Hà Nội: 13°C Hà Nội
Đà Nẵng: 23°C Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh: 28°C TP Hồ Chí Minh
Thừa Thiên Huế: 21°C Thừa Thiên Huế

Làng nghề trăm tuổi đất kinh kỳ

LNV - Được công nhận là làng nghề làm tò he duy nhất tại Việt Nam, từ hàng trăm năm nay, ngoài công việc đồng áng, người dân ở làng Xuân La (thuộc xã Phượng Dực, H.Phú Xuyên, Hà Nội) còn là những nghệ nhân nặn tò he (món đồ chơi dân gian của trẻ em được nặn bằng bột nếp), vừa cho thu nhập về kinh tế vừa gìn giữ những giá trị văn hóa dân gian độc đáo của Việt Nam.
Với mục đích lưu giữ và quảng bá những giá trị văn hóa dân gian của nghề làm tò he đất kinh kỳ, làng nghề tò he đã được tái hiện ngay tại khu vực Phố đi bộ Hồ Gươm của thủ đô Hà Nội để khách du lịch có cơ hội trải nghiệm, khám phá sự độc đáo trong từng công đoạn, tạo ra sản phẩm đồ chơi đậm chất dân gian của các nghệ nhân sinh ra và lớn lên ở làng nghề trăm tuổi.


Trẻ em thích thú với món đồ chơi dân gian lạ mắt


Nghề tạo hình nhiều con vật

Vừa thoăn thoắt đôi tay nhào nặn hình ảnh nàng tiên cá, anh Chu Văn Tết, nghệ nhân trẻ tuổi của làng nghề Xuân La vừa vui vẻ giới thiệu với chúng tôi về làng nghề làm tò he của quê anh. Là con trong gia đình có truyền thống làm tò he từ hàng trăm năm nay, hằng ngày, anh Tết vượt quãng đường khoảng 30km với các nguyên liệu, bàn ghế để bày bán tò he tại một khu vực được UBND TP.Hà Nội bố trí riêng cho các nghệ nhân làng nghề tò he trưng bày các sản phẩm của mình.

Anh Tết cho biết, để trở thành nghệ nhân làm tò he, anh phải học tất cả các công đoạn từ pha nguyên liệu bằng bột nếp đến cách tạo màu sắc. Sản phẩm tò he là những nhân vật, con vật dân gian như: hình dáng những em bé, các dụng cụ làm nông, con trâu, con gà, con heo... Ngày nay nghề làm tò he càng đòi hỏi có sự sáng tạo hơn với rất nhiều hình dáng các nhân vật trong phim hoạt hình, truyện tranh mà các em bé yêu cầu.

“Những ai lớn lên ở làng Xuân La hầu hết đều biết làm tò he, riêng những nghệ nhân làm tò he có đôi bàn tay rất khéo léo và trí tưởng tượng phong phú. Ngoài ra, các nghệ nhân còn cập nhật kịp thời những sở thích về các con vật của trẻ em hiện đại để làm theo yêu cầu của khách hàng. Ví dụ như: hình ảnh siêu nhân, xe ô tô, các con vật nổi tiếng trong phim hoạt hình...” - anh Tết cho biết.

Theo một số nghệ nhân làm tò hè, để tạo được một sản phẩm hoàn chỉnh, công đoạn quan trọng là khâu chuẩn bị nguyên liệu. Nguyên liệu chính là bột nếp, có độ dẻo, nhiều màu sắc. Ngày xưa, các nghệ nhân sử dụng màu từ thiên nhiên như: màu xanh lấy từ một số loại rau, lá; gấc để làm màu đỏ, nghệ làm màu vàng... Tuy nhiên, ngày nay có khá nhiều nguyên liệu phụ trợ, trong đó có đất sét và màu thực phẩm làm sẵn có sắc tươi hơn, được trẻ em thích hơn.

