Làng Kế Môn – cái nôi của nghề kim hoàn
Làng nghề kim hoàn Kế Môn trước kia thuộc xã Phong Thạch nay xã là Điền Môn (H. Phong Điền, T. Thừa Thiên Huế) cách trung tâm TP Huế khoảng 40 km theo hướng Đông Bắc. Theo sử sách ghi lại: Làng được thành lập vào khoảng thế kỷ 14 thời vua Trần Anh Tông, khi mới thành lập người dân chủ yếu sống bằng nghề nông nghiệp và đánh bắt cá. Năm 1789, sau khi đại phá quân Thanh phía Bắc, vua Quang Trung đặt kinh đô tại Phú Xuân, TP. Huế và ra lời kêu gọi người tài giúp vua quản lý đất nước. Ông Cao Đình Độ sinh năm Giáp Thìn (1744), tại làng Cẩm Tú, huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa vào Huế để xin làm nghề kim hoàn nhưng khi đi qua sông Ô Lâu thuộc làng Kế Môn thì gặp mưa to, gió lớn không may bị nạn. Người dân trong vùng đã ra tay cứu giúp nên gia đình ông mới thoát chết. Để tưởng nhớ công ơn cứu mạng của người dân làng, ông đã dừng chân tại bến cồn Nổi. Ông sống với nghề kim hoàn mang theo từ Thanh Hóa vào Huế lập nghiệp. Hiện nay vẫn còn di tích chiếc búa thợ vàng và đe thợ vàng của nghệ nhân Cao Đình Độ.
Sau khi những tác phẩm chạm khắc nổi tiếng trên vàng, bạc của cha con ông Cao Đình Độ được lan truyền. Năm 1790 hai cha con ông được vua Quang Trung triệu kiến vào kinh đô Phú Xuân lập nên cơ vệ Ngân Tượng để chuyên nghiên cứu nghệ thuật điêu khắc, chạm trổ vàng bạc cùng những đồ trang trí cung điện trong hoàng cung. Cũng thời điểm này ông được phong chức Lãnh Binh trong triều. Năm 1810 ông Cao Đình Độ qua đời, nhà vua và Triều đình thương tiếc vô cùng khi mất đi một người tài giỏi, đức độ. Vì vậy, vua Quang Trung đã phong danh hiệu: “Đệ nhất tổ sư” cho ông và ban đất xây lăng như các quan đại thần. Lúc mất ông đượ cử hành tang lễ chu tất, an táng tại ấp Trường Cởi (nay là phường Trường An).
Ngôi nhà thờ tổ nghề kim hoàn ở làng Kế Môn
Sau khi cha mất, ông Cao Đình Hương người con trai duy nhất của ông Cao Đình Độ thực hiện ý nguyện của cha mình đã quyết định từ quan về nhà để tìm người nối nghiệp gia đình để nghề kim hoàn sau này không bị thất truyền. Với danh tiếng của mình Quan Thượng thư Bộ Lại ở Thuận Hóa lúc bấy giờ là Trần Minh cùng vợ là Huỳnh Thị Ngọc đã mời ông về Phủ dạy nghề cho 3 người con là Trần Hòa, Trần Điện, Trần Điền và 3 người cháu là Huỳnh Quang, Huỳnh Bảo, Huỳnh Nhật. Trong suốt 11 năm đào tạo ông đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn các học trò của mình có một tay nghề cao, có kỹ thuật điêu luyện được nhân dân trong vùng còn nhắc mãi cho đến tận bây giờ. Đến năm 1821, ông Cao Đình Hương qua đời và được Vua Minh Mạng phong tước hiệu: “Đệ nhị Tổ sư”, phần mộ của ông được an táng cạnh mộ phần tổ phụ người cha là Cao Đình Hương. Năm 1990 phần lăng mộ của hai cha con ông được Nhà nước công nhận di tích lịch sử Việt Nam.
