Tuyên Quang: Giữ “hồn” nghề làm cơm lam

LNV - Nghề làm cơm lam có ở phường Mỹ Lâm (TP Tuyên Quang) đã hơn 20 năm có lẻ. Qua bao thăng trầm, nhưng người dân nơi này vẫn giữ được “hồn” nghề, tạo ra sản phẩm đặc trưng, làm thỏa lòng thực khách. Người làm cơm lam nơi đây đang mong đợi khi Khu vui chơi giải trí, nghỉ dưỡng công cộng được Tập đoàn VinGroup hoàn thành, đưa vào hoạt động, sản phẩm cơm lam sẽ mang lại giá trị cao hơn, cuộc sống sẽ no ấm…
Nghề của... người nghèo

Nghề làm cơm lam ở phường Mỹ Lâm có từ những năm 90 của thế kỷ trước, do ông Mông Trí Thức, người ở tỉnh Bắc Kạn sang Tuyên Quang lập nghiệp truyền lại cho dân nghèo. Ông từng là Giám đốc Bệnh viện Suối khoáng Mỹ Lâm, khi đó, tranh thủ thời gian rảnh rỗi, ông mở lò đốt cơm lam. Vừa là để đỡ nhớ nghề, cũng là để kiếm thêm đồng ra đồng vào, cải thiện đời sống, nuôi bọn trẻ ăn học. Cơm lam nhà ông Thức trở thành món ăn độc đáo, được du khách đến nghỉ dưỡng khu suối khoáng rất ưa chuộng. Hàng làm ra không đủ bán, nhiều người nghèo đến xin học nghề, ông Thức truyền dạy cho và theo nghề từ đấy.

Bà Hoàng Thị Lợi nướng cơm lam.


Giờ ông Thức đã mất, nhưng người làm cơm lam ở Mỹ Lâm vẫn nhớ tới ông, dành cho ông tình cảm đặc biệt. Toàn phường có hơn 20 hộ làm nghề này, cuộc sống thay đổi từ đấy, nhiều người xây được nhà cửa và nuôi được con cái học hành chu đáo. Bà Hoàng Thị Lợi, dân tộc Cao Lan ở tổ dân phố Cây Trám đã có 24 năm làm nghề cơm lam vẫn nhớ như in những ngày đầu được ông Thức nhận vào làm. Bà bảo, ông ấy là người hiền lành, tốt tính, ai đến xin học nghề ông đều dạy miễn phí. Thế là dân nghèo ở đây có thêm thứ nghề mới, bám nghề để sống, có thời điểm cả làng đỏ lửa vì cơm lam bán đi khắp ngả, miền ngược, miền xuôi đặt cơm lam, người làm không hết việc. Nhà bà nghèo, từ làm cơm lam mà xây được nhà kiên cố mặt phố, giờ đất mặt tiền ở đây lên đến hàng tỷ. Cơm lam suối khoáng không lẫn vào đâu được, là bởi được đốt hoàn toàn bằng gỗ chắc, không đốt bằng than hay nguyên liệu nào khác. Ống làm cơm lam bằng tre gai bánh tẻ, được rửa sạch sẽ. Người làm cơm lam còn cẩn thận xem từng đốt tre, nếu tre có sâu phải xử lý ngay, nếu không làm cho cơm hỏng, ăn sẽ bị đắng, cơm trở màu vàng, mất đi sự hấp dẫn. Đốt cơm lam là cả một nghệ thuật, lửa không quá to, cơm sẽ bị cháy, nếu yếu lửa, cơm sẽ sẩn, thiếu vị lửa cơm giảm vị thơm.

Giờ bà Lợi tuổi cao rồi, lại mắc chứng đau khớp, đi lại thật khó nhưng không đốt cơm lam mỗi ngày, bà thấy trống vắng. Khi nào đỏ lửa nhà mình thấy ấm áp hẳn - bà Lợi tâm sự. Người con dâu bà là Chu Thị Ngự cũng rất yêu nghề này, được mẹ truyền dạy cho, giờ cũng rất thạo việc.

