Hà Nội: 29°C Hà Nội
Đà Nẵng: 29°C Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh: 33°C TP Hồ Chí Minh
Thừa Thiên Huế: 34°C Thừa Thiên Huế

Làng nghề trăm tuổi đất kinh kỳ

LNV - Được công nhận là làng nghề làm tò he duy nhất tại Việt Nam, từ hàng trăm năm nay, ngoài công việc đồng áng, người dân ở làng Xuân La (thuộc xã Phượng Dực, H.Phú Xuyên, Hà Nội) còn là những nghệ nhân nặn tò he (món đồ chơi dân gian của trẻ em được nặn bằng bột nếp), vừa cho thu nhập về kinh tế vừa gìn giữ những giá trị văn hóa dân gian độc đáo của Việt Nam.
Với mục đích lưu giữ và quảng bá những giá trị văn hóa dân gian của nghề làm tò he đất kinh kỳ, làng nghề tò he đã được tái hiện ngay tại khu vực Phố đi bộ Hồ Gươm của thủ đô Hà Nội để khách du lịch có cơ hội trải nghiệm, khám phá sự độc đáo trong từng công đoạn, tạo ra sản phẩm đồ chơi đậm chất dân gian của các nghệ nhân sinh ra và lớn lên ở làng nghề trăm tuổi.


Trẻ em thích thú với món đồ chơi dân gian lạ mắt


Nghề tạo hình nhiều con vật

Vừa thoăn thoắt đôi tay nhào nặn hình ảnh nàng tiên cá, anh Chu Văn Tết, nghệ nhân trẻ tuổi của làng nghề Xuân La vừa vui vẻ giới thiệu với chúng tôi về làng nghề làm tò he của quê anh. Là con trong gia đình có truyền thống làm tò he từ hàng trăm năm nay, hằng ngày, anh Tết vượt quãng đường khoảng 30km với các nguyên liệu, bàn ghế để bày bán tò he tại một khu vực được UBND TP.Hà Nội bố trí riêng cho các nghệ nhân làng nghề tò he trưng bày các sản phẩm của mình.

Anh Tết cho biết, để trở thành nghệ nhân làm tò he, anh phải học tất cả các công đoạn từ pha nguyên liệu bằng bột nếp đến cách tạo màu sắc. Sản phẩm tò he là những nhân vật, con vật dân gian như: hình dáng những em bé, các dụng cụ làm nông, con trâu, con gà, con heo... Ngày nay nghề làm tò he càng đòi hỏi có sự sáng tạo hơn với rất nhiều hình dáng các nhân vật trong phim hoạt hình, truyện tranh mà các em bé yêu cầu.

“Những ai lớn lên ở làng Xuân La hầu hết đều biết làm tò he, riêng những nghệ nhân làm tò he có đôi bàn tay rất khéo léo và trí tưởng tượng phong phú. Ngoài ra, các nghệ nhân còn cập nhật kịp thời những sở thích về các con vật của trẻ em hiện đại để làm theo yêu cầu của khách hàng. Ví dụ như: hình ảnh siêu nhân, xe ô tô, các con vật nổi tiếng trong phim hoạt hình...” - anh Tết cho biết.

Theo một số nghệ nhân làm tò hè, để tạo được một sản phẩm hoàn chỉnh, công đoạn quan trọng là khâu chuẩn bị nguyên liệu. Nguyên liệu chính là bột nếp, có độ dẻo, nhiều màu sắc. Ngày xưa, các nghệ nhân sử dụng màu từ thiên nhiên như: màu xanh lấy từ một số loại rau, lá; gấc để làm màu đỏ, nghệ làm màu vàng... Tuy nhiên, ngày nay có khá nhiều nguyên liệu phụ trợ, trong đó có đất sét và màu thực phẩm làm sẵn có sắc tươi hơn, được trẻ em thích hơn.