Nghệ nhân trẻ tuổi Chu Văn Tết đang nặn tò he theo yêu cầu của khách hàng


Ông Đặng Văn Tiên, một trong những nghệ nhân có gian hàng tại Phố đi bộ Hồ Gươm cho biết, từ khi phố đi bộ hình thành vào năm 2016 đến nay, nghề làm tò he có cơ hội được nhiều người biết đến. Từ đó, những gia đình có gian hàng trưng bày tại phố đi bộ có cơ hội tăng thu nhập.

“Tò he thường được bán tại các lễ hội, khu vui chơi, trường học cho thiếu nhi. Mang tính chất là những món đồ chơi dân gian dành cho trẻ em và được làm hoàn toàn bằng bàn tay nhào nặn của các nghệ nhân nên mỗi sản phẩm tò he luôn được thu hút bởi sự gần gũi, ngộ nghĩnh” - ông Tiên chia sẻ.

Đưa làng nghề đi xa

Nghề làm tò he đã có từ hàng trăm năm nay và trở thành thói quen của người dân xã Xuân La. Tuy không mang về thu nhập cao, nghề chính của làng vẫn là làm nông nhưng nghề làm tò he vẫn được người dân nâng niu và giữ gìn. Hiện nay, làng nghề có 10 nghệ nhân được công nhận là nghệ nhân cấp thành phố. Mới đây, trong danh sách xem xét tặng danh hiệu nghệ nhân cấp nhà nước, 18 nghệ nhân nặn tò he được đề xuất xét tặng danh hiệu nghệ nhân ưu tú. Đối với người dân làng Xuân La, đây là niềm vinh dự, là sự động viên lớn để những nghệ nhân tiếp tục bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa dân gian của một làng nghề truyền thống đã có hàng trăm năm ở Hà Nội.

Ông Nguyễn Văn Đĩnh, nghệ nhân lâu năm của làng nghề này cho biết, các nghệ nhân làng tò he thường bận rộn nhất vào mùa lễ hội trong khoảng 3 tháng đầu năm. Dịp này, phần lớn nghệ nhân, thợ nghề phải rong ruổi trong các lễ hội, phiên chợ để bán tò he ở các địa phương trong cả nước. Theo thời gian, sản phẩm tò he được nhiều người dân trong nước biết đến, thậm chí nhờ nét độc đáo và tài tình trong cách tạo hình nên sản phẩm tò he làng Xuân La đã được giới thiệu, quảng bá tại nhiều nước trên thế giới, gây ấn tượng với du khách quốc tế. Người dân làng Xuân La mong muốn, sản phẩm tò he của làng không chỉ là đồ chơi thú vị đối với trẻ em mà còn là những món quà lưu niệm mộc mạc nhưng đậm chất Việt Nam mà những người đi xa có thể mang về làm quà cho người thân.

Ngày nay, khi nhu cầu cuộc sống đang ngày càng tăng, đòi hỏi người dân phải có thu nhập cao thì việc giữ gìn làng nghề như nghề tò he đang là một khó khăn không nhỏ. Để duy trì và phát triển làng nghề tò he, các nghệ nhân của làng thường xuyên tổ chức các cuộc thi nặn tò he, tổ chức các buổi dạy làm tò he cho học sinh… Đặc biệt, khách du lịch đến thăm Hồ Gươm Hà Nội cũng sẽ có cơ hội được học nặn tò he do chính các nghệ nhân làng Xuân La hướng dẫn.

Bà Nguyễn Thị Vinh, một du khách tham quan Hà Nội đến từ tỉnh Ninh Bình cho biết, lúc trước, cuộc sống còn nhiều khó khăn, công nghệ chưa phát triển như hiện nay nên tò he là món đồ chơi rất quý với trẻ nhỏ và chỉ có được vào những dịp đặc biệt. Ngày nay, trẻ em sớm tiếp cận với các thiết bị công nghệ nên ít biết đến những món đồ chơi chân quê như thế này. Bà mong tò he được bán nhiều hơn tại các vùng quê, khu dân cư để trẻ em biết thêm về món đồ chơi dân gian thú vị này.

