Hà Nội: 19°C Hà Nội
Đà Nẵng: 24°C Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh: 27°C TP Hồ Chí Minh
Thừa Thiên Huế: 24°C Thừa Thiên Huế

Độc đáo ''cây đàn tình'' của người Gié - Triêng ở Tây Nguyên

LNV - M’bin puil còn được ví như “Cây đàn tình”, là một nhạc cụ độc đáo trong 14 nhạc cụ của dân tộc Gié – Triêng ở Tây Nguyên. Đặc biệt, đàn còn là một nhạc cụ quan trọng và không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người Gié- Triêng.


Nghệ nhân A Broh vẽ (A-Pẹ) dân tộc Gié Triêng đang chế tác đàn Pin puil.


Cùng với khèn bè, M’bin puil là nhạc cụ mà bất cứ người con trai Gié - Triêng nào đến tuổi trưởng thành đều phải biết sử dụng thuần thục để gửi gắm tâm tư tình cảm mong làm lay động và chinh phục được người con gái mà mình yêu thương để được chọn làm chồng.

M’bin puil có hình dáng và cấu trúc các bộ phận gần giống với đàn Ghi - ta và đàn Măng- đô - lin nhưng được chế tác với kỹ thuật thủ công một cách tỉ mỹ và công phu hơn nhiều. Hộp cộng hưởng của đàn (tiếng Gié - Triêng gọi là pok) được tạo tác từ một khúc cây khoét rỗng hình ovan trên đó có hai lỗ nhỏ, có phần nắp (ka - độp) được gắn bằng sáp ong rừng; cần đàn (gok), khóa điều chỉnh âm (loong kieng); dây đàn (che); phím đàn (too), lược đàn (lang - căng)... đặc biệt ở đầu đàn, phía trên khóa chỉnh âm có khắc tạc, tạo hình cô gái trong tư thế đang đứng với trang phục truyền thống của người Triêng rất sinh động. Để chế tác được M’bin puil (pin - puil) đòi hỏi nghệ nhân phải có tay nghề cao, tính cẩn thận, tỉ mỉ và bàn tay khéo léo để tạo tác từng chi tiết. Ngoài ra, họ cần phải có đôi tai thính, khiếu cảm nhận âm thanh tinh tế thì mới tạo ra những M’bin puil có chất lượng âm thanh tốt, đạt chuẩn. Nguyên liệu để làm đàn M’bin puil cũng phải được chọn lựa khá kỹ càng. Gỗ được chọn để làm đàn phải là thân cây hamal (ha-ma-lờ) hoặc cây sưa để cho âm thanh tốt. Dây đàn là sợi xơ lấy từ thân cây đùng đình ở độ tuổi vừa cho quả (không già quá và cũng không non) để đạt được độ bền, dẻo, đàn hồi phát ra âm thanh trầm, bổng đúng với tính chất của Pin puil. Ngoài ra, còn có sáp ong rừng để gắn kết các bộ phận cần thiết với nhau.

Theo lời nghệ nhân ưu tú A Broh vẽ (A-Pẹ) ở làng Đắc Răng, xã Đắc Dục, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum thì việc tạo tác hình cô gái không chỉ là trang trí, mà với người Triêng còn có ý nghĩa là biểu tượng riêng để phân biệt đây là cây đàn dùng để thể hiện tình yêu, chinh phục trái tim người mình yêu của các chàng trai. Nó được sử dụng trong ngữ cảnh nhất định: đó là vào những buổi tối, người con trai Gié - Triêng khi đến tuổi trưởng thành thường ôm đàn ngồi trước hiên nhà sàn của mình gảy lên những khúc tâm tình cho các cô gái trong buôn làng qua lại lắng nghe. Thông qua tiếng đàn, các cô gái sẽ tìm tới người mình thích, đồng cảm để tìm hiểu, chia sẻ nếu thấy tâm đầu ý hợp sẽ nhờ bà mối sang nhà trai mang theo một ghè rượu nhỏ và một con gà thưa chuyện. Đám hỏi thường được diễn ra trong đêm một cách gọn lẹ, kín đáo cùng với sự trao đổi, thỏa thuận đồ sính lễ mang qua cho cả nhà trai và nhà gái khi cô dâu về nhà chồng, chú rể qua nhà vợ. Đồng thời, định ngày tổ chức đám cưới ngay sau đó. Người Gié - Triêng thường chọn ngày trăng sáng đẹp để làm đám cưới nhưng chỉ trước và sau ngày rằm, tránh không chọn ngày rằm vì đó cũng là điều họ kiêng kỵ.