Nghệ nhân trẻ tuổi Chu Văn Tết đang nặn tò he theo yêu cầu của khách hàng


Ông Đặng Văn Tiên, một trong những nghệ nhân có gian hàng tại Phố đi bộ Hồ Gươm cho biết, từ khi phố đi bộ hình thành vào năm 2016 đến nay, nghề làm tò he có cơ hội được nhiều người biết đến. Từ đó, những gia đình có gian hàng trưng bày tại phố đi bộ có cơ hội tăng thu nhập.

“Tò he thường được bán tại các lễ hội, khu vui chơi, trường học cho thiếu nhi. Mang tính chất là những món đồ chơi dân gian dành cho trẻ em và được làm hoàn toàn bằng bàn tay nhào nặn của các nghệ nhân nên mỗi sản phẩm tò he luôn được thu hút bởi sự gần gũi, ngộ nghĩnh” - ông Tiên chia sẻ.

Đưa làng nghề đi xa

Nghề làm tò he đã có từ hàng trăm năm nay và trở thành thói quen của người dân xã Xuân La. Tuy không mang về thu nhập cao, nghề chính của làng vẫn là làm nông nhưng nghề làm tò he vẫn được người dân nâng niu và giữ gìn. Hiện nay, làng nghề có 10 nghệ nhân được công nhận là nghệ nhân cấp thành phố. Mới đây, trong danh sách xem xét tặng danh hiệu nghệ nhân cấp nhà nước, 18 nghệ nhân nặn tò he được đề xuất xét tặng danh hiệu nghệ nhân ưu tú. Đối với người dân làng Xuân La, đây là niềm vinh dự, là sự động viên lớn để những nghệ nhân tiếp tục bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa dân gian của một làng nghề truyền thống đã có hàng trăm năm ở Hà Nội.

Ông Nguyễn Văn Đĩnh, nghệ nhân lâu năm của làng nghề này cho biết, các nghệ nhân làng tò he thường bận rộn nhất vào mùa lễ hội trong khoảng 3 tháng đầu năm. Dịp này, phần lớn nghệ nhân, thợ nghề phải rong ruổi trong các lễ hội, phiên chợ để bán tò he ở các địa phương trong cả nước. Theo thời gian, sản phẩm tò he được nhiều người dân trong nước biết đến, thậm chí nhờ nét độc đáo và tài tình trong cách tạo hình nên sản phẩm tò he làng Xuân La đã được giới thiệu, quảng bá tại nhiều nước trên thế giới, gây ấn tượng với du khách quốc tế. Người dân làng Xuân La mong muốn, sản phẩm tò he của làng không chỉ là đồ chơi thú vị đối với trẻ em mà còn là những món quà lưu niệm mộc mạc nhưng đậm chất Việt Nam mà những người đi xa có thể mang về làm quà cho người thân.

Ngày nay, khi nhu cầu cuộc sống đang ngày càng tăng, đòi hỏi người dân phải có thu nhập cao thì việc giữ gìn làng nghề như nghề tò he đang là một khó khăn không nhỏ. Để duy trì và phát triển làng nghề tò he, các nghệ nhân của làng thường xuyên tổ chức các cuộc thi nặn tò he, tổ chức các buổi dạy làm tò he cho học sinh… Đặc biệt, khách du lịch đến thăm Hồ Gươm Hà Nội cũng sẽ có cơ hội được học nặn tò he do chính các nghệ nhân làng Xuân La hướng dẫn.

Bà Nguyễn Thị Vinh, một du khách tham quan Hà Nội đến từ tỉnh Ninh Bình cho biết, lúc trước, cuộc sống còn nhiều khó khăn, công nghệ chưa phát triển như hiện nay nên tò he là món đồ chơi rất quý với trẻ nhỏ và chỉ có được vào những dịp đặc biệt. Ngày nay, trẻ em sớm tiếp cận với các thiết bị công nghệ nên ít biết đến những món đồ chơi chân quê như thế này. Bà mong tò he được bán nhiều hơn tại các vùng quê, khu dân cư để trẻ em biết thêm về món đồ chơi dân gian thú vị này.