Một số nghệ nhân cho biết, ngoài Hà Nội, hiện nay tại các tỉnh, thành khác trong cả nước như: Lạng Sơn, Huế, Đà Nẵng, TP.HCM, Đồng Nai… đều có các nghệ nhân làm tò he đang sinh sống bằng nghề truyền thống của làng. Do đây là những sản phẩm phần lớn trẻ em thích chơi nên chỉ tiêu thụ mạnh tại các khu vui chơi giải trí và trường học. Tuy nhiên, các nghệ nhân hiện nay rất khó có thể bán được tò he tại các khu vui chơi giải trí do phải nộp phí kinh doanh khá cao. Một nghệ nhân cho biết, để xin vào các khu này, mỗi người phải nộp vài triệu đến vài chục triệu đồng hằng tháng, trong khi thu nhập từ việc bán tò he không cao nên các nghệ nhân hiện tại chủ yếu vẫn là bán rong tại các cổng trường, cổng khu vui chơi, công viên.

Bài và ảnh: Minh Quân

Tin liên quan

Tin mới hơn

Làng nghề gỗ Hương Mạc - Từ sơn được bảo hộ nhãn hiệu tập thể

Làng nghề gỗ Hương Mạc - Từ sơn được bảo hộ nhãn hiệu tập thể

LNV - Tháng 11/2023 làng nghề gỗ Hương Mạc đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy chứng nhận bảo hộ nhãn hiệu tập thể với 412 thành viên, tạo cơ hội cho nghề gỗ Hương Mạc nâng tầm thương hiệu, khẳng định giá trị sản phẩm làng nghề.
Chuếnh choáng say rượu ngô Bản Phố

Chuếnh choáng say rượu ngô Bản Phố

LNV - Cùng với thắng cố, mận Tam Hoa, chè Shan Tuyết, thổ cẩm... rượu ngô cũng là một trong những đặc sản, là niềm tự hào của đồng bào của các dân tộc ở huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.
"Cá chép vượt vũ môn" họa tiết trên bình giọt ngọc gốm Chu Đậu

"Cá chép vượt vũ môn" họa tiết trên bình giọt ngọc gốm Chu Đậu

LNV - Tại huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương có lẽ không ai là không biết đến một làng gốm cổ nổi tiếng Chu Đậu khắp xa gần. Ngay từ thế kỷ 15, sản phẩm của ngôi làng này đã rất được ưa chuộng và xuất hiện ở nhiều quốc gia. Trải qua những thăng trầm và biến cố của lịch sử, nghề gốm nơi đây tưởng chừng đã bị mai một và dần biến mất.
Cây sanh hình rồng trăm tuổi

Cây sanh hình rồng trăm tuổi

LNV - Làng nghề cây cảnh Điền Xá huyện Nam Trực (Nam Định) có tuổi đời hơn 800 năm, ông tổ nghề cây của nơi đây là Tô Trung Tự, một vị quan thời Lý. Giới chơi cây cảnh trong và ngoài nước không ai không biết đến giống cây gắn liền với tên gọi của địa phương này, đó là "sanh Nam Điền".
Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ trăm tuổi

Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ trăm tuổi

LNV - Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ ở ấp Thượng 3, thị trấn Phú Mỹ, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang đã có từ lâu đời. Làng nghề nổi tiếng với sản phẩm bánh phồng được xem là một loại bánh đặc sản của An Giang. Theo nhiều cụ cao niên ở đây cho biết, khi người dân biết trồng nếp thì cái bánh phồng cũng bắt đầu xuất hiện, đến nay cũng ngót gần 100 năm.
Nghề dệt thổ cẩm người Mường Phú Thọ

Nghề dệt thổ cẩm người Mường Phú Thọ

LNV - Dưới mái nhà sàn đồng bào dân tộc Mường, xã Kim Thượng, huyện Tân Sơn, từng giọt sương mai ngưng đọng rơi khẽ, chạm nhẹ vào cánh đào rừng e ấp. Bên khung cửi, bàn tay thiếu nữ đưa thoi thoăn thoắt. Lách cách thoi đưa dệt vào khung cảnh sắc màu mùa Xuân đẹp đẽ, thơ mộng.