M’bin puil là một nhạc cụ độc đáo trong 14 nhạc cụ của dân tộc Gié - Triêng. Đặc biệt, đàn còn là một nhạc cụ quan trọng và không thể thiếu trong đời sống tinh thần của họ. Nó chỉ được người Triêng sử dụng khi người con trai, con gái tìm hiểu, tỏ tình với nhau khi đã đến tuổi trưởng thành và trong sinh hoạt vui chơi giữa các cặp vợ chồng khi đã về cùng chung sống dưới một mái nhà.

Đoàn Bích Ngọ

Tin liên quan

Tin mới hơn

Bảo hộ nhãn hiệu tập thể: Cơ hội cho đồ gỗ mỹ nghệ Phù Khê phát triển

Bảo hộ nhãn hiệu tập thể: Cơ hội cho đồ gỗ mỹ nghệ Phù Khê phát triển

LNV - Trải qua gần 800 năm lịch sử, sản phẩm chạm rồng của Phù Khê vẫn được những người trong nghề đánh giá là mềm mại, tinh tế nhưng rất cá tính trong hình dáng đường nét. Năm 2023, đồ gỗ mỹ nghệ Phù Khê đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy chứng nhận bảo hộ nhãn hiệu tập thể, tạo cơ hội cho đồ gỗ mỹ nghệ Phù Khê phát triển, nâng tầm thương hiệu, khẳng định giá trị sản phẩm làng nghề.
An Nhơn (Bình Định): Phát triển làng nghề gắn với du lịch và xây dựng nông thôn mới

An Nhơn (Bình Định): Phát triển làng nghề gắn với du lịch và xây dựng nông thôn mới

LNV - Thị xã An Nhơn, "đất trăm nghề" của tỉnh Bình Định trong những năm qua tập trung phát triển làng nghề, làng nghề truyền thống, sản phẩm OCOP gắn với du lịch, xây dựng nông thôn mới...
Nghề làm đường phên ở Cao Bằng

Nghề làm đường phên ở Cao Bằng

LNV - Xóm Bó Tờ, thị trấn Hòa Thuận, huyện Quảng Hòa (Cao Bằng) có truyền thống làm đường phên từ lâu đời. Những năm gần đây, nhờ trồng giống mía mới cho năng suất cao và giá đường tăng nên đời sống bà con làng nghề đang ngày càng khởi sắc.
Tiền Giang: Bảo tồn và phát triển 13 làng nghề được công nhận trên địa bàn tỉnh

Tiền Giang: Bảo tồn và phát triển 13 làng nghề được công nhận trên địa bàn tỉnh

LNV - Toàn tỉnh Tiền Giang hiện có 13 làng nghề được công nhận đang hoạt động, trong đó có 5 làng nghề truyền thống. Tuy nhiên, theo năm tháng, nhiều làng nghề truyền thống có dấu hiệu mai một dần. Tiền Giang đang đặt ra mục tiêu khôi phục lại các làng nghề truyền thống; bởi nó không chỉ góp phần giải quyết lao động nông nhàn, mà còn truyền tải nét đẹp truyền thống ở địa bàn nông thôn.
Đầu năm nhiều làng nghề còn trẩy hội, du xuân

Đầu năm nhiều làng nghề còn trẩy hội, du xuân

LNV - Trong khi hầu hết người lao động tại các khu công nghiệp đã trở lại làm việc thì tại các làng nghề truyền thống, nghệ nhân và thợ thuyền vẫn đang trảy hội, du xuân.
Hà Nội: phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ngành thủ công mỹ nghệ

Hà Nội: phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ngành thủ công mỹ nghệ

LNV - Chiều 28-2, Sở Công Thương Hà Nội tổ chức Lễ phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội ngành thủ công mỹ nghệ năm 2023 cho 42 cá nhân. Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền dự và trao Bằng Nghệ nhân cho các cá nhân đạt danh hiệu.