Một số nghệ nhân cho biết, ngoài Hà Nội, hiện nay tại các tỉnh, thành khác trong cả nước như: Lạng Sơn, Huế, Đà Nẵng, TP.HCM, Đồng Nai… đều có các nghệ nhân làm tò he đang sinh sống bằng nghề truyền thống của làng. Do đây là những sản phẩm phần lớn trẻ em thích chơi nên chỉ tiêu thụ mạnh tại các khu vui chơi giải trí và trường học. Tuy nhiên, các nghệ nhân hiện nay rất khó có thể bán được tò he tại các khu vui chơi giải trí do phải nộp phí kinh doanh khá cao. Một nghệ nhân cho biết, để xin vào các khu này, mỗi người phải nộp vài triệu đến vài chục triệu đồng hằng tháng, trong khi thu nhập từ việc bán tò he không cao nên các nghệ nhân hiện tại chủ yếu vẫn là bán rong tại các cổng trường, cổng khu vui chơi, công viên.

Bài và ảnh: Minh Quân

Tin liên quan

Tin mới hơn

Bắc Ninh : Khánh thành Nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ tư nhân đầu tiên

Bắc Ninh : Khánh thành Nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ tư nhân đầu tiên

LNV - Sáng ngày 16.4 tại Bắc Ninh, doanh nghiệp tư nhân tranh dân gian Đông Hồ của NNƯT Nguyễn Đăng Chế đã tổ chức khánh thành Nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ của chính nghệ nhân. Nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Chế hiện là bảo tàng tư nhân duy nhất về dòng tranh dân gian tại Việt Nam, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị nghề làm tranh dân gian Đông Hồ.
Gia Lai: Nỗ lực gìn giữ, bảo tồn nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người đồng bào

Gia Lai: Nỗ lực gìn giữ, bảo tồn nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người đồng bào

LNV - Đến với Gia Lai, ngoài trải nghiệm thú vị với các hình thức du lịch cộng đồng, homestay, với ẩm thực đa dạng và phong phú, du khách còn được khám phá nét nguyên bản trong các nghề thủ công. Trong đó, nghề dệt thổ cẩm của người tộc thiểu số Rajai, Bana với bộ trang phục, khăn áo… đã từ lâu trở thành một nét văn hoá đặc trưng của người đồng bào nơi đây.
Bình Định: Nghề chằm nón ngựa Phú Gia được vinh danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Bình Định: Nghề chằm nón ngựa Phú Gia được vinh danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

LNV - Nón ngựa Phú Gia là món hàng thủ công mỹ nghệ độc đáo, ẩn chứa nét văn hóa Bình Định. Từ chiếc nón ngựa, ta có thể cảm nhận được một quãng lịch sử tái hiện với nhiều nét văn hóa trong đời sống xã hội Việt Nam xưa.
Bình Phước: Ngày hội Yến sào mở ra cơ hội phát triển bền vững

Bình Phước: Ngày hội Yến sào mở ra cơ hội phát triển bền vững

OVN - Chiều tối 15/4 tại quảng trường thành phố Đồng Xoài (tỉnh Bình Phước), Hội Nông dân tỉnh Bình Phước phối hợp cùng Hiệp hội Yến sào Việt Nam tổ chức “Ngày hội yến sào và trưng bày, quảng bá nông sản, thương mại, dịch vụ hỗ trợ nông dân”. Đây là sự kiện đặc biệt nhất của ngành yến sào trong tỉnh khi lần đầu tiên tổ chức một ngày hội riêng biệt nhằm thúc đẩy phát triển bền vững cho ngành này.
Hà Nội: Khai trương tuyến du lịch “Con đường di sản Nam Thăng Long - Hà Nội”

Hà Nội: Khai trương tuyến du lịch “Con đường di sản Nam Thăng Long - Hà Nội”

LNV - Ngày 12/4/2024, Sở Du lịch Hà Nội tổ chức Chương trình khảo sát trải nghiệm và công bố tuyến du lịch Trung tâm Hà Nội - Thanh Oai - Ứng Hòa - Mỹ Đức với chủ đề “Con đường di sản Nam Thăng Long - Hà Nội”. Với các điểm đến, đó là: Đình Đền Nội Bình Đà (xã Bình Minh, huyện Thanh Oai); Làng nghề tăm hương (xã Quảng Phú Cầu, huyện Ứng Hòa); Làng nghề dệt Phùng Xá (Xã Phùng Xá, huyện Mỹ Đức).
Độc đáo làng nghề làm tương Mông Phụ

