Hà Nội: 35°C Hà Nội
Đà Nẵng: 34°C Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh: 33°C TP Hồ Chí Minh
Thừa Thiên Huế: 31°C Thừa Thiên Huế

Lào Cai: Nghề làm cày của người Mông Bắc Hà

LNV - Khi những cơn mưa rào tháng 4 xuất hiện cũng là lúc người dân vùng cao trong tỉnh bước vào mùa làm ruộng, làm nương. Làm ruộng ở vùng cao bây giờ dù đã có máy cày chạy bằng động cơ nhưng vẫn không thể thiếu cày tay do trâu kéo vì nhiều thửa ruộng nằm ở khe núi, khe đồi dốc, nhiều đá. Vì thế, nghề làm cày tay đến nay vẫn được người vùng cao duy trì, trong đó người Mông được mệnh danh là “vua” làm cày.


Nghề làm cày tay của người Mông được lưu truyền từ đời này qua đời khác.


Nghề làm cày tay của người Mông có từ bao giờ không ai nhớ nổi, chỉ biết rằng chiếc cày là vật dụng quen thuộc và rất quan trọng của mỗi gia đình. Chẳng vậy mà theo tục của người Mông, ngày Tết vẫn có nghi lễ cúng thần cày. Thường trong mỗi hộ người Mông có 2 chiếc cày, 1 dùng cày nương và 1 dùng cày ruộng. Cách làm 2 loại cày này có khác nhau đôi chút.

Để hiểu rõ về nghề làm cày tay truyền thống của người Mông, chúng tôi tìm đến khu bán nông cụ ở chợ phiên Bắc Hà. Chỗ bán cày nằm biệt lập ở góc cuối cùng của khu bán nông cụ và người mua - bán ở đây đa số là đàn ông. Có một điều đặc biệt là họ đến đây để trao đổi với nhau về giá cả rất ít, chủ yếu hỏi han xem cày làm bằng gỗ gì, loại dùng để cày nương hay cày ruộng và cày cho loại trâu yếu hay khỏe, tầm vóc của người sử dụng…

Ông Tráng A Dín, 70 tuổi, người Mông ở thôn Tẩn Chư, xã Tả Van Chư, huyện Bắc Hà - một thợ làm cày tay có tiếng - kể: Nghề làm cày rất vất vả, cần sự tỉ mỉ và có bí quyết riêng nên trong một xã hoặc một vùng chỉ có một số người làm được. “Nói đúng ra đây là nghề gia truyền, như tôi đây được ông nội truyền nghề làm cày tay từ nhỏ. Theo tôi biết thì ở vùng cao Bắc Hà giờ chỉ còn 3 xã là Tả Van Chư, Cốc Ly và Bản Phố có hộ chuyên làm cày tay gia truyền” - ông Dín nói.

Theo tập tục từ lâu đời, hằng năm, vào dịp cuối đông, khi cây cối trên rừng cứng cáp vì không hút nhiều nước thì những thợ làm cày người Mông bắt đầu lên rừng tìm gỗ làm cày. Muốn có cày tốt thì việc chọn gỗ rất quan trọng, gỗ làm cày chủ yếu là cây dâu rừng (tù nhăng - tiếng Mông), gỗ chẩn, sến, trai hoặc nghiến…, những loại gỗ này cứng nhưng dẻo dai. Tuy nhiên, thợ làm cày thích dùng gỗ dâu rừng hơn cả vì loại gỗ này nhẹ, chịu được mưa nắng và bền khi ngâm lâu dưới nước.

Nhiều người dân vùng cao vẫn sử dụng cày tay để làm đất.


Chiếc cày có 2 bộ phận quan trọng là bắp cày và thân cày cần hình khối và độ cong nhất định nên khi đi lấy gỗ, người làm cày phải lựa chọn trước khi chặt sao cho vừa không phải đẽo gọt nhiều, vừa đảm bảo độ nông sâu cho mỗi loại cày.

Để làm ra chiếc cày, người thợ phải thành thạo các kỹ thuật đục, khoan, đẽo. Điểm đặc biệt nhất của nghề làm cày là không có công thức, không dùng mực thước, người thợ chỉ dùng kinh nghiệm làm “công cụ” đo và định chuẩn chiều dài, chiều cao.

Cày ruộng thường được làm to, dài hơn, có độ bám đất sâu hơn; cày nương thì ngắn hơn, nhỏ hơn và nhẹ để khi cày có thể linh hoạt chuyển hướng lưỡi cày tránh đá, tránh gốc cây…

Sau khi làm khung cơ bản, người thợ dựng đứng cày để đo chiều cao và chiều dài lấy chuẩn. Theo kinh nghiệm thì chiều cao từ lưỡi cày lên đến tay cầm cứ gần thắt lưng người là vừa, còn chiều dài thì cày ruộng dài khoảng hơn sải tay người lớn, cày nương ngắn hơn một chút. Khi lắp các bộ phận lại sao cho bắp cày, thân cày, lưỡi cày là một đường thẳng là chuẩn. Giá bán mỗi chiếc cày từ 800 nghìn đến 1 triệu đồng, cộng thêm chiếc lưỡi cày bằng gang giá khoảng 250 - 300 nghìn đồng/cái.

