Sự khác biệt của nón lá Tây Hồ

Điều làm nên sự khác biệt rõ rệt của nón lá Tây Hồ so với các sản phẩm nón lá khác chính là chất liệu lá cọ thu hoạch từ các cây cọ ven Hồ Tây. Lá cọ có màu xanh nhạt, mềm mại nhưng lại vô cùng dẻo dai, nhẹ nhàng và bền bỉ, tạo nên một chiếc nón không chỉ đẹp mà còn vô cùng bền vững theo thời gian. Sự kết hợp hoàn hảo giữa chất liệu lá cọ tự nhiên và kỹ thuật chế tác tinh xảo đã tạo ra những chiếc nón lá Tây Hồ mang lại cảm giác thanh thoát, trang nhã nhưng cũng đầy kiên cố.

Bên cạnh đó, quy trình chế tác nón lá Tây Hồ cũng góp phần làm nên sự độc đáo của sản phẩm này. Khung nón được làm từ tre già, chẻ thành những sợi mảnh, mỏng, sau đó uốn cong một cách khéo léo để tạo thành hình vòng tròn đều đặn, tạo độ chắc chắn cho chiếc nón. Điều này khác biệt rõ rệt so với các sản phẩm nón lá khác, thường sử dụng khung nón làm từ những sợi tre dẻo dai nhưng không mảnh mai như vậy. Nhờ vào sự khéo léo trong việc làm khung, nón lá Tây Hồ không chỉ nhẹ nhàng mà còn giữ được dáng hình lâu dài.

Quy trình làm nón lá Tây Hồ đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn. Các nghệ nhân, đặc biệt là những người thợ nữ, phải khéo léo chằm từng tấm lá vào khung nón một cách đều đặn và chắc chắn. Mỗi chiếc nón là một tác phẩm nghệ thuật tinh tế, bởi ngoài việc chú trọng đến chất lượng, người thợ còn đặc biệt quan tâm đến các chi tiết trang trí như viền nón và dây quai. Điều này tạo nên sự hoàn hảo về cả hình thức lẫn chức năng. Các họa tiết thêu hoặc vẽ trên nón, từ hoa lá đến các mẫu hoa văn truyền thống, đều được thực hiện một cách tinh xảo, tôn lên vẻ đẹp thanh thoát, nhẹ nhàng của chiếc nón.

Cuối cùng, không thể không nhắc đến lớp dầu bảo vệ được quét lên bề mặt nón, giúp sản phẩm thêm bóng mượt, bền đẹp và có thể chống lại tác động của thời tiết. Công đoạn này là sự khác biệt so với các sản phẩm nón lá khác, khi giúp cho chiếc nón không chỉ đẹp mắt mà còn giữ được độ bền lâu dài trong suốt quá trình sử dụng. Tất cả những yếu tố này đã làm cho nón lá Tây Hồ trở thành một sản phẩm độc đáo, có giá trị cao trong nền văn hóa thủ công truyền thống Việt Nam. Dù là thế, Người dân làng Tây Hồ ngày nay không còn làm nón lá nhiều và tập trung như trước nữa. Nón lá ngày nay chủ yếu làm bằng lá xanh và lá kè. Trong làng bây giờ không còn một gia đình nào là làm nón lá bài thơ.

Bà Dương Thị Búp năm nay đã 60 tuổi, là một trong số ít gia đình còn sinh sống bằng nghề nón trong làng. Hơn 40 năm làm nghề chằm nón, những mũi kim của cô chằm rất đều và rất đẹp,.

Bà chia sẻ: “Nón lá bài thơ là niềm tự hào lớn của người dân Tây Hồ. Ngày trước mọi người từ nhỏ đến lớn ai cũng thích chằm nón, mấy cô thường tập trung lại chằm, trò chuyện vui lắm con, nghề làm nón ở làng giúp nhiều gia đình có cuộc sống ổn định, thậm chí là khá giả nhưng đến nay đã không còn nhiều người mặn mà với nghề. Ngày nay, cô chủ yếu là chằm nón lá sưa, trung bình bà làm ngày được bốn chiếc, mỗi chiếc có giá 15.000 – 20.000 nghìn đồng.

Ông Bùi Quang Đấu (cán bộ địa phương thôn Tây Hồ) chia sẻ: “Khó khăn của người dân làng nghề tại đây có lẽ là vấn đề thị trường. Thị trường nón lá ngày nay không phải còn hấp dẫn để phát triển kinh tế. Bên cạnh đó giá thành nguyên liệu ngày càng cao trong khi giá bán thành phẩm một sản phẩm nón lá từ 20.000 – 30.000 nghìn đồng/ chiếc. Chính vì vậy, người dân trong làng cũng ngày càng không mấy mặn mà với nghề”.

Trăn trở về những hướng đi mới cho làng nghề

Trong thời kỳ hội nhập, sự phát triển của các ngành dịch vụ, công nghệ đặt ra một thách thức rất lớn đối với các làng nghề truyền thống. Tại làng bây giờ, số ít những người còn gắn bó với nghề bởi vì người dân ở đây vẫn tin tưởng về sự phát triển của làng nghề.

Tuy nhiên, nhằm đảm bảo được sự phát triển bền vững, những cán bộ địa phương, nghệ nhân làng nghề không khỏi những trăn trở tìm kiếm một hướng đi cho sự phát triển toàn diện.

Những chiếc nón lá có màu sắc, đa dạng, phong phú

Ông Bùi Quang Hùng (bí thư thôn Tây Hồ) chia sẻ: “Tôi hy vọng chính quyền địa phương sẽ có những chính sách phù hợp, thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư để họ có thể phát triển các mô hình tham quan, trải nghiệm, cũng như tạo một thị trường tốt hơn nhằm tăng thu nhập cho người dân, có thế, họ mới giữ được ngọn lửa nghề”.

Ngày nay, nón lá làng bài thơ không chỉ gắn liền với hình ảnh của các bà, các mẹ thôn quê mà còn góp mặt tại các sàn diễn thời trang, quốc tế với nhiều mẫu mã đa dạng. Đây cũng chính là một hướng đi mới để nón lá – hình ảnh chứa nhiều giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam sẽ trở nên phổ biến và thu hút hơn.

Để những hướng đi mới có thể thực hiện một cách tốt nhất, chính quyền địa phương nơi có sự phát triển của các làng nghề cần có những chính sách phù hợp, sự quan tâm sát sao đối với từng hộ dân. Bằng việc này, không chỉ giúp cho ngọn lửa nghề sẽ luôn được giữ gìn mà còn đảm bảo được cuộc sống đầy đủ, ấm no của người dân

Ông Bùi Quang Hùng (Bí thư Thôn Tây Hồ- Xã Phú Hồ) chia sẻ: “Trước đây ngoài những giờ đồng án, người dân trong làng làm nón rất đông và làm nón là nghề chính của làng. Nay khi đất nước bước vào thời kì công nghiệp hóa hiện đại hóa đời sống ngày phát triển. Thanh niên trong làng cũng đi học xa nhà và làm việc ở những công ty, xí nghiệp với thu nhập ổn định hơn. Nên nghề nón cũng khó có chỗ đứng, việc gìn giữ và lưu nghề truyền thống của làng, của ông cha để lại. Do đó, cần được sự quan tâm của chính quyền địa phương, đề ra các giải pháp để khôi phục lại làng nghề truyền thống, niềm tự hào của quê hương”.