Độc đáo làng nghề làm tương Mông Phụ

LNV - Khi đến Làng cổ Đường Lâm du khách không chỉ được biết đến với những ngôi nhà cổ xây bằng đá ong hàng trăm năm tuổi mà còn nức tiếng với nhiều món ăn dân dã như chè lam, kẹo lạc,… đặc biệt hơn cả vẫn là món tương nếp nổi tiếng ở làng Mông Phụ.

Tin khác

Thăng trầm nghề đúc lư đồng An Hội ở thành phố hồ chí minh

Thăng trầm nghề đúc lư đồng An Hội ở thành phố hồ chí minh

LNV - Từng nức tiếng với nghề đúc lư đồng truyền thống. Làng nghề đúc lư đồng An Hội nằm trên con đường Nguyễn Duy Cung, thuộc phường 12, quận Gò Vấp, thành phố Hồ Chí Minh giờ đây chỉ còn vài hộ gia đình gắng gượng giữ nghề truyền thống. Nghề đúc lư đồng An Hội đang đứng trước nguy cơ mai một. Làm sao có thể giữ nghiệp của cha ông đang là trăn trở của những người còn gắn bó với nghề?
Làng Châm Khê - Nơi giữ hồn quan họ cổ

Làng Châm Khê - Nơi giữ hồn quan họ cổ

LNV - Làng Châm Khê, thuộc phường Phong Khê, thành phố Bắc Ninh (tỉnh Bắc Ninh) từ lâu đã nổi tiếng là một trong những cái nôi của di sản văn hóa phi vật thể Quan họ Bắc Ninh. Nơi đây được xem như một "bảo tàng sống" lưu giữ những giá trị tinh hoa độc đáo của loại hình nghệ thuật truyền thống đặc sắc Quan họ Bắc Ninh.
Nguồn gốc lịch sử về nghề sơn mài

Nguồn gốc lịch sử về nghề sơn mài

LNV - Sơn mài xuất hiện lần đầu tiên trên thế giới cách đây hơn 4000 năm, nhiều cổ vật được tìm thấy tại các nước Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên, Miến Điện…
Niềm trăn trở của Nghệ nhân ưu tú Y Sim Ê ban

Niềm trăn trở của Nghệ nhân ưu tú Y Sim Ê ban

LNV - Ở Đắk Nông không thể không nhắc tới nghệ nhân ưu tú Y Sim Ê Ban (sinh năm 1959), dân tộc Ê đê, buôn Nui, xã Tâm Thắng (Cư Jút). Không những biết đánh cồng chiêng, chỉnh chiêng, ông Y Sim còn sử dụng thuần thục và chế tác nhiều loại nhạc cụ của đồng bào Ê đê như đàn gung, đàn bruốt, đinh năm, đinh tuốt, tù và, trống...
Nghề nuôi vẹm xanh

Nghề nuôi vẹm xanh

LNV - Vẹm xanh là một loại thực phẩm có lợi cho sức khỏe, được liệt vào danh sách những loại hải sản hỗ trợ và điều trị được rất nhiều loại bệnh. Ngoài ra, vẹm xanh còn là loài thủy sản có giá trị kinh tế cao.
Độc đáo "may nóng" ở phố cổ Hội An

Độc đáo "may nóng" ở phố cổ Hội An

LNV - Hội An từ lâu đã nổi tiếng với những giá trị văn hóa và lịch sử độc đáo. Nơi đây không chỉ thu hút du khách bởi những ngôi nhà cổ kính, những con đường đèn lồng lung linh huyền ảo mà còn bởi dịch vụ may đo áo dài lấy ngay tinh tế và ấn tượng.
Khai mạc triển lãm “Chuyện Đình trong Phố” với câu chuyện nghề làm da giầy truyền thống