Ông Nguyễn Hữu Vượng cũng ở thôn Cây Trám nổi tiếng khắp vùng với nghề làm cơm lam. Ông học nghề cơm lam cũng xuất phát từ cái nghèo, đi tìm việc, thế là được ông Thức dạy cho, duy trì nghề hơn 20 năm nay rồi. Ông Vượng bảo, cơm lam ở Mỹ Lâm được đốt từ tre gai nên cơm có vị ngọt thơm của mía lùi, hẳn thế thực khách ăn một lần nhớ mãi. Du khách ở Quảng Ninh, Hải Phòng, Hà Nội, thậm chí ở trong Nam đến thăm thú, nghỉ dưỡng ở suối khoáng về vẫn gọi điện cho ông đặt mua làm quà biếu người thân. Đây thực sự là niềm tự hào của ông về nghề nghiệp của mình.

Giấc mơ gần lại

Dịch bệnh Covid-19 hoành hành khiến lượng khách du lịch đến Mỹ Lâm giảm hẳn, khiến người làm cơm lam man mác buồn. Nhiều nhà tạm đóng cửa lò, nhưng nhà ông Lợi và ông Vượng thì ngày nào cũng vẫn đỏ lửa. Dãy phố ở Cây Trám vẫn chưa có tên nhưng khá sầm uất, phía bên kia là khu nhà biệt thự của Tập đoàn VinGroup đang hối hả từng tốp thợ ngày đêm phấn đấu hoàn thiện công trình vào năm tới.

Ngồi bên lò đốt cơm lam, bà Lợi ánh lên niềm hy vọng. Bà bảo, bà chưa thấy công trình nào được xây dựng quy mô và bài bản, nhanh chóng như khu biệt thự của VinGroup. Qua báo, đài, bà được biết, thành phố, tỉnh đã xác định xây dựng Mỹ Lâm trở thành khu du lịch dịch vụ trọng điểm, chất lượng cao, tạo điểm nhấn để thu hút du khách. Sau này, đường cao tốc Tuyên Quang - Phú Thọ kết nối với cao tốc Nội Bài - Lào Cai được xây dựng, đi vào hoạt động, kết nối khu du lịch Suối khoáng Mỹ Lâm với các địa danh nổi tiếng trong nước, du khách đến đây nhiều hơn, khi ấy những sản phẩm độc đáo của Mỹ Lâm, trong đó có cơm lam sẽ bán chạy như “tôm tươi” - Bà Lợi bày tỏ niềm hy vọng. Giờ bà có tuổi, sức yếu rồi, nhưng con dâu bà còn trẻ khỏe, nó lại yêu công việc này, vậy nên, bà không lo cái “hồn” nghề mất đi.

Chị Chu Thị Ngự âu yếm nhìn mẹ chồng rồi nói những điều khiến bà thấy ấm lòng. Chị bảo, “mẹ nuôi được nhà con bằng nghề này, không có cớ gì con không làm giàu được bằng nghề làm cơm lam”. Chồng chị Ngự không được khỏe vì bệnh tật, mọi việc chị cáng đáng cả. Chị thấy nghề làm cơm lam là phù hợp nhất với hoàn cảnh của mình, không vất vả quá, không quá nặng nhọc, chồng chị có thể giúp chị việc trông lò khi đốt lửa, chị lo việc bán hàng. Bỗng chị Ngự buông tiếng thở dài, ánh mắt nhìn xa xăm. Chị nói như chắt ra những điều chị ấp ủ bấy lâu. Chị bảo, nghề này vẫn còn tự phát lắm, mạnh ai người nấy làm, chưa có sự liên kết trong sản xuất cũng như tiêu thụ sản phẩm. Việc này phải làm ngay, chính quyền cần vào cuộc để nghề làm cơm lam phát huy giá trị trong tương lai gần.

