Ông Bh’ling Bloó truyền dạy nghề cho lớp trẻ Cơ Tu trong thôn Bh’Hôồng 1 (ảnh chụp trước ngày 27-4-2021).
Ảnh: Nguyễn Văn Sơn

Lâu lắm rồi, bẵng đi chừng 5 năm nay, chúng tôi mới trở lại Sông Kôn - một xã vùng cao thuộc huyện Đông Giang. Đến thôn văn hóa Bh,Hôồng 1, rồi qua cầu treo dẫn vào thôn, chúng tôi gặp ông Bh,ling Bloó tại nhà riêng bên con suối Ma Tua khi ông đang miệt mài hoàn thiện chiếc gùi còn dang dở.

Biết chúng tôi tìm hiểu về nghề đan lát, ông Bloó chia sẻ: “Học nghề đan lát của người Cơ Tu cần phải chịu khó. Trước khi thành thạo đan như bây giờ, những gì chưa biết thì cần hỏi những đàn ông Cơ Tu lớn tuổi đan lát giỏi trong làng để họ chỉ dẫn. Sau nhiều năm mày mò, tôi có thể nắm vững các kỹ thuật đan lát truyền thống của người Cơ Tu và tự tay đan những vật dụng cần thiết cho gia đình mình dùng”.

Với bản tính siêng năng, ông Bloó là người đàn ông Cơ Tu có thể đan được rất nhiều loại sản phẩm đan lát đẹp nhất nhì trong xã Sông Kôn hiện nay. Ông Bloó cho biết: Nghề đan lát bằng mây, lồ ô, tre, nứa truyền thống của đồng bào Cơ Tu nơi đây có từ rất lâu đời. Trong lao động sản xuất, săn bắn, hái lượm, cuộc sống sinh hoạt hằng ngày thì người Cơ Tu sử dụng rất nhiều vật dụng từ nghề đan lát truyền thống của dân tộc mình như: Nia, giỏ, mâm cơm đến các loại gùi lúa, gùi gạo, gùi muối, gùi đựng trang sức của phụ nữ và cả gùi 3 ngăn (xà lếch) của đàn ông Cơ Tu.

Mỗi loại có kiểu dáng, kích cỡ, chức năng sử dụng khác nhau, có loại đòi hỏi thân gùi phải kín, có loại gùi sắn, măng, rau, củi với dạng hình thang cân, lục giác có quai để mang. Trung bình mỗi chiếc gùi có giá từ 200-250 ngàn đồng tùy loại. Các loại đồ dùng khác như rổ, rá, nia, giỏ... giá từ 50-170 ngàn đồng. Mâm nước có giá từ 300-350 ngàn đồng. Mâm ăn cơm có giá từ 400-450 ngàn đồng. Riêng gùi 3 ngăn của đàn ông Cơ Tu giá từ 1-1,5 triệu đồng. Nghề đan lát là công việc đã giúp ông Bloó có thêm thu nhập cho cuộc sống gia đình.

Ông Bh,ríu Thiện, Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Bh,Hôồng 1 chia sẻ: “Ông Bh,ling Bloó là một người đan lát giỏi. Sản phẩm ông đan rất đẹp bởi kiểu dáng từng sản phẩm rất tinh xảo và độc đáo. Có lẽ, nhờ sự khác biệt ấy, nhà ông Bloó đã trở thành địa chỉ quen thuộc bán sản phẩm cho các gia đình trong thôn và các thôn lân cận có nhu cầu đặt mua sản phẩm đan lát của ông về dùng”.

Năm nay, ông Bh,ling Bloó đã bước sang tuổi 72 nhưng hằng ngày ông vẫn duy trì việc đan lát như một niềm đam mê đã ăn vào máu của mình. Với ông Bloó, nếu một ngày nào bận việc nương rẫy, không đan lát thì ông cảm thấy thiếu vắng lắm. Việc làm của ông không chỉ có thêm thu nhập đỡ đần con cháu mà trên hết, ông Bloó muốn gìn giữ nghề đan lát và bảo tồn văn hóa truyền thống của người Cơ Tu.

Vào những ngày cuối tuần, những lúc học sinh nghỉ học, tận dụng những lúc rảnh rỗi, ông Bloó thường gọi những đứa trẻ Cơ Tu trong thôn đến tập trung tại nhà để ông dạy những kỹ thuật cơ bản của nghề đan lát của người Cơ Tu. Mục đích của việc truyền nghề không chỉ là để cải thiện đời sống mà còn nhắc nhở thế hệ con cháu, dân làng cùng biết yêu nghề, giữ nghề truyền thống mà ông cha người Cơ Tu để lại. Ông mong muốn, trong thời gian tới, các cấp, các ngành ở địa phương cần quan tâm, hỗ trợ việc kết nối tìm đầu ra cho sản phẩm đan lát, vừa tạo dựng thương hiệu, vừa giúp người Cơ Tu thực sự sống được với nghề.

Chị Đinh Thị Ngơi, Chủ tịch UBND xã Sông Kôn cho biết, nhiều năm qua, địa phương rất quan tâm, động viên các nghệ nhân trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào mình. Chủ trương khôi phục những làng nghề truyền thống của đồng bào Cơ Tu nói chung và nghề đan lát nói riêng gắn với các tiêu chí về nông thôn mới giúp nâng cao thu nhập cho đồng bào. Đây trở thành mục tiêu để xã quyết tâm khôi phục các làng nghề truyền thống.

Chia tay ông Bh,ling Bloó, ngắm nhìn những sản phẩm từ nghề đan lát truyền thống độc đáo được làm ra từ đôi bàn tay khéo léo của ông, chúng tôi cảm nhận được niềm đam mê nhiệt huyết với nghề và khát khao được truyền và giữ nghề đan lát truyền thống của ông. Hy vọng rằng, với sự nhiệt tình, đam mê với nghề và truyền nghề của ông Bloó, sau này sẽ có nhiều lớp học đan lát được tổ chức để ông Bloó thắp lên niềm đam mê cho lớp trẻ Cơ Tu ở Bh,Hôồng 1 cũng như giúp nghề đan lát truyền thống của người Cơ Tu được duy trì và không bị mai một theo thời gian.

Theo Biên Phòng