Tin khác

Làng nghề Quảng Nam rộn ràng vụ Tết

Làng nghề Quảng Nam rộn ràng vụ Tết

LNV - Tết Nguyên đán đang đến gần, các làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh Quảng Nam đẩy nhanh sản xuất, phục vụ thị trường.
Nghề làm bánh chưng ở làng Tranh Khúc

Nghề làm bánh chưng ở làng Tranh Khúc

LNV - Xuôi về phía Nam Thành phố Hà Nội, cách trung tâm khoảng 15km, thuộc vùng ven sông Hồng, tại làng Tranh Khúc từ các cụ già, cho tới các thanh niên, trẻ nhỏ, ai vào việc nấy, nhịp nhàng với nghề làm bánh chưng truyền thống lâu đời chuẩn bị cho dịp tết Nguyên Đán 2024.
Chợ tranh Tết làng Đông Hồ

Chợ tranh Tết làng Đông Hồ

LNV - Chợ tranh tết làng Đông Hồ, xã Song Hồ, huyện Thuận Thành (Bắc Ninh) tồn tại đến giữa những năm 40 của thế kỷ trước thì lụi tàn, nhưng âm hưởng của nó đến nay vẫn được nhắc đến. Và những năm gần đây, người dân mua tranh Đông Hồ dịp Tết đã ngày một nhiều hơn. Để tái hiện lại ký ức một thời huy hoàng, rực rỡ về phiên chợ đặc sắc ngày xưa. Vừa qua Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh đã phục dựng phiên chợ tranh truyền thống tại Trung tâm Bảo tồn tranh dân gian Đông Hồ.
Nghệ nhân Nguyễn Hữu Kiêm và những cánh diều

Nghệ nhân Nguyễn Hữu Kiêm và những cánh diều

LNV - Trở lại xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng, ngoại thành Hà Nội, tôi vô cùng ngạc nhiên bởi chỉ sau nửa năm kể từ khi địa phương tổ chức lễ đón nhận danh hiệu "Xã đạt chuẩn Nông thôn mới kiểu mẫu", tốc độ đô thị hóa nơi đây diễn ra quá nhanh chóng. Song vẫn còn lưu giữ được một vẻ đẹp thanh bình đặc trưng của làng quê Việt Nam vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
Thanh niên nông thôn sáng tạo khởi nghiệp

Thanh niên nông thôn sáng tạo khởi nghiệp

LNV - Bản lĩnh, năng động, sáng tạo, những thanh niên nông thôn của tỉnh không ngại khó khăn, mạnh dạn khởi nghiệp bằng các dự án (DA), mô hình với khát vọng làm giàu trên mảnh đất quê hương.
Nam Định: Các làng nghề vào vụ Tết

Nam Định: Các làng nghề vào vụ Tết

LNV - Những ngày này, các cơ sở sản xuất, kinh doanh tại các làng nghề trên địa bàn tỉnh Nam Định đang tất bật chuẩn bị nguồn hàng để phục vụ thị trường cuối năm, nhất là dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024.
Làng hoa, cây cảnh Hà Nội hối hả vào Tết

Làng hoa, cây cảnh Hà Nội hối hả vào Tết

LNV - Bao giờ cũng vậy, khi thời gian cách Tết Nguyên đán khoảng hơn 1 tháng là người nông dân các làng hoa tại Hà Nội, cũng như các vùng phụ cận lại tất bật bước vào mùa chuẩn bị hoàn tất những công đoạn cuối cùng trước khi mang hoa, cây cảnh rời vườn để bán phục vụ mọi nhà mang về trưng, chơi Tết.
Họa tiết Rồng trên gốm sứ Việt Nam