Tin khác

Bảo tồn và phát triển làng nghề - nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống, gắn với du lịch, góp phần phát triển kinh tế xã hội Thành phố Hải Phòng

Bảo tồn và phát triển làng nghề - nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống, gắn với du lịch, góp phần phát triển kinh tế xã hội Thành phố Hải Phòng

LNV - Đầu xuân Giáp Thìn 2024, Phóng viên Tạp chí Làng nghề Việt Nam tại Hải Phòng có buổi gặp mặt chúc mừng xuân mới và trao đổi với ông Nguyễn An Hưng- Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Hải Phòng.
Cụm thi đua lĩnh vực kinh tế triển khai kế hoạch công tác và ký kết giao ước thi đua năm 2024

Cụm thi đua lĩnh vực kinh tế triển khai kế hoạch công tác và ký kết giao ước thi đua năm 2024

LNV - Sáng ngày 27/02/2024, tại Trụ sở Văn phòng Hội Mỹ nghệ Kim hoàn đá quý Việt Nam (Cung Trí Thức, số 01 Tôn Thất Thuyết, quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội), Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức Hội nghị triển khai kế hoạch công tác thi đua khen thưởng, ký kết giao ước thi đua và phát động phong trào thi đua trong cụm thi đua khối kinh tế năm 2024.
Làng nghề gỗ Hương Mạc - Từ sơn được bảo hộ nhãn hiệu tập thể

Làng nghề gỗ Hương Mạc - Từ sơn được bảo hộ nhãn hiệu tập thể

LNV - Tháng 11/2023 làng nghề gỗ Hương Mạc đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy chứng nhận bảo hộ nhãn hiệu tập thể với 412 thành viên, tạo cơ hội cho nghề gỗ Hương Mạc nâng tầm thương hiệu, khẳng định giá trị sản phẩm làng nghề.
Chuếnh choáng say rượu ngô Bản Phố

Chuếnh choáng say rượu ngô Bản Phố

LNV - Cùng với thắng cố, mận Tam Hoa, chè Shan Tuyết, thổ cẩm... rượu ngô cũng là một trong những đặc sản, là niềm tự hào của đồng bào của các dân tộc ở huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.
"Cá chép vượt vũ môn" họa tiết trên bình giọt ngọc gốm Chu Đậu

"Cá chép vượt vũ môn" họa tiết trên bình giọt ngọc gốm Chu Đậu

LNV - Tại huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương có lẽ không ai là không biết đến một làng gốm cổ nổi tiếng Chu Đậu khắp xa gần. Ngay từ thế kỷ 15, sản phẩm của ngôi làng này đã rất được ưa chuộng và xuất hiện ở nhiều quốc gia. Trải qua những thăng trầm và biến cố của lịch sử, nghề gốm nơi đây tưởng chừng đã bị mai một và dần biến mất.
Cây sanh hình rồng trăm tuổi

Cây sanh hình rồng trăm tuổi

LNV - Làng nghề cây cảnh Điền Xá huyện Nam Trực (Nam Định) có tuổi đời hơn 800 năm, ông tổ nghề cây của nơi đây là Tô Trung Tự, một vị quan thời Lý. Giới chơi cây cảnh trong và ngoài nước không ai không biết đến giống cây gắn liền với tên gọi của địa phương này, đó là "sanh Nam Điền".
Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ trăm tuổi

Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ trăm tuổi

LNV - Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ ở ấp Thượng 3, thị trấn Phú Mỹ, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang đã có từ lâu đời. Làng nghề nổi tiếng với sản phẩm bánh phồng được xem là một loại bánh đặc sản của An Giang. Theo nhiều cụ cao niên ở đây cho biết, khi người dân biết trồng nếp thì cái bánh phồng cũng bắt đầu xuất hiện, đến nay cũng ngót gần 100 năm.
Nghề dệt thổ cẩm người Mường Phú Thọ

Nghề dệt thổ cẩm người Mường Phú Thọ

LNV - Dưới mái nhà sàn đồng bào dân tộc Mường, xã Kim Thượng, huyện Tân Sơn, từng giọt sương mai ngưng đọng rơi khẽ, chạm nhẹ vào cánh đào rừng e ấp. Bên khung cửi, bàn tay thiếu nữ đưa thoi thoăn thoắt. Lách cách thoi đưa dệt vào khung cảnh sắc màu mùa Xuân đẹp đẽ, thơ mộng.
Làng nghề Quảng Nam rộn ràng vụ Tết