Thực hiện ý nguyện của người thầy, những học trò của ông Cao Đình Hương đã đi truyền bá nghề kim hoàn khắp nơi trong cả nước. Tạo nên một thương hiệu “kim hoàn Kế Môn” mà ở đâu trên lãnh thổ nước ta ai ai cũng biết tới.
Rạng danh làng kim hoàn Kế Môn
Từ khi cha con ông Cao Đình Độ sinh sống ở đây, làng Kế Môn trở thành cái nôi của nghề kim hoàn trong cả nước. Nghề kim hoàn có tất cả ba kỹ thuật cơ bản gồm: trơn, chạm và đậu. Trơn là kỹ thuật tạo hình cơ bản. Chạm là dùng vật nhọn để khắc vẽ lên sản phẩm. Đậu là kỹ thuật thủ công kéo kim loại ra từng sợi nhỏ để làm một tác phẩm. Những người thợ trong làng không ngừng rèn luyện và sáng tạo làm đồ trang sức bằng chất liệu vàng bạc có trang trí hoa văn đẹp đến độ tinh xảo.
Cũng từ khi ông Cao Đình Độ về lập nghiệp ở làng, nghề kim hoàn trở thành nghề kiếm sống của người dân Kế Môn và sau đó đã lan tỏa ra khắp cả nước. Từ các tỉnh miền Bắc trải dài tới đất mũi Cà Mau, rồi lên tới các tỉnh Tây Nguyên với các thương hiệu vàng bạc khác nhau nhưng cùng mang chung “dòng máu” kim hoàn làng Kế Môn. Không những thế người làng Kế Môn còn đưa nghề truyền thống của mình vươn ra khắp thế giới nhằm quảng bá cho quê hương đất nước. Hiện tại tiểu bang Texas của Mỹ đã có 40 cơ sở cầm vàng của người Kế Môn. Tại Huế các sản phẩm kim hoàn được trưng bày tại “Tịnh Tâm Kim Cổ” của nghệ nhân Trần Duy Mông nơi có khả năng bảo tồn những di sản quý báu của những người thợ làng Kế Môn chế tác nên.
Linh vị các bậc cao niên làm nghề kim hoàn được thờ tại làng Kế Môn.
Tất cả các sản phẩm trang sức được làm ra từ bàn tay của nghệ nhân làng Kế Môn đều có chất lượng tốt hơn nhiều so với nhiều nơi khác. Do vì có tay nghề cao, kỹ thuật chạm khắc tinh xảo và cầu kỳ nên được người tiêu dùng đón nhận. Nghề kim hoàn làng Kế Môn được phát triển cho đến ngày nay cũng bởi chính những người con nơi đây biết kế thừa và trân trọng những giá trị tinh hoa của cha ông để lại. Đồng thời với lòng đam mê, yêu nghề mỗi sản phẩm được các nghệ nhân thổi hồn vào đó nên làng kim hoàn Kế Môn mới rạng danh như ngày hôm nay.
Trao đổi với chúng tôi về làng Kế Môn, đồng chí Đặng Hữu Danh - Bí thư, kiêm Chủ tịch xã Điền Môn cho biết: Hiện nay hàng ngàn người của làng đã có mặt hầu hết ở các tỉnh thành trong cả nước, từ thành thị tới nông thôn. Cứ ở đâu có nghề làm vàng, bạc, trang sức thì ở đó có người con của người làng Kế Môn sinh sống. Ngày nay các tỉnh thành trong cả nước đều có thương hiệu vàng bạc nổi tiếng của người làng Kế Môn. Do đó, như thường lệ hàng năm, để tưởng nhớ người đã khai sinh ra nghề kim hoàn cho người dân trong làng, vào ngày 7 tháng 2 (Âm lịch), họ đều tổ chức giỗ tổ và gặp gỡ giao lưu, khơi dậy niềm tự hào của người dân nơi đây. Đồng thời, động viên các thế hệ mai sau giữ vững và phát huy làng nghề truyền thống để xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh.