Cần nói thêm rằng, người dân đi mua cày ở chợ phiên không bao giờ có lưỡi lắp sẵn, sau khi chọn được thân cày ưng ý họ mới đi mua lưỡi cày phù hợp với sức vóc của người cày và trâu nhà, rồi mang về lắp. Việc đúc lưỡi cày gang cũng là thợ có nghề làm.

Nếu muốn biết thêm về nghề làm cày, du khách hãy đến chợ văn hóa Bắc Hà, chợ phiên xã Cốc Ly, chợ phiên xã Lùng Phìn (Bắc Hà). Thời điểm này đang là mùa cày nương, làm ruộng vụ mới nên muốn thử cày tay, du khách có thể trải nghiệm cày bừa với người dân nơi đây.

Bài, ảnh: Tùng Lâm

Tin liên quan

Tin mới hơn

Hà Nội: Khởi công xây dựng Cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến

Hà Nội: Khởi công xây dựng Cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến

LNV - Sáng ngày 08/8/2026, UBND xã Phú Xuyên (Thành phố Hà Nội) phối hợp với Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển hạ tầng và đô thị Hoàng Tín long trọng tổ chức Lễ khởi công Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến.
Kết hợp truyền thống và công nghệ hiện đại phát triển nghề ở Nghệ An

Kết hợp truyền thống và công nghệ hiện đại phát triển nghề ở Nghệ An

LNV - Nghệ An phát triển nghề truyền thống qua ứng dụng công nghệ, giữ vững bản sắc, nâng cao năng suất, mở rộng thị trường trong và ngoài nước.
Giá trị làng nghề miền Tây qua dự án nghệ thuật

Giá trị làng nghề miền Tây qua dự án nghệ thuật

LNV - Lấy cảm hứng từ những làng nghề truyền thống dọc dòng Mê Kông, nhóm sinh viên Trường Cao đẳng FPT Polytechnic TP.HCM tri TP.HCM triển khai dự án tốt nghiệp bằng việc thực hiện dự án nghệ thuật “Xuôi dòng phù sa”.
Cà Mau: Nước mắm truyền thống “lên sàn” thời công nghệ số

Cà Mau: Nước mắm truyền thống “lên sàn” thời công nghệ số

LNV - Từ những khạp ủ chượp thủ công hơn ba thập kỷ đến các gian hàng trên sàn thương mại điện tử, nghề làm nước mắm tại xã Cái Nước (tỉnh Cà Mau) đang chứng minh một công thức mới: Giữ nguyên cốt cách truyền thống, thay đổi tư duy tiếp cận thị trường để tự tìm chỗ đứng trong thời đại số
Làng tranh Đông Hồ Di sản UNESCO đổi tên là tổ dân phố

Làng tranh Đông Hồ Di sản UNESCO đổi tên là tổ dân phố

LNV - Đầu tháng 12/2025, nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Chưa đầy một năm sau, cái tên Đông Hồ trở lại trên bản đồ hành chính với tên gọi của một tổ dân phố mới. Hai sự kiện nối tiếp nhau không chỉ khẳng định giá trị của một làng nghề nổi tiếng mà còn mở ra hành trình hồi sinh mạnh mẽ của một di sản văn hóa Việt.
Khi đậu bạc Định Công bước ra khỏi ký ức

Khi đậu bạc Định Công bước ra khỏi ký ức

Giữa một Định Công đang đổi thay từng ngày, những sợi bạc mảnh vẫn được kéo, se, uốn và ghép lại bằng đôi bàn tay người thợ. Nhưng với chị Lê Thị Bích Ngọc, giữ được kỹ thuật của cha ông mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại khó hơn: làm thế nào để một nghề cổ có thể bước vào đời sống hôm nay, để người trẻ không chỉ biết đến đậu bạc như một di sản của quá khứ mà thực sự muốn sở hữu, sử dụng và tiếp tục câu chuyện của nó?