Họa tiết Rồng trên gốm sứ Việt Nam

LNV - Họa tiết Rồng trên gốm sứ Việt Nam là biểu tượng quen thuộc, xuất hiện nhiều trên các tác phẩm gốm sứ phong thủy, đồ thờ gốm sứ. Rồng có mặt trong suốt chiều dài văn hóa hàng nghìn năm qua của dân tộc. Hình tượng Rồng luôn được xem là biểu tượng của uy quyền tuyệt đối, của sự dũng mãnh và sự tối thượng.
Người thợ mộc lành nghề “thổi hồn” cho những ngôi nhà gỗ

Người thợ mộc lành nghề “thổi hồn” cho những ngôi nhà gỗ

LNV - Những năm gần đây, nhu cầu làm nhà bằng gỗ mít rất cao, đặc biệt là nhà thờ của các dòng họ. Nắm bắt được thị hiếu của người dân, nhiều năm qua, với tay nghề cao, ông Nguyễn Văn Minh (sinh 1969, xã Trường Sơn, huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh) đã cùng với đội ngũ thợ mộc lành nghề của mình tạo ra nhiều căn nhà gỗ có giá trị cao. Những căn nhà đó không chỉ có giá trị thẩm mỹ mà còn có giá trị văn hóa cao.
Hiệp hội Làng nghề Việt Nam: Kết nối cộng đồng làng nghề - Hội nhập quốc tế

Hiệp hội Làng nghề Việt Nam: Kết nối cộng đồng làng nghề - Hội nhập quốc tế

LNV - Nhân dịp năm mới xuân Giáp Thìn 2024, ông Lưu Duy Dần, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đã có những chia sẻ với Tạp chí Làng nghề Việt Nam về những thành quả đạt được trong năm qua và phương hướng nhiệm vụ trong năm mới 2024, chuẩn bị tiến tới đại hội đại biểu lần thứ V của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam.
Tiền Giang: Làng nghề truyền thống vào vụ tết

Tiền Giang: Làng nghề truyền thống vào vụ tết

LNV - Tết Nguyên đán 2024 đang cận kề, thời điểm này, các làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh Tiền Giang đang tập trung sản xuất hàng hóa cung ứng cho thị trường. Báo Ấp Bắc điện tử, cơ quan của Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam, tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền, và nhân dân tỉnh Tiền Giang
Thăm làng rau Bàu Tròn

Thăm làng rau Bàu Tròn

LNV - Nằm cách trung tâm TP.Đà Nẵng 30km về phía Nam và nằm trên trục đường vào Thánh địa Mỹ Sơn, làng rau Bầu Tròn ngày càng được biết đến như một địa chỉ “du lịch canh nông” cho du khách tham quan du lịch và tìm mua rau sạch về dùng cho gia đình. Bất cứ mùa nào trong năm, hễ đến Bầu Tròn, du khách cũng có thức quà quê là “rau sạch” đem về tặng cho người thân hoặc dùng cho các bữa cơm gia đình thêm dinh dưỡng, an toàn...
Đồng Tháp: Sắc xuân ở làng chiếu Định Yên

Đồng Tháp: Sắc xuân ở làng chiếu Định Yên

LNV - Những ngày này, làng chiếu Định Yên, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp tất bật vào mùa dệt chiếu Tết, cả làng rộn rã âm thanh phát ra từ những khung dệt thô sơ bằng gỗ và những chiếc máy dệt chiếu tự động. Nơi đây, từ trong nhà ra ngoài ngõ giăng đầy những sợi lác đã nhuộm màu xanh, đỏ, vàng, tím...
Xuôi dòng sông Tiền thăm làng Mộc Chợ Thủ