Ông Nguyễn Hữu Vượng, hàng xóm với chị Ngự cũng suy nghĩ như vậy. Theo ông, chính quyền địa phương phải hỗ trợ các hộ xây dựng nhãn hiệu hàng hóa, thương hiệu sản phẩm để nâng cao giá trị gia tăng trên thị trường. Người dân Mỹ Lâm có giàu lên hay không không chỉ phụ thuộc vào quy mô Khu vui chơi giải trí, nghỉ dưỡng công cộng mà còn là việc phát huy giá trị các sản phẩm nông sản, trong đó có sản phẩm cơm lam đã nổi tiếng gắn liền với thương hiệu của suối khoáng Mỹ Lâm.

Về vấn đề này, ông Nguyễn Công Tĩnh, Chủ tịch UBND phường Mỹ Lâm nhấn mạnh, tỉnh và địa phương đã quy hoạch Mỹ Lâm là khu du lịch, dịch vụ chất lượng cao, do đó các sản vật đặc sản của địa phương sẽ có “đất” sống. UBND phường tiến hành rà soát, quy hoạch phát triển các ngành nghề, xây dựng các cơ sở sản xuất cơm lam có chất lượng, tạo ra sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn, nâng cao thu nhập, đời sống của người dân trong nay mai.

Bài và ảnh: Thùy Linh

Tin liên quan

Tin mới hơn

Trát Cầu - nơi nhịp trống hội hòa cùng nhịp thở của làng nghề

Trát Cầu - nơi nhịp trống hội hòa cùng nhịp thở của làng nghề

Mỗi độ tháng Ba âm lịch, khi tiết xuân còn vương trên những triền sông Nhuệ, làng Trát Cầu lại thức dậy trong một nhịp điệu rất riêng. Đó là nhịp trống hội vang lên từ Đền làng, hòa cùng tiếng máy may, máy chần bông rộn ràng trong từng xưởng nhỏ. Một không gian vừa linh thiêng, vừa đời thường - nơi truyền thống và hiện đại cùng song hành trong một mạch chảy không ngừng.
Hiệp hội Làng nghề Việt Nam: Đẩy mạnh hoạt động 6 tháng đầu năm, góp ý hoàn thiện chính sách phát triển bền vững

Hiệp hội Làng nghề Việt Nam: Đẩy mạnh hoạt động 6 tháng đầu năm, góp ý hoàn thiện chính sách phát triển bền vững

LNV - Ngày 28/4/2026, tại Hà Nội, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đã tổ chức cuộc họp Thường vụ nhằm tổng kết công tác 4 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ trọng tâm trong tháng 5, 6 năm 2026. Cuộc họp do ông Trịnh Quốc Đạt, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam chủ trì, với sự tham dự của các đồng chí lãnh đạo Hiệp hội, Hội đồng Tư vấn và Văn phòng.
Làng Xuân Trạch văn hiến tiên phong trong số hóa di sản

Làng Xuân Trạch văn hiến tiên phong trong số hóa di sản

LNV- Trong dòng chảy không ngừng của thời gian, mỗi làng quê Việt Nam luôn là nơi kết tinh những giá trị văn hóa bền vững – từ truyền thống gia đình, dòng họ đến những ký ức cộng đồng được gìn giữ qua bao thế hệ. Xuân Trạch, mảnh đất giàu truyền thống, cũng đang lưu giữ trong mình một kho tàng di sản quý báu, từ đình làng, lễ hội, gia phả cho đến những câu chuyện đời thường đầy ý nghĩa.
Văn phòng đại diện Tạp chí Làng nghề Việt Nam tại Hải Phòng: Tự hào đồng hành cùng sự phát triển của thành phố

Văn phòng đại diện Tạp chí Làng nghề Việt Nam tại Hải Phòng: Tự hào đồng hành cùng sự phát triển của thành phố

LVN - Văn Phòng Tạp chí Làng nghề Việt Nam tại Hải Phòng đã bám sát các Làng nghề, nghệ nhân, Hội viên để khôi phục phát triển Làng nghề Việt Nam, mỗi xã một sản phẩm (OCOP), xây dụng nông thôn mới và hoạt động của thành phố Hải Phòng.
Giữ gìn tinh hoa văn hóa, thúc đẩy kinh tế từ làng nghề truyền thống