Bài và ảnh: Hữu Tiến
Tin liên quan
Tin mới hơn
![Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/12/dep-lop-220240905120201.jpg?rt=20240905121156?240905031604)
Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề
09:00 | 06/09/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/14/120240905144049.jpg?rt=20240905144051?240905031425)
Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa
15:14 | 05/09/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Một xưởng mộc ở Hà Tĩnh làm hàng trăm nhà thờ gỗ sơn son thếp vàng](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/07/nguyen-van-minh-220240905074804.jpg?rt=20240905075010?240905093703)
Một xưởng mộc ở Hà Tĩnh làm hàng trăm nhà thờ gỗ sơn son thếp vàng
09:00 | 05/09/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Bình Định: Phát triển Làng nghề truyền thống sản xuất bánh tráng, bún số 8](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/04/11/h2-220240904114117.jpg?rt=20240904114125?240904114234)
Bình Định: Phát triển Làng nghề truyền thống sản xuất bánh tráng, bún số 8
11:42 | 04/09/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Triển lãm “Mạch di sản” tôn vinh nghệ thuật sơn mài truyền thống](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/11/13-120240827112210.jpg?rt=20240827123857?240830102741)
Triển lãm “Mạch di sản” tôn vinh nghệ thuật sơn mài truyền thống
10:27 | 30/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nữ Nghệ nhân tâm huyết với nghề thêu ren, đan móc truyền thống](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/13/8920240827135157.jpg?rt=20240827135159?240830102654)
Nữ Nghệ nhân tâm huyết với nghề thêu ren, đan móc truyền thống
10:26 | 30/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
Tin khác
![Bắc Kạn xây dựng làng nghề nông lâm nghiệp](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/29/11/z3740974215500-6597653140a686fe81759b6a102152c320240829110031.jpg?rt=20240829110044?240829110109)
Bắc Kạn xây dựng làng nghề nông lâm nghiệp
11:01 | 29/08/2024 Tin tức
![Phát triển nghề truyền thống: Góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/nguyenvanvu/082024/29/10/6212fa88afc746991fd620240829102144.2932920.jpg?rt=20240829103101?240829103107)
Phát triển nghề truyền thống: Góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn
10:31 | 29/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Làm giàu từ nuôi nấm đông trùng hạ thảo](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/11/9320240827111956.jpg?rt=20240827135847?240829101548)
Làm giàu từ nuôi nấm đông trùng hạ thảo
10:15 | 29/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nhiều hoạt động hấp dẫn tại Lễ hội Trung Thu năm 2024 tại Ninh Bình](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/10/trung-thu-2024082614071354520240827101447.png?rt=20240827101515?240827101817)
Nhiều hoạt động hấp dẫn tại Lễ hội Trung Thu năm 2024 tại Ninh Bình
10:16 | 27/08/2024 Văn hóa - Xã hội
![Nghề dệt đũi ở Nam Cao](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/032024/20/10/1220240320100828.jpg?240827100044)
Nghề dệt đũi ở Nam Cao
10:01 | 27/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Làng nghề "một thoáng Việt Nam"](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/032024/21/09/920240321094102.jpg?rt=20240321104218?240827095851)
Làng nghề "một thoáng Việt Nam"
09:58 | 27/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Độc đáo làng nghề làm tương Mông Phụ](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/042024/12/14/z5340811907278-f89eab8fe689937f356cbc7dd60f991220240412140722.jpg?rt=20240412140724?240827095809)
Độc đáo làng nghề làm tương Mông Phụ
09:58 | 27/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nguồn nhân lực trẻ ít tham gia phát triển nghề thủ công truyền thống](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/26/18/lao-dong-lang-nghe-120240826182813.jpg?rt=20240826182820?240827095508)
Nguồn nhân lực trẻ ít tham gia phát triển nghề thủ công truyền thống
09:55 | 27/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Sắp diễn ra Festival Nghề truyền thống – Quảng Nam 2024](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/09/120240827092353.jpg?rt=20240827092354?240827095449)