Tin khác

Gia đình say mê nghề sinh vật cảnh và làm vườn

Gia đình say mê nghề sinh vật cảnh và làm vườn

LNV - Nằm ven Quốc lộ 32, gần khu vực cổng làng Vật Phụ, xã Vật Lại, Hà Nội, mô hình sản xuất, kinh doanh sinh vật cảnh của vợ chồng anh Lê Chí Hiếu và chị Đặng Thị Huệ (cùng sinh năm 1984) đang mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình. Từ niềm đam mê cây cảnh, sự cần cù và tư duy nhạy bén, anh chị từng bước gây dựng cơ nghiệp, đồng thời tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng tại địa phương.
Hiệp hội làng nghề TP Hải Phòng: tăng cường kết nối, mở rộng thị trường cho làng nghề

Hiệp hội làng nghề TP Hải Phòng: tăng cường kết nối, mở rộng thị trường cho làng nghề

LNV - Ngày 8/8/2026, Hiệp hội Làng nghề thành phố Hải Phòng tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành sơ kết hoạt động 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026. Hội nghị tập trung đánh giá kết quả đạt được, tháo gỡ khó khăn từ thực tiễn và thống nhất các giải pháp thúc đẩy bảo tồn, phát triển làng nghề trong giai đoạn mới.
Xã Phú Xuyên (Hà Nội): Khởi công xây dựng hạ tầng kỹ thuật Cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến

Xã Phú Xuyên (Hà Nội): Khởi công xây dựng hạ tầng kỹ thuật Cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến

LNV - Sáng ngày 8/8/2026, UBND xã Phú Xuyên (Thành phố Hà Nội) phối hợp với Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển hạ tầng và đô thị Hoàng Tín long trọng tổ chức Lễ khởi công Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến.
Viện Nghiên cứu, Tư vấn Kiến trúc và Bảo tồn phát triển Làng nghề chính thức đi vào hoạt động

Viện Nghiên cứu, Tư vấn Kiến trúc và Bảo tồn phát triển Làng nghề chính thức đi vào hoạt động

LNV - Ngày 8/8/2026, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Tư vấn Kiến trúc và Bảo tồn phát triển Làng nghề (RICACVCD) tổ chức Lễ công bố chính thức đi vào hoạt động, mở ra hướng đi mới trong nghiên cứu, tư vấn quy hoạch, kiến trúc, bảo tồn và phát triển bền vững các làng nghề Việt Nam.
Nho Lâm - Cái nôi nghề rèn truyền thống của Nghệ An

Nho Lâm - Cái nôi nghề rèn truyền thống của Nghệ An

LNV- Làng Nho Lâm, xã Tân Châu, tỉnh Nghệ An (thuộc xã Diễn Thọ, huyện Diễn Châu cũ), nổi tiếng với nghề rèn truyền thống, lưu giữ di sản văn hóa, gắn với truyền thuyết Thánh tổ Cao Lỗ và tinh thần lao động bền bỉ.
Sinh viên tham gia "Đánh thức"  Di sản Làng nghề Hà Nội

Sinh viên tham gia "Đánh thức" Di sản Làng nghề Hà Nội

LNV - Đầu tháng 7, bầu không khí của Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 trở nên sôi động hơn bao giờ hết với sự xuất hiện của hơn 100 sinh viên đến từ nhiều trường đại học. Không gói gọn bản thân trong giảng đường, các bạn trẻ đã chọn dấn thân vào một hành trình đặc biệt: Một tuần cùng ăn, cùng ở, cùng làm việc với các nghệ nhân tại những làng nghề truyền thống lâu đời của mảnh đất kinh kỳ. Bằng lăng kính tươi mới của thế hệ mình, họ đang viết tiếp câu chuyện di sản theo một cách rất riêng.
Nghệ nhân giữ gìn nghề làm khèn bè truyền thống dân tộc Thái

Nghệ nhân giữ gìn nghề làm khèn bè truyền thống dân tộc Thái

LNV - Với kinh nghiệm hơn 15 năm trong nghề, Nghệ nhân ưu tú Trương Văn Thông (65 tuổi) đã tinh thông việc chế tác khèn bè. Ông hiện là một trong những nghệ nhân làm nhạc cụ người dân tộc thiểu số giỏi bậc nhất ở miền núi Nghệ An.
Nghề làm lưới xứ biển U Minh: Sinh kế bền vững cho phụ nữ nông thôn

Nghề làm lưới xứ biển U Minh: Sinh kế bền vững cho phụ nữ nông thôn

LNV - Thay vì phải ly hương tìm việc làm, nhiều phụ nữ tại xã ven biển U Minh (xã U Minh, tỉnh Cà Mau) đã tìm được nguồn thu nhập ổn định ngay tại quê nhà nhờ duy trì và phát triển nghề làm lưới truyền thống.
Làng nghề dệt lụa Vạn Phúc chính thức trở thành điểm du lịch của Hà Nội

Làng nghề dệt lụa Vạn Phúc chính thức trở thành điểm du lịch của Hà Nội

LNV - Sau nhiều năm gìn giữ và phát huy nghề dệt lụa truyền thống, Vạn Phúc tiếp tục ghi dấu ấn khi trở thành điểm du lịch của Hà Nội. Sự kiện này mở ra cơ hội để làng nghề phát huy lợi thế văn hóa, thu hút du khách và phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản.
Chuyển đổi số chìa khóa để làng nghề Việt bứt phá