Giữ gìn tinh hoa văn hóa, thúc đẩy kinh tế từ làng nghề truyền thống

LVN - Mỗi làng nghề truyền thống trên dải đất hình chữ S không chỉ là đơn vị sản xuất kinh tế thuần túy, mà còn là một kho tàng văn hóa sống động, nơi lưu giữ “hồn cốt” của dân tộc qua bao thế hệ. Trong dòng chảy hối hả của nền kinh tế số, việc khơi dậy tiềm năng từ những giá trị văn hoá để tạo nên sức bật mới đang trở thành hướng đi tất yếu, giúp các làng nghề không chỉ “sống khỏe” mà còn vươn tầm thế giới.
Hải Phòng: Một gia đình có hai nghệ nhân Ưu tú

Hải Phòng: Một gia đình có hai nghệ nhân Ưu tú

Hai anh em Dương Minh Đức và Dương Văn Tiến vinh dự đều được Nhà nước phong tặng Nghệ nhân ưu tú, kế thừa và phát huy nghề đắp, vẽ mỹ thuật truyền thống, góp phần giữ gìn làng nghề, bảo tồn di sản văn hóa Hải Phòng.

Tin khác

Hà Nội: Bánh cuốn Thanh Trì di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Hà Nội: Bánh cuốn Thanh Trì di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Vừa qua, phường Vĩnh Hưng tổ chức Lễ công bố Quyết định ghi danh nghề làm bánh cuốn Thanh Trì vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Bảo Việt giữ gìn và phát huy di sản truyền thống trong kỷ nguyên mới

Bảo Việt giữ gìn và phát huy di sản truyền thống trong kỷ nguyên mới

Công ty Bảo Việt phối hợp cùng các cấp hiệp hội làng nghề, nghệ nhân, lãnh đạo doanh nghiệp để lan tỏa giá trị di sản, góp phần vào sự phát triển bền vững của làng nghề.
Ấn tượng không gian trình diễn văn hóa nghệ thuật dân gian các dân tộc tại Gia Lai

Ấn tượng không gian trình diễn văn hóa nghệ thuật dân gian các dân tộc tại Gia Lai

LNV - Nằm trong chuỗi các hoạt động Ngày hội Văn hóa các dân tộc tỉnh Gia Lai lần thứ I năm 2026, không gian trình diễn văn hoá nghệ thuật dân gian các dân tộc để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người dân và du khách.
Làng nghề khắc in mộc bản gần 600 năm tuổi ở Hải Phòng

Làng nghề khắc in mộc bản gần 600 năm tuổi ở Hải Phòng

LVN - Nghề khắc in mộc bản Thanh Liễu (thuộc phường Tân Hưng, TP.Hải Dương, nay TP. Hải Phòng) đã xuất hiện đến nay đã gần 600 năm. Tuy nhiên, giống với đa số các nghề truyền thống khác, nghề in khắc mộc bản ở Thanh Liễu cũng đối mặt với nguy cơ mai một. Những nghệ nhân làng Thanh Liễu đang cố gắng gìn giữ và tiếp nối nghề của cha ông để lại.

Đông Giao: Tinh hoa chạm khắc gỗ

LNV - Làng nghề mộc Đông Giao (xã Cẩm Giàng, TP Hải Phòng) không chỉ là nơi hội tụ tinh hoa sáng tạo của nhiều thế hệ nghệ nhân mà còn là biểu tượng của sức sống bền bỉ trong dòng chảy văn hóa dân tộc. Trải qua hơn 300 năm hình thành, nghề chạm khắc gỗ nơi đây đã vượt qua những thăng trầm lịch sử để khẳng định giá trị vững chắc trong đời sống đương đại.
Nghề kim hoàn Châu Khê giữ gìn tinh hoa nghề truyền thống