Sắp diễn ra Festival Nghề truyền thống – Quảng Nam 2024
09:54 | 27/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Hoà Bình: Cải thiện thu nhập từ nghề mây tre đan](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/26/11/720240826114917.jpg?rt=20240826114918?240826020732)
Hoà Bình: Cải thiện thu nhập từ nghề mây tre đan
14:07 | 26/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Làng nghề chạm khắc đá Ninh Vân nghìn năm tuổi](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/26/10/820240826103405.jpg?rt=20240826103807?240826111718)
Làng nghề chạm khắc đá Ninh Vân nghìn năm tuổi
11:17 | 26/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nghề làm thúng chai truyền thống ở Phú Mỹ](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/22/21/120240822210540.jpg?240823092317)
Nghề làm thúng chai truyền thống ở Phú Mỹ
09:23 | 23/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nghề làm mỳ gạo ở Tử Nê](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/31/19/9020240731194622.jpg?rt=20240731203915?240822021912)
Nghề làm mỳ gạo ở Tử Nê
14:19 | 22/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nghề gốm Thanh Hà hồi sinh](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/31/19/9520240731194628.jpg?rt=20240731195801?240822021902)
Nghề gốm Thanh Hà hồi sinh
14:19 | 22/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nữ nghệ nhân hơn 60 năm giữ gìn nghề làm gốm Bàu Trúc](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/21/17/gom-bau-truc-320240821171842.jpg?rt=20240821171848?240822095247)
Nữ nghệ nhân hơn 60 năm giữ gìn nghề làm gốm Bàu Trúc
09:52 | 22/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![qc-vinamilk-100-thanh-trung](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/012024/22/13/8-300x25020240122135907.jpg?rt=20240122135908)
![Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/12/thumbnail/dep-lop-220240905120201.jpg?rt=20240905121156?240905031604)
Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề
09:00 Làng nghề, nghệ nhân
![Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/14/thumbnail/120240905144049.jpg?rt=20240905144051?240905031425)
Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa
15:14 Làng nghề, nghệ nhân
![Hà Nội: Kinh tế xanh gắn với mô hình OCOP](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/09/thumbnail/320240905091650.jpg?rt=20240905091651?240905105513)
Hà Nội: Kinh tế xanh gắn với mô hình OCOP
10:55 OCOP
![Thực phẩm giúp ngăn ngừa ung thư hiệu quả](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/09/thumbnail/620240905093650.jpg?rt=20240905093652?240905105402)
Thực phẩm giúp ngăn ngừa ung thư hiệu quả
10:54 Sức khỏe - Đời sống
![Tiền Giang: Khởi nghiệp với mô hình nuôi ốc bươu đen](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/09/thumbnail/820240905094422.jpg?rt=20240905094423?240905105344)
Tiền Giang: Khởi nghiệp với mô hình nuôi ốc bươu đen
10:53 Khởi nghiệp
![qc-vinamilk-dinh-duong-vang](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/012024/22/14/6-300x50020240122140218.jpg?rt=20240122140220)
![ct-tnhh-pt-xuan-thanh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/ct-tnhh-pt-xuan-thanh20240618120024.png?rt=20240618120024)
![ctcp-xd-tan-loc](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/11/ctcp-xd-tan-loc20240618115958.png?rt=20240618115958)
![nong-nghiep-xanh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/11/nong-nghiep-xanh20240618114304.png?rt=20240618114304)
![minh-hieu](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/minh-hieu20240618120332.png?rt=20240618120338)
![nhu-thanh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/nhu-thanh20240618120332.png?rt=20240618120437)
![an-phat](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/an-phat20240618120333.png?rt=20240618120501)
![thanh-chau](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/thanh-chau20240618120335.png?rt=20240618120525)
![thuan-duc](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/thuan-duc20240618120336.png?rt=20240618120545)
![ha-tinh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/ha-tinh20240618120337.png?rt=20240618120604)
![binh-dinh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/binh-dinh20240618120337.png?rt=20240618120617)