Không phải bây giờ làng mới trở nên nổi tiếng mà suốt bao năm qua, nơi đây đã trở thành một địa chỉ tin cậy để những người muốn phục chế long bào cho vua hay áo thờ cho thành hoàng làng tìm đến.
Và muốn thêu một bộ khăn chầu, áo ngự để hầu đồng thì cũng không nơi nào có thể làm đẹp hơn những nghệ nhân ở Đông Cứu. Đó cũng chính nguyên nhân hàng trăm năm qua làng vẫn giữ nguyên được truyền thống làng nghề với nhiều kĩ thuật thêu cổ mà chẳng nơi đâu có được.

Danh xưng “làng thêu rồng phượng” được gắn liền với làng nghề thêu long bào, áo mão cho quan tước, quý tộc cho các triều đại phong kiến Việt Nam. Tuy nhiên, trong cơn lốc của thời buổi kinh tế thị trường, nghề thêu long bào ở làng Đông Cứu có thời điểm dần bị mai một, người dân cũng bắt buộc phải chuyển sang làm các mặt hàng thị trường với những sản phẩm phục vụ lễ hội như làm hia, hài, lọng, tán, nhất là trang phục của giới hầu đồng.

Một buổi hầu đồng muốn thành công ngoài phần âm nhạc không thể không nhắc đến trang phục hầu đồng. Bởi chính những bộ sắc phục lộng lẫy sẽ góp phần làm cho người có “căn” nhà Thánh và người trực tiếp tham gia nghi lễ cảm thấy hứng khởi hơn.

Trong quan niệm dân gian thường có 36 giá đồng tương ứng với 36 giá Thánh sẽ có 36 bộ trang phục dành riêng cho mỗi giá. Các bộ trang phục hết sức phong phú, đa dạng nhưng dù thế nào vẫn có sự thống nhất về kiểu cách, màu sắc, phục sức đi kèm. Để có thể làm nên những bộ trang phục này, người thợ thêu phải am tường, tuân thủ các kĩ thuật thêu, các hoạ tiết thêu, từ vảy rồng sẽ khác vảy ra như thế nào, đi kèm với hình rồng thường sẽ là mây với những chấm tròn to nhỏ khác nhau ra làm sao.

Một bộ trang phục hầu đồng bao giờ cũng có 5 màu sắc cơ bản như xanh, đỏ, trắng, vàng, lam. Nhưng để tạo ra các màu sắc khác, các thợ thêu cần phải biết phương pháp nhuộm và phối màu.

Khi nói đến việc may vá thêu thùa người ta thường nghĩ đến những người phụ nữ nhưng ở thôn Đông Cứu thì những người đàn ông lại tỏ ra khéo léo hơn. Ở đây, nam, phụ, lão, ấu ai cũng biết thêu thùa. Họ khéo đến mức, chỉ cần vẽ phác thảo những đường mẫu nổi vần vện trên vải bằng bụi phấn mờ là người thợ có thể cầm kim thêu liền. Mỗi bản vẽ mẫu đều có hồn riêng thể hiện bản sắc, dấu ấn phong cách của từng người thợ.

Nhiều năm qua khi văn hoá tín ngưỡng thờ Mẫu được cộng đồng quan tâm, đặc biệt là từ khi Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt được UNESCO công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại, việc phục dựng trang phục cổ đã trở thành hướng mới để làng nghề thêu Đông Cứu phát triển.

Bây giờ, dù công nghệ thêu bằng máy đã rất phát triển nhưng nhiều khách hàng vẫn thích các sản phẩm thêu tay hơn, bởi theo họ những sản phẩm thủ công có nét độc đáo, hấp dẫn mà không loại máy nào có thể thay thế được.

Cuối năm 2016, nghề thêu Đông Cứu được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Cùng với tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt được vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, thì hướng phát triển nghề thêu may trang phục truyền thống của người làng Đông Cứu càng có điều kiện phát triển hơn.

Việc khôi phục những mẫu thêu cổ không chỉ là một công việc mang lại lợi nhuận đơn thuần, nó còn giúp bảo tồn các di sản. Đây cũng là một hướng phát triển quan trọng của làng Đông Cứu. Hiện nay các làng nghề truyền thống thường gặp khó khăn vì nghề mai một, nhưng làng Đông Cứu luôn tạo sự thay đổi để vươn lên làm giàu từ chính nghề truyền thống của quê hương.

Bài, ảnh: Ninh Ngọc