Nghề kim hoàn Châu Khê giữ gìn tinh hoa nghề truyền thống

Nằm giữa vùng đất Kinh Bắc văn hiến, làng Châu Khê (thuộc xã Thúc Kháng, huyện Bình Giang, nay là xã Đường An, TP. Hải Phòng) từ lâu đã nổi danh là một trong những cái nôi lớn nhất của nghề kim hoàn Việt Nam. Trải qua hơn 500 năm thăng trầm cùng lịch sử dân tộc, nghề vàng bạc Châu Khê không chỉ là một kế sinh nhai mà còn là biểu tượng của sự tinh hoa, khéo léo và tinh thần bền bỉ của người thợ thủ công Việt.
Gia Lai: Tái hiện sống động Lễ cưới hỏi truyền thống của người Jrai

Gia Lai: Tái hiện sống động Lễ cưới hỏi truyền thống của người Jrai

LNV - Giữa không gian rộn ràng tiếng cồng chiêng, Lễ cưới hỏi truyền thống của người Jrai được người dân làng Kép phục dựng công phu, tái hiện sinh động đời sống tinh thần giàu bản sắc qua nhiều thế hệ.
Di sản văn hóa Huế lan tỏa giữa đại ngàn Gia Lai

Di sản văn hóa Huế lan tỏa giữa đại ngàn Gia Lai

LNV - Không gian trưng bày chuyên đề Di sản văn hóa Huế tại Gia Lai trở thành điểm hẹn văn hóa thu hút đông đảo người dân và du khách.
Khai mạc Hội chợ hàng công nghiệp nông thôn tiêu biểu gắn với Lễ hội truyền thống quốc gia chùa Tây Phương năm 2026

Khai mạc Hội chợ hàng công nghiệp nông thôn tiêu biểu gắn với Lễ hội truyền thống quốc gia chùa Tây Phương năm 2026

LNV - Tối ngày 20/4/2026, tại khu vực Lễ hội truyền thống Quốc gia Chùa Tây Phương, Sở Công Thương Hà Nội long trọng tổ chức khai mạc Hội chợ hàng công nghiệp nông thôn tiêu biểu thành phố Hà Nội gắn với Lễ hội truyền thống quốc gia chùa Tây Phương năm 2026. Sự kiện thu hút sự tham dự của đông đảo đại biểu Trung ương, thành phố, địa phương cùng các doanh nghiệp, nghệ nhân và Nhân dân.
Từ lễ hội đến hội chợ: Hành trình lan tỏa giá trị làng nghề Hà Nội

Từ lễ hội đến hội chợ: Hành trình lan tỏa giá trị làng nghề Hà Nội

LNV - Tối ngày 20/4, tại khu vực đường vào chùa Tây Phương (xã Tây Phương, thành phố Hà Nội), Sở Công Thương Hà Nội phối hợp với UBND xã Tây Phương tổ chức Hội chợ hàng công nghiệp nông thôn tiêu biểu thành phố Hà Nội gắn với các hoạt động của Lễ hội truyền thống quốc gia chùa Tây Phương năm 2026. Hội chợ mở cửa từ 09h00 đến 21h00 hằng ngày, hứa hẹn trở thành điểm đến văn hóa – thương mại hấp dẫn đối với người dân và du khách.
Nghề làm nồi đất cổ xưa của Trù Sơn

Nghề làm nồi đất cổ xưa của Trù Sơn

LNV - Làng Trù Sơn, xã Bạch Hà, tỉnh Nghệ An bao năm nay vẫn luôn ấm cúng bởi ánh lửa rực hồng của các lò nung làm nồi đất. Nơi đây là vùng duy nhất làm ra các loại nồi bằng đất ở xứ Nghệ và cũng là nơi hiếm hoi trong cả nước đến nay còn duy trì nghề làm nồi đất.
Quảng Trị: Đặt hàng trước hướng đi giúp nông dân yên tâm sản xuất

