Đa dạng các sản phẩm OCOP mang đậm hương sắc núi rừng Cao Bằng được quảng bá, kết nối tiêu thụ. (Nguồn: Báo Cao Bằng)

Khi đặc sản bản địa kể chuyện trên sóng trực tiếp

Sự bùng nổ của công nghệ số, thương mại điện tử đang tái định hình toàn diện phương thức giao thương nông sản. Từ ngày 11 đến 13/09/2026, chương trình “Sức sống hàng Việt” số 13 đưa hơn 100 sản phẩm đặc trưng của Cao Bằng vươn ra không gian thương mại trung tâm thủ đô Hà Nội. Phiên bán hàng trực tuyến (livestream) kéo dài 3 giờ đồng hồ do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và công ty TNHH HATODO tổ chức đã tạo ra một cú hích tiêu dùng mạnh mẽ.

Không gian trưng bày vật lý lập tức chuyển đổi thành một sàn giao dịch số nhộn nhịp. Các nhà sáng tạo nội dung thao tác trực tiếp, giới thiệu quy trình sản xuất và trải nghiệm hương vị ngay trước ống kính điện thoại. Hiệu ứng đám đông kết hợp với sự minh bạch về hình ảnh kích thích tâm lý người mua. Chỉ sau 30 phút phát sóng, hệ thống ghi nhận doanh số bùng nổ với hơn 120 kg gạo nếp hương Bảo Lạc được chốt đơn thành công, minh chứng rõ nét cho sức mạnh của mô hình bán lẻ trực tiếp.

Đại diện doanh nghiệp và các nhà sáng tạo nội dung livestream giới thiệu trực tiếp sản phẩm gạo nếp hương Bảo Lạc tới người tiêu dùng.

Thực tiễn thương trường ghi nhận sự xuất hiện của những người nông dân tiên phong làm chủ nền tảng số. Bà Vũ Thị Lan Hương, trú tại tổ dân phố Sông Hiến 16 (phường Thục Phán, tỉnh Cao Bằng) là một đại diện tiêu biểu. Bắt nhịp tiềm năng của thị trường, bà chủ động xây dựng mạng lưới kinh doanh trực tuyến đa nền tảng. Hiện tại, tài khoản mạng xã hội TikTok của cơ sở thu hút hơn 1.000 lượt theo dõi định kỳ, vận hành như một gian hàng số phân phối hơn 30 mặt hàng nông sản và OCOP địa phương. Mỗi tuần, cơ sở duy trì 3 phiên phát sóng trực tiếp, tiếp cận từ 1.000 đến 2.000 khách hàng tiềm năng mỗi phiên.

Sự xuất hiện của mô hình thương mại điện tử kết hợp giải trí, giải quyết triệt để bài toán đầu ra. Trước đây, các cơ sở sản xuất đạt chứng nhận OCOP 3 sao, 4 sao thường mắc kẹt trong vòng luẩn quẩn của hội chợ ngắn ngày hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống thương lái thu mua nội tỉnh. Thông qua màn hình điện thoại, người nông dân trực tiếp giao tiếp, chia sẻ câu chuyện canh tác và bạch hóa quy trình sản xuất. Mức độ tương tác thời gian thực củng cố niềm tin của người tiêu dùng, thúc đẩy quyết định mua hàng ngay lập tức mà không cần qua khâu phân phối trung gian.

Khách hàng tham quan và trực tiếp trải nghiệm các sản phẩm đặc trưng của Cao Bằng.

Mã hóa niềm tin

Sự bùng nổ của thương mại số đòi hỏi một hệ thống quản trị dữ liệu đồng bộ. Nhằm chuẩn hóa chuỗi giá trị, các chủ thể OCOP Cao Bằng tiến hành dán tem truy xuất nguồn gốc QR Code lên toàn bộ bao bì sản phẩm. Thao tác quét mã đơn giản cung cấp cho người mua một "hộ chiếu số" minh bạch: tọa độ vùng trồng, thời điểm thu hoạch và chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm. Khâu vận chuyển hàng hóa đồng thời được nâng cấp thông qua các hợp đồng liên kết với đơn vị logistics chuyên nghiệp. Quy trình đóng gói tiêu chuẩn giúp giảm thiểu tỷ lệ hao hụt, bảo đảm độ tươi ngon của nông sản khi giao nhận đường dài.

Mặc dù mang lại hiệu quả thương mại tức thời, quá trình số hóa nông sản vùng cao vẫn đối mặt với hàng loạt rào cản hạ tầng. Kỹ năng vận hành gian hàng số của đa số nông dân còn hạn chế. Họ thường lúng túng trước các nghiệp vụ xử lý dữ liệu đơn hàng, quản trị hình ảnh và chăm sóc khách hàng hậu mãi.

Sản phẩm thủ công truyền thống dao Phúc Sen được nghệ nhân địa phương giới thiệu trực tiếp trên nền tảng số.

Hệ thống kho bãi bảo quản lạnh tại địa phương chưa phát triển đồng bộ, đẩy chi phí lưu kho lên cao, gây áp lực lớn đối với các mặt hàng nông sản tươi sống. Đáng chú ý, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc thời tiết rất dễ dẫn đến rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng khi nền tảng mạng xã hội phát sinh lượng đơn đặt hàng đột biến.

Việc đưa hệ sinh thái OCOP Cao Bằng lên "chợ số" mới ở giai đoạn khởi động. Để khai thác tối đa dư địa của thương mại điện tử, địa phương cần một chiến lược can thiệp đồng bộ từ các cấp quản lý, kết hợp sự chủ động tái cấu trúc sản xuất của từng nông hộ.