Khai mạc triển lãm “Chuyện Đình trong Phố” với câu chuyện nghề làm da giầy truyền thống

LNV - Ngày 9/4, quận Hoàn Kiếm (Thành phố Hà Nội) khai mạc triển lãm “Chuyện Đình trong phố” với câu chuyện về nghề làm da giầy tại Đình Phả Trúc Lâm (40 phố Hàng Hành), phường Hàng Trống.
Thanh Hoá: Đau đáu hồi sinh làng nghề nuôi tằm, ươm tơ dệt nhiễu

Thanh Hoá: Đau đáu hồi sinh làng nghề nuôi tằm, ươm tơ dệt nhiễu

LNV - Đã có thời điểm, hai bên bờ sông Chu (đoạn qua huyện Thiệu Hóa) có hàng trăm bãi dâu xanh mát cùng với làng nghề dệt nhiễu Hồng Đô, xã Thiệu Đô (nay sáp nhập thành thị trấn Thiệu Hóa) rộn ràng tiếng thoi dệt lụa. Nhưng những năm gần đây, thành phẩm tơ tằm giảm giá quá nhanh, khiến nhiều gia đình phải bỏ nghề.
Trải nghiệm làng nghề tăm hương Quảng Phú Cầu

Trải nghiệm làng nghề tăm hương Quảng Phú Cầu

LNV - Trước đây, tôi thường thấy trên truyền thông hình ảnh những bó tăm hương đầy màu sắc xanh, đỏ, vàng, tím được nhiều chị em mặc áo dài chụp lại những bức ảnh ở Huế. Hình ảnh thân thương đó đã gây ấn tượng mạnh đối với tôi về hình ảnh đậm nét văn hoá truyền thống với nhiều sắc màu. Qua tìm hiểu và được người bạn giới thiệu, tôi đã biết đến làng nghề truyền thống làm tăm hương Quảng Phú Cầu thuộc huyện Ứng Hoà, TP. Hà Nội. Làng nghề chỉ cách trung tâm thành phố khoảng 40 km, thuận tiện việc đi lại bằng xe máy, xe bus…
Phát triển làng nghề trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa trong bối cảnh mới

Phát triển làng nghề trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa trong bối cảnh mới

LNV - Các làng nghề ở Thanh Hóa không chỉ tạo việc làm, nâng cao giá trị sản phẩm, thu nhập cho người dân mà còn giữ trò quan trọng trong bảo tồn gìn giữ không gian, cảnh quan làng nghề, nét đẹp văn hóa truyền thống...
Phát triển du lịch gắn với phát triển làng nghề tại  điểm du lịch Dương Xá Gia Lâm, Hà Nội

Phát triển du lịch gắn với phát triển làng nghề tại điểm du lịch Dương Xá Gia Lâm, Hà Nội

LNV - Nghề chế biến hành tỏi phát triển, thôn Thuận Quang, Dương Xá, huyện Gia Lâm, Hà Nội trở thành thủ phủ hành tỏi lớn cả nước, bảo đảm sự tăng trưởng ổn định, lâu dài, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giầu - đẹp.
Làng nghề nước mắm Hơn hai trăm năm

Làng nghề nước mắm Hơn hai trăm năm

LNV - Làng Sa Châu xã Giao Châu, huyện Giao Thủy xưa nay nổi tiếng với nghề làm nước mắm thủ công truyền thống. Chưa đến cổng làng, mùi mắm dậy lên thơm phức, những chum vại, những chai nước mắm màu cánh gián kích thích bất kỳ ai ngang qua.
Thái Bình: Nghề thủ công truyền thống đa dạng

Thái Bình: Nghề thủ công truyền thống đa dạng

LNV - Là một vùng đất nông nghiệp sớm phát triển, đông dân như tỉnh Thái Bình thì nghề và làng nghề thủ công phát triển là một tất yếu khách quan. Nghề thủ công truyền thống ở Thái Bình khá đa dạng. Đến năm 1945, có khoảng hơn 20 nghề thủ công đang thịnh đạt ở Thái Bình, trong đó có 10 nghề tiêu biểu với những sản phẩm từng được giới tiêu dùng trong nước và nước ngoài ưa thích.
Đưa sản phẩm làng nghề ra thị trường lớn