Quảng Trị: Đặt hàng trước hướng đi giúp nông dân yên tâm sản xuất

LNV - Tại xã Bắc Trạch (tỉnh Quảng Trị), nhiều nông dân đang dần thay đổi phương thức sản xuất, chuyển từ nhỏ lẻ, phụ thuộc thương lái sang tham gia các chuỗi liên kết. Thông qua mô hình hợp tác xã gắn kết với doanh nghiệp, đầu ra nông sản được đảm bảo ổn định hơn, đồng thời giá trị sản phẩm cũng được nâng lên, góp phần thúc đẩy xây dựng nông thôn mới theo hướng bền vững.
Nghề khảm trai Chuôn Ngọ: Bảo tồn di sản trong thời đại số

Nghề khảm trai Chuôn Ngọ: Bảo tồn di sản trong thời đại số

LNV - Làng nghề khảm trai Chuôn Ngọ đối mặt thử thách từ công nghiệp hóa, nhưng đang đổi mới để giữ gìn giá trị truyền thống và vươn xa thị trường quốc tế
Làng nghề ủ ấm Sơn Vi hồi sinh nhờ chương trình OCOP

Làng nghề ủ ấm Sơn Vi hồi sinh nhờ chương trình OCOP

OVN - Sản phẩm ủ ấm Sơn Vi đạt chứng nhận 3 sao, mở rộng thị trường quốc tế, tạo việc làm và giữ gìn nét văn hóa truyền thống của địa phương.
Làng gốm Thanh Hà Giữ nhịp thời gian bên dòng Thu Bồn

Làng gốm Thanh Hà Giữ nhịp thời gian bên dòng Thu Bồn

Nằm thanh bình bên dòng sông Thu Bồn thơ mộng, làng gốm Thanh Hà, phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng không chỉ là một điểm đến du lịch hấp dẫn mà còn là một “bảo tàng sống” lưu giữ nét đẹp lao động và nghệ thuật gốm thủ công truyền thống suốt hơn 500 năm qua.
Xem thêm
Mới nhất Đọc nhiều
Từ lời bác năm 1946 đến sức bật hôm nay của đại ngàn Tây Nguyên

Từ lời bác năm 1946 đến sức bật hôm nay của đại ngàn Tây Nguyên

Từ những lời căn dặn giản dị mà sâu sắc của Bác Hồ năm 1946 đến những đổi thay mạnh mẽ hôm nay nơi đại ngàn Tây Nguyên, một hành trình phát triển bền bỉ đã và đang khẳng định sức mạnh của đại đoàn kết dân tộc
Quy định mới về điều kiện công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới và nông thôn mới hiện đại

Quy định mới về điều kiện công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới và nông thôn mới hiện đại

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quy định chi tiết điều kiện công nhận, điều kiện thu hồi quyết định công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới hiện đại giai đoạn 2026-2030.
Trát Cầu - nơi nhịp trống hội hòa cùng nhịp thở của làng nghề

Trát Cầu - nơi nhịp trống hội hòa cùng nhịp thở của làng nghề

Mỗi độ tháng Ba âm lịch, khi tiết xuân còn vương trên những triền sông Nhuệ, làng Trát Cầu lại thức dậy trong một nhịp điệu rất riêng.
Thành phố Hồ Chí Minh: từ biểu tượng thống nhất đến động lực phát triển

Thành phố Hồ Chí Minh: từ biểu tượng thống nhất đến động lực phát triển

LNV - Trưa ngày 30/4/1975, Sài Gòn bước vào một khoảnh khắc mà lịch sử như dồn tụ lại. Những cánh cổng Dinh Độc Lập mở ra,
“Từ vùng đất chiến tranh đến ‘vươn Đông, tỏa Tây’: Bài toán phát triển của Quảng Trị”

“Từ vùng đất chiến tranh đến ‘vươn Đông, tỏa Tây’: Bài toán phát triển của Quảng Trị”

LNV - Tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu tái định vị không gian phát triển của địa phương theo chiến lược “vươn Đông, tỏa Tây”
Giao diện di động