Làng dệt đũi Nam Cao giữ gìn nét đẹp của nghề truyền thống trăm năm.

Nghề truyền thống trong nhịp sống hiện đại

Trong căn nhà nhỏ tại xã Lê Lợi, chị Nguyễn Thị Hà cần mẫn bên những bó đũi đang được xe sợi, đánh suốt chuẩn bị cho công đoạn dệt vải. Đôi tay thoăn thoắt, ánh mắt rạng rỡ, chị chia sẻ rằng thời điểm cận Tết luôn là mùa bận rộn nhất của người làm nghề. Các đơn hàng từ khăn tay, khăn mặt, khăn quàng cổ cho tới áo dài, áo kiểu liên tục được gửi về, đòi hỏi nghệ nhân phải làm việc gần như suốt ngày.

Không chỉ phục vụ thị trường trong nước, làng nghề dệt đũi Nam Cao còn trở thành điểm dừng chân hấp dẫn của du khách quốc tế. Dịp cuối năm, khách tham quan tìm đến để trải nghiệm từng công đoạn làm nghề, từ kéo sợi, dệt vải đến hoàn thiện sản phẩm. Với người dân nơi đây, niềm vui không chỉ đến từ đơn hàng tăng mà còn từ việc nghề truyền thống được quan tâm, trân trọng.

Bánh đa - thành phần chính trong món canh cá Quỳnh Côi.

Gần 400 năm tồn tại, làng nghề dệt đũi đã trải qua nhiều thăng trầm. Những căn nhà nhuốm màu thời gian nằm dọc con đường nhỏ dẫn từ Hợp tác xã Dệt đũi Nam Cao đến từng hộ gia đình nghệ nhân như kể lại câu chuyện dài về sự bền bỉ của nghề.

Bên hiên nhà cổ, nơi những bó đũi được hong dưới nắng vàng, bà Nguyễn Thị Mùi vẫn miệt mài kéo sợi từ chậu nước lạnh. Đối với bà, nghề không chỉ là kế sinh nhai mà còn là ký ức gia đình. Nghề được truyền từ đời này sang đời khác, và điều bà mong muốn nhất là con cháu không chỉ học kỹ thuật mà còn giữ được tình yêu với nghề.

Còn tại xã Trà Giang – nơi nổi tiếng với nghề chạm bạc Đồng Xâm có lịch sử hơn 600 năm. Những tiếng búa, tiếng đục vang lên đều đặn trong các xưởng nhỏ, tạo nên nhịp điệu lao động đặc trưng. Hiện nay làng nghề thu hút khoảng 1.500 lao động thường xuyên, riêng dịp Tết tăng thêm hơn 1.000 lao động thời vụ để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Việc liên kết giữa các hộ sản xuất và xây dựng thương hiệu chung đang được coi là hướng đi quan trọng nhằm giúp sản phẩm thủ công truyền thống thích ứng tốt hơn với thị trường hiện đại.

Làng nghề gắn với giá trị bản địa

Nghệ nhân ở làng nghề chạm bạc Đồng Xâm khéo léo điêu khắc các họa tiết.

Không chỉ gìn giữ nghề, làng nghề Hưng Yên còn chủ động kết hợp sản xuất với phát triển du lịch trải nghiệm, mở ra hướng đi mới cho kinh tế nông thôn.

Tại làng vườn Bách Thuận, xã Tân Thuận, thiên nhiên ưu đãi đã tạo điều kiện thuận lợi cho nghề trồng hoa, cây cảnh phát triển từ lâu đời. Dọc vùng ven sông Hồng, những khu vườn xanh mướt với hàng trăm dáng cây độc đáo trở thành điểm tham quan hấp dẫn mỗi dịp xuân về.

Dưới bàn tay khéo léo của người thợ, nhiều tác phẩm cây cảnh có giá trị hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng được tạo hình công phu. Không dừng lại ở sản xuất, các nhà vườn và hợp tác xã đã đầu tư không gian đón khách, xây dựng khu trải nghiệm và tăng cường quảng bá hình ảnh địa phương.

Theo HTX Cây cảnh Bách Thuận cho biết, sắc xanh của cây lá chính là yếu tố tạo nên sức hút riêng của vùng đất này. Những năm gần đây, nhiều đơn vị lữ hành và chuyên gia du lịch đã khảo sát, định hướng phát triển nơi đây thành điểm du lịch sinh thái xanh, bền vững. Riêng hợp tác xã hiện sở hữu gần 1.000 tác phẩm cây cảnh quý hiếm được sưu tầm từ khắp cả nước.

Song hành cùng nghề thủ công, các đặc sản ẩm thực truyền thống cũng góp phần làm nên bản sắc văn hóa mỗi vùng quê. Dịp Tết, những món ăn dân dã lại theo chân người xa quê trở về trong từng gói quà, từng chuyến xe.

Tại xã Quỳnh Phụ, nghề tráng bánh đa phục vụ món canh cá Quỳnh Côi vẫn được duy trì theo phương thức thủ công. Bà Nguyễn Thị Huyền cho biết gia đình bà đã gắn bó với nghề hơn 20 năm. Từ khâu chọn gạo, ngâm, xay, tráng bánh đến phơi khô đều đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm lâu năm. Chính sự công phu ấy tạo nên sợi bánh dai mềm nhưng vẫn giữ độ giòn đặc trưng, yếu tố quyết định hương vị món ăn.

Do sản xuất thủ công, sản lượng không nhiều, đặc biệt dịp Tết khách hàng thường đặt trước cả tháng. Sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó, trở thành nguồn thu ổn định cho nhiều hộ dân.

Nhiều đặc sản khác như bánh đa Quỳnh Côi, bánh cáy, kẹo lạc Đông Hưng, chả rươi hay mắm cáy… đã vượt khỏi phạm vi địa phương, trở thành những “sứ giả văn hóa” mang hương vị quê hương đến khắp mọi miền.

Trải qua thời gian, các làng nghề truyền thống nơi đây không chỉ đơn thuần là nơi sản xuất mà còn là không gian lưu giữ ký ức văn hóa, lịch sử và tinh thần lao động của người Việt. Trong nhịp sống hiện đại, việc kết hợp bảo tồn nghề với du lịch, sáng tạo sản phẩm và xây dựng thương hiệu đang mở ra cơ hội mới để các làng nghề phát triển bền vững.

Mỗi sợi đũi được dệt, mỗi đường chạm bạc, mỗi chiếc bánh hay khoanh giò ngày Tết đều chứa đựng tâm huyết của người thợ. Chính những bàn tay cần mẫn ấy đang âm thầm “dệt” nên mùa xuân cho quê hương, nơi truyền thống và hiện đại cùng song hành, tiếp nối giá trị qua từng thế hệ.