có thêm hai làng nghề gia nhập mạng lưới thủ công sáng tạo thế giới
07:00 | 19/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Gia Lai: Bảo tồn văn hoá truyền thống của đồng bào Bahnar, Jrai
09:57 | 18/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Gia Lai: Độc đáo nghi lễ Cúng giọt nước của người Bahnar giữa đại ngàn
09:31 | 18/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tuyên Quang: Tôn vinh nghề làm chè Shan tuyết truyền thống
08:00 | 18/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Lễ hội làng Dương Nỗ, nơi lưu dấu tuổi thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh
07:03 | 18/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề trầm hương Phú Hội 1 “hồn thơm” hơn 100 năm tuổi ở Khánh Hòa
06:33 | 18/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Trường mầm non Hoa Sữa xã Phù đổng thành phố Hà Nội tổ chức lễ tổng kết năm học và liên hoan thiếu nhi 1/6
22:53 Văn hóa - Xã hội
Quảng Ninh gặp mặt chức sắc, chức việc Phật giáo nhân dịp Đại lễ Phật đản 2026
17:22 Tin tức
Hương cốm nếp làng Thạc
15:00 Làng nghề, nghệ nhân
Phát triển hương đen Xà Cầu trong kỷ nguyên số
14:00 Làng nghề, nghệ nhân
Làng cau Cao Nhân Đặc trưng của làng quê Việt
13:00 Làng nghề, nghệ nhân