Chuyển đổi số chìa khóa để làng nghề Việt bứt phá

LNV - Làn sóng chuyển đổi số đang tạo ra cơ hội mới để các làng nghề truyền thống Việt Nam tái định vị trên thị trường. Thay vì chỉ phụ thuộc vào kênh tiêu thụ truyền thống, nhiều sản phẩm thủ công đã từng bước hiện diện trên các nền tảng số, tiếp cận khách hàng trong và ngoài nước. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh, các làng nghề cần một lộ trình chuyển đổi bài bản, kết hợp giữa đổi mới tư duy, nâng cao năng lực số và xây dựng thương hiệu bền vững.
Xã Gia Lâm đẩy mạnh quảng bá sản phẩm OCOP, làng nghề trên nền tảng số

Xã Gia Lâm đẩy mạnh quảng bá sản phẩm OCOP, làng nghề trên nền tảng số

LNV - Thực hiện Kế hoạch triển khai cao điểm "100 ngày thực hiện nhiệm vụ trọng tâm về chuyển đổi số", chiều ngày 02/8, UBND xã Gia Lâm tổ chức phiên livestream quảng bá, giới thiệu và kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề và sản phẩm tiêu biểu địa phương trên Fanpage "Xã Gia Lâm - Thành phố Hà Nội".
Nghệ nhân giữ gìn nghề đan lát truyền thống qua mô hình nhà rông thu nhỏ

Nghệ nhân giữ gìn nghề đan lát truyền thống qua mô hình nhà rông thu nhỏ

LNV - Không chỉ giỏi nghề đan lát, nghệ nhân A Pơr (75 tuổi), thôn Đăk Lôi, xã Ngọk Réo, tỉnh Quảng Ngãi còn sáng tạo mô hình nhà rông thu nhỏ để thích nghi với cuộc sống hiện đại, giúp giữ nghề truyền thống và có thêm thu nhập.
Làng nghề truyền thống hút khách du lịch hè 2026

Làng nghề truyền thống hút khách du lịch hè 2026

LNV - Ngày càng có nhiều du khách tìm về các làng nghề truyền thống để tham quan, trải nghiệm, khám phá giá trị văn hóa lâu đời và góp phần bảo tồn di sản.
Trăn trở giữ hồn nghề làm trống da Giai Lạc

Trăn trở giữ hồn nghề làm trống da Giai Lạc

LNV - Dù khó khăn, nghề làm trống da Giai Lạc (tỉnh Nghệ An) vẫn giữ nét đặc trưng, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa và giữ âm thanh quê hương Việt.
Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng: Đưa Hà Nội trở thành trung tâm lớn về văn hóa, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo

Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng: Đưa Hà Nội trở thành trung tâm lớn về văn hóa, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo

LNV - Chiều 29-7, Thành ủy Hà Nội tổ chức gặp mặt đại biểu văn nghệ sĩ, trí thức, nghệ nhân tiêu biểu trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Xem thêm
Mới nhất Đọc nhiều
Hà Nội: Khởi công xây dựng Cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến

Hà Nội: Khởi công xây dựng Cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến

Lễ khởi công Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến
Hơn 400 tác phẩm điêu khắc gốm hội tụ tại  Triển lãm "Kinh gốm - Thanh âm thế gian" trên đỉnh Núi Bà Đen

Hơn 400 tác phẩm điêu khắc gốm hội tụ tại Triển lãm "Kinh gốm - Thanh âm thế gian" trên đỉnh Núi Bà Đen

Triển lãm điêu khắc gốm "Kinh gốm - Thanh âm thế gian"
Thành lập hội đồng đánh giá, phân hạng OCOP 5 sao

Thành lập hội đồng đánh giá, phân hạng OCOP 5 sao

Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập Hội đồng OCOP cấp Trung ương
Lễ hội làng biển Tân Thành 2026 - Văn hóa Cơ Tu, Ca Dong đến gần hơn với du khách

Lễ hội làng biển Tân Thành 2026 - Văn hóa Cơ Tu, Ca Dong đến gần hơn với du khách

Lễ hội Làng Biển Tân Thành 2026
Mẫu mã và bao bì chìa khóa thúc đẩy thương hiệu sản phẩm nông nghiệp nông thôn

Mẫu mã và bao bì chìa khóa thúc đẩy thương hiệu sản phẩm nông nghiệp nông thôn

Chất lượng đi đôi với hình thức chuyên nghiệp, mẫu mã bắt mắt giúp sản phẩm công nghiệp nông thôn thu hút khách hàng
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-33
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-63
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-47
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-53
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-57
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-2
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-58
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-62
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-63
gex
xet-tuyen-dai-hoc
Giao diện di động