Xuôi dòng sông Tiền thăm làng Mộc Chợ Thủ

LNV - Tồn tại và phát triển hơn 200 năm, cho ra đời những sản phẩm vang danh, được người tiêu dùng nhiều nơi ưa chuộng, làng mộc Chợ Thủ ở huyện Chợ Mới (tỉnh An Giang) từ lâu được mệnh danh là “Đệ nhất nghề mộc và chạm khắc gỗ vùng Tây Nam Bộ”.
Tất bật làng gốm Bát Tràng

Tất bật làng gốm Bát Tràng

LNV - Những ngày cuối năm Quý Mão, làng nghề Bát Tràng, huyện Gia Lâm (Hà Nội) trở nên nhộn nhịp, đông đúc hơn. Từng đoàn xe tải chở những chuyến hàng gốm sứ đi muôn nơi; nhiều đoàn khách trong nước và quốc tế tìm đến tham quan, mua sắm…
Xem thêm
qc-vinamilk-100-thanh-trung
Mới nhất Đọc nhiều
Chương trình thiện nguyện “Xuân Ấm Trao Em”

Chương trình thiện nguyện “Xuân Ấm Trao Em”

LNV - Dự án “Xuân Ấm Trao Em” được thực hiện với mục đích hỗ trợ cho 65 em học sinh có hoàn cảnh khó khăn của trường Tiểu học Quảng Uyên. Đây đều là những em học sinh có hoàn cảnh khó khăn, thuộc diện nghèo - cận nghèo, có trường hợp mồ côi cha/mẹ, có thương tật.
Làng nghề gỗ Hương Mạc - Từ sơn được bảo hộ nhãn hiệu tập thể

Làng nghề gỗ Hương Mạc - Từ sơn được bảo hộ nhãn hiệu tập thể

LNV - Tháng 11/2023 làng nghề gỗ Hương Mạc đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy chứng nhận bảo hộ nhãn hiệu tập thể với 412 thành viên, tạo cơ hội cho nghề gỗ Hương Mạc nâng tầm thương hiệu, khẳng định giá trị sản phẩm làng nghề.
Chuếnh choáng say rượu ngô Bản Phố

Chuếnh choáng say rượu ngô Bản Phố

LNV - Cùng với thắng cố, mận Tam Hoa, chè Shan Tuyết, thổ cẩm... rượu ngô cũng là một trong những đặc sản, là niềm tự hào của đồng bào của các dân tộc ở huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.
Nghệ sĩ Đào Hà và những mong ước đầu Xuân

Nghệ sĩ Đào Hà và những mong ước đầu Xuân

LNV - Gần 40 năm cống hiến trong ngành CAND về hưu với quân hàm Thượng tá, song Nghệ sỹ Đào Hà, chủ nhiệm CLB Văn nghệ sỹ xứ Đoài, người Đảng viên gần 40 năm tuổi Đảng có thân hình nhỏ nhắn, đôi mắt thông minh, lanh lợi này vẫn còn nhớ như in những chuyến đi trinh sát tại địa bàn phía Tây Bắc Tổ quốc. Nhớ những chiến công thầm lặng của lực lượng An ninh nhân dân và tình cảm của đồng bào các dân tộc miền núi thương yêu, đùm bọc đối với cán bộ, chiến sĩ CAND.
"Cá chép vượt vũ môn" họa tiết trên bình giọt ngọc gốm Chu Đậu

"Cá chép vượt vũ môn" họa tiết trên bình giọt ngọc gốm Chu Đậu

LNV - Tại huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương có lẽ không ai là không biết đến một làng gốm cổ nổi tiếng Chu Đậu khắp xa gần. Ngay từ thế kỷ 15, sản phẩm của ngôi làng này đã rất được ưa chuộng và xuất hiện ở nhiều quốc gia. Trải qua những thăng trầm và biến cố của lịch sử, nghề gốm nơi đây tưởng chừng đã bị mai một và dần biến mất.
qc-vinamilk-dinh-duong-vang
cty-tnhh-ung-dung-khcn-quoc-te
thieu-hoa
vf
tho-xuan
xsmb
gex
thaco
lang-chanh
nga-son
Giao diện di động