Những làng nghề làm đũa được hình thành một cách rất tự nhiên. Ảnh: Ngọc Hân

Không ai nhớ nghề làm đũa bắt nguồn từ đâu và có từ bao giờ, chỉ biết rằng, bất cứ ai sinh ra và lớn lên ở nước Việt dù sang giàu hay nghèo khổ đều biết đến sự hiện diện của đôi đũa mộc mạc trong mọi bữa ăn hàng ngày. Trước kia, người miền Nam hay dùng đũa làm từ thân dừa, thân cau; người miền Bắc thường làm đũa từ thân tre… Những làng làm đũa vì thế mà ra đời ở nhiều nơi và góp phần mang lại cuộc sống ổn định cho không ít người.

Nghề làm đũa là một trong những nghề có nhiều ưu thế, đặc biệt với người dân vùng nông thôn. Ảnh: Ngọc Hân

Ưu thế của nghề truyền thống này là người lao động không phải bỏ nhiều vốn để đầu tư bởi đa phần người bán tre nguyên liệu sẽ thu tiền sau khi các hộ làm nghề bán hết đũa. Tất cả mọi người đều có thể tham gia làm nghề, từ đó làng nghề thu hút hàng trăm lao động, góp phần tạo việc làm ổn định cho người nghèo khu vực nông thôn.

Đũa là dụng cụ không thể thiếu trong bếp ăn của mỗi gia đình Việt. Ảnh: Ngọc Hân

Một lợi thế khác là nguồn tre nguyên liệu từ các địa phương luôn dồi dào quanh năm và đạt chất lượng cao, nên đũa tre luôn giữ vững uy tín trên thương trường. Thêm vào đó, xu thế dùng đũa tre thay thế cho đũa nhựa đang dần phổ biến bởi đũa tre tiện sử dụng, giá thành rẻ. Ngoài ra, người lao động còn có thể mang nguyên liệu về nhà gia công, để vừa quán xuyến việc nhà, vừa có thêm thu nhập.

Hiện tại, ở Chàng Sơn chỉ còn một số hộ dân vẫn quyết tâm giữ nghề làm đũa. Ảnh: Ngọc Hân

Hiện nay, trong thời đại công nghệ phát triển và xu thế hội nhập, các sản phẩm đũa được sản xuất công nghiệp ồ ạt xuất hiện tại thị trường Việt Nam và cạnh tranh về giá. Những sản phẩm thủ công như đũa làng Chàng Sơn dần bị thất thế, sản lượng sụt giảm.

Trong chuyến đi thực tế đến làng Chàng Sơn, theo tìm hiểu, PV được biết hiện tại chỉ còn lại số ít hộ gia đình còn làm đũa truyền thống. Họ nhận tre về, ban đầu vót thành khung cơ bản, sau đó cho vào khuôn để vót thành từng chiếc đũa hoàn chỉnh. Tùy vào sản phẩm mà có loại sẽ còn tiện, khắc hoặc không. Họ quyết tâm vẫn giữ gìn nghề và truyền nghề cho con cháu. Với họ, làm đũa vừa là làm kinh tế, vừa là để gìn giữ truyền thống ông cha.

Bài, ảnh: Thắng Nguyễn - Ngọc Hân