Đưa sản phẩm làng nghề ra thị trường lớn

LNV - Thanh Hóa là tỉnh có lực lượng lao động dồi dào, rất thuận lợi trong việc phát triển ngành nghề tiểu thủ công nghiệp. Những năm qua, các cấp ủy, chính quyền của tỉnh đã quan tâm tới nhiệm vụ duy trì phát triển nghề, làng nghề tiểu thủ công nghiệp như ban hành các chính sách và các quy định về hỗ trợ phát triển tiểu thủ công nghiệp từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước.
Xây dựng thương hiệu "Vương quốc lát Càng Long" tỉnh Trà Vinh

Xây dựng thương hiệu "Vương quốc lát Càng Long" tỉnh Trà Vinh

LNV - Hơn mười năm trước, nhận thấy cây lúa trên vùng đất nhiễm phèn kém hiệu quả, giá cả lại bấp bênh, trong khi ngành thủ công mỹ nghệ đan lát đang phát triển mạnh, nên Trà Vinh vận động người dân chuyển sang trồng cỏ lát để cung ứng nguyên liệu và hướng tới lập làng nghề. Thời gian qua, tỉnh cũng đã tập trung xây dựng, quảng bá thương hiệu nhằm tạo đòn bẩy thúc đẩy sản phẩm từ cây lát phát triển. Tuy nhiên, lâu nay, việc xây dựng thương hiệu cho cây lát của tỉnh vẫn đang gặp nhiều khó khăn.
Xem thêm
qc-vinamilk-100-thanh-trung
Mới nhất Đọc nhiều
Dặt dìu lễ hội Khèn Mông lần thứ IX tại huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang

Dặt dìu lễ hội Khèn Mông lần thứ IX tại huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang

Ban Tổ chức các ngày lễ lớn huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang thông tin, Lễ hội Khèn Mông lần thứ IX năm 2024 sẽ được tổ chức trong hai ngày, từ 19 - 20/4 tới đây.
Bắc Ninh : Khánh thành Nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ tư nhân đầu tiên

Bắc Ninh : Khánh thành Nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ tư nhân đầu tiên

LNV - Sáng ngày 16.4 tại Bắc Ninh, doanh nghiệp tư nhân tranh dân gian Đông Hồ của NNƯT Nguyễn Đăng Chế đã tổ chức khánh thành Nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ của chính nghệ nhân. Nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Chế h
Đoàn viên thanh niên tích cực làm sạch bờ biển Thạch Hà

Đoàn viên thanh niên tích cực làm sạch bờ biển Thạch Hà

LNV - Vừa qua, Ban Thường vụ Huyện đoàn Thạch Hà (Hà Tĩnh) , Đoàn trường THPT Nguyễn Trung Thiên và xã Thạch Hải tổ chức ra quân vệ sinh môi trường bờ biển Thạch Hải với sự tham gia của hơn 400 đoàn viên thanh niên.
Ấn tượng mùa thu hoạch nông sản tại Bangladesh

Ấn tượng mùa thu hoạch nông sản tại Bangladesh

LNV - Mùa thu hoạch nông sản tại Joypurhat, Bangladesh được nhiếp ảnh gia Rafid Yasar chụp lại gây ấn tượng với người xem bởi nụ cười hạnh phúc của người nông dân giữa những màu sắc rực rỡ của thiên nhiên.
Đặc sản miền quê trở thành những sản phẩm OCOP chất lượng

Đặc sản miền quê trở thành những sản phẩm OCOP chất lượng

OVN - Lợi thế của các loại đặc sản miền quê là tận dụng vùng nguyên liệu tự nhiên tạo nên nét đặc trưng riêng biệt, sản phẩm càng được nâng tầm giá trị khi tham gia Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP).
qc-vinamilk-dinh-duong-vang
vf
Giao diện di động