Với khoảng 500 làng nghề và làng có nghề trên địa bàn, trong đó có 39 làng nghề đã được công nhận là làng nghề và làng nghề truyền thống. Sản phẩm thủ công mỹ nghệ được sản xuất tại các làng nghề của tỉnh đã có mặt trên nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, nhiều nhóm sản phẩm được đánh giá cao như: Mây tre đan, gốm sứ mỹ nghệ, đồ mộc mỹ nghệ, may hàng thổ cẩm, thêu ren, trạm khắc bạc.... và chủ yếu phục vụ cho khách du lịch, xuất khẩu.

Tuy nhiên, hiện nay sản lượng sản xuất các sản phẩm thủ công mỹ nghệ của tỉnh chưa đáp ứng được nhu cầu thị hiếu và tiêu dùng, chưa tạo được sức cạnh tranh so với sản phẩm của một số tỉnh thành khác; trình độ lao động các ngành thủ công mỹ nghệ chưa được đồng đều; các doanh nghiệp sản xuất còn manh mún, mẫu mã chưa thực sự bắt mắt....chưa tạo được thương hiệu uy tín trên thị trường; nguồn nguyên liệu dần bị cạn kiệt..., mặt khác, một số nghề sản xuất thủ công mỹ nghệ còn bị mai một và khó phát triển như nghề dệt thổ cẩm, trạm khắc bạc...đang là những thách thức lớn để phát triển làng nghề nói chung và ngành hàng thủ công mỹ nghệ nói riêng.

Để khắc phục những tồn tại nói trên, tạo điều kiện cho ngành thủ công mỹ nghệ phát triển mạnh và bền vững, trong thời gian tới cần tập trung vào những nhiệm vụ và giải pháp cơ bản sau:

Thứ nhất: Tăng cường công tác đào tạo nghề, tạo điều kiện cho lao động ngành thủ công mỹ nghệ trau dồi tay nghề, đáp ứng được những nhu cầu mới về thiết kế mẫu mã, nâng cao chất lượng sản phẩm. Chủ động tổ chức có hiệu quả công tác bảo tồn và phát triển các ngành nghề thủ công mỹ nghệ đã mai một thông qua việc đào tạo, đào tạo lại người lao động. Tích cực du nhập những ngành nghề mới mà nguồn nguyên liệu và lao động trên địa bàn đủ điều kiện đáp ứng.

Thứ hai: Tập trung vào công tác thiết kế mẫu mã sản phẩm, bao bì sản phẩm đảm bảo kỹ, mỹ thuật, bắt mắt người tiêu dùng trong nước và quốc tế. Tổ chức các cuộc thi thiết kế sáng tạo mẫu mã cho sản phẩm thủ công mỹ nghệ, sản phẩm phải tạo được sự khác biệt, thể hiện tính sáng tạo, thẩm mỹ, kỹ thuật và tạo được hiệu quả về kinh tế; vinh danh các nghệ nhân làng nghề thủ công mỹ nghệ. Xem xét khuyến khích cải tiến công nghệ, chuyển đổi nguyên liệu đối với một số sản phẩm mà nguồn nguyên liệu trong nước đã cạn kiệt, phải nhập nguyên liệu từ nước ngoài.

Thứ ba: Tích cực tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ cho doanh nghiệp trong việc tìm kiếm nguồn nguyên liệu cho sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ. Tập trung quy hoạch vùng nguyên liệu, chuyển đổi cơ cấu cây lâm nghiệp sang trồng cây nguyên liệu cho ngành thủ công mỹ nghệ, đặc biệt đối với các mặt hàng mây tre đan, nhằm hạn chế việc nhập nguyên liệu từ các tỉnh thành khác trong khi khả năng về rừng trồng của tỉnh còn rộng mở. Tạo cơ hội thuận lợi cho các đơn vị khai thác nguyên liệu phục vụ sản xuất sản phẩm gốm sứ mỹ nghệ; lựa chọn đơn vị khai thác có đầy đủ công nghệ, kỹ thuật để khai thác Cao lanh nguyên liệu cho ngành Gốm.

Thứ tư: Nâng cao chất lượng công tác khuyến công, xúc tiến thương mại, hỗ trợ có hiệu quả cho sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Tăng cường công tác quảng bá tiêu thụ sản phẩm, tổ chức các Hội nghị kết nối cung cầu, tham gia các hội chợ triển lãm quốc tế nhằm tạo cơ hội cho các doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh sản phẩm thủ công mỹ nghệ của tỉnh kết nối với các doanh nghiệp, nhà phân phối trong và ngoài nước nhằm góp phần hình thành chuỗi liên kết sản xuất, cung ứng, tiêu thụ hàng hoá ổn định, bền vững. Hỗ trợ chủ doanh nghiệp, cơ sở sản xuất tiếp cận với các nhà thiết kế có uy tin để cùng phối hợp thiết kế sản phẩm, bao bì nhãn mác đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ theo từng thời điểm.

Thứ năm: Nâng cao tầm nhìn chiến lược cho các nhà quản trị thông qua việc tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn về cơ chế chính sách phát triển ngành hàng, các rào cản thương mại trong xuất nhập khẩu đến các thị trường mới. Khuyến khích các chủ doanh nghiệp, cơ sở sản xuất tham gia các chương trình thiết kế sản phẩm, mẫu mã sản phẩm...được tổ chức trên địa bàn hoặc trong khu vực.

Bài và ảnh Phạm Quốc Tuấn