Làng nghề Quảng Nam rộn ràng vụ Tết

LNV - Tết Nguyên đán đang đến gần, các làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh Quảng Nam đẩy nhanh sản xuất, phục vụ thị trường.
Nghề làm bánh chưng ở làng Tranh Khúc

Nghề làm bánh chưng ở làng Tranh Khúc

LNV - Xuôi về phía Nam Thành phố Hà Nội, cách trung tâm khoảng 15km, thuộc vùng ven sông Hồng, tại làng Tranh Khúc từ các cụ già, cho tới các thanh niên, trẻ nhỏ, ai vào việc nấy, nhịp nhàng với nghề làm bánh chưng truyền thống lâu đời chuẩn bị cho dịp tết Nguyên Đán 2024.
Chợ tranh Tết làng Đông Hồ

Chợ tranh Tết làng Đông Hồ

LNV - Chợ tranh tết làng Đông Hồ, xã Song Hồ, huyện Thuận Thành (Bắc Ninh) tồn tại đến giữa những năm 40 của thế kỷ trước thì lụi tàn, nhưng âm hưởng của nó đến nay vẫn được nhắc đến. Và những năm gần đây, người dân mua tranh Đông Hồ dịp Tết đã ngày một nhiều hơn. Để tái hiện lại ký ức một thời huy hoàng, rực rỡ về phiên chợ đặc sắc ngày xưa. Vừa qua Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh đã phục dựng phiên chợ tranh truyền thống tại Trung tâm Bảo tồn tranh dân gian Đông Hồ.
Nghệ nhân Nguyễn Hữu Kiêm và những cánh diều

Nghệ nhân Nguyễn Hữu Kiêm và những cánh diều

LNV - Trở lại xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng, ngoại thành Hà Nội, tôi vô cùng ngạc nhiên bởi chỉ sau nửa năm kể từ khi địa phương tổ chức lễ đón nhận danh hiệu "Xã đạt chuẩn Nông thôn mới kiểu mẫu", tốc độ đô thị hóa nơi đây diễn ra quá nhanh chóng. Song vẫn còn lưu giữ được một vẻ đẹp thanh bình đặc trưng của làng quê Việt Nam vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
Thanh niên nông thôn sáng tạo khởi nghiệp

Thanh niên nông thôn sáng tạo khởi nghiệp

LNV - Bản lĩnh, năng động, sáng tạo, những thanh niên nông thôn của tỉnh không ngại khó khăn, mạnh dạn khởi nghiệp bằng các dự án (DA), mô hình với khát vọng làm giàu trên mảnh đất quê hương.
Nam Định: Các làng nghề vào vụ Tết

Nam Định: Các làng nghề vào vụ Tết

LNV - Những ngày này, các cơ sở sản xuất, kinh doanh tại các làng nghề trên địa bàn tỉnh Nam Định đang tất bật chuẩn bị nguồn hàng để phục vụ thị trường cuối năm, nhất là dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024.
Làng hoa, cây cảnh Hà Nội hối hả vào Tết

Làng hoa, cây cảnh Hà Nội hối hả vào Tết

LNV - Bao giờ cũng vậy, khi thời gian cách Tết Nguyên đán khoảng hơn 1 tháng là người nông dân các làng hoa tại Hà Nội, cũng như các vùng phụ cận lại tất bật bước vào mùa chuẩn bị hoàn tất những công đoạn cuối cùng trước khi mang hoa, cây cảnh rời vườn để bán phục vụ mọi nhà mang về trưng, chơi Tết.
Xem thêm
qc-vinamilk-100-thanh-trung
Mới nhất Đọc nhiều
Đoan Hạ trở thành xã nông thôn mới nâng cao đầu tiên của huyện Thanh Thủy

Đoan Hạ trở thành xã nông thôn mới nâng cao đầu tiên của huyện Thanh Thủy

LNV - Trong những ngày xuân mới Giáp Thìn 2024, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Đoan Hạ, huyện Thanh Thủy (Phú Thọ) phấn khởi đón nhận niềm vui đủ điều kiện đạt chuẩn Nông thôn mới nâng cao. Xã Đoan Hạ cũng là địa phương đầu tiên của huyện Thanh Thủy
Bắc Giang: Quan tâm phát triển sản phẩm OCOP

Bắc Giang: Quan tâm phát triển sản phẩm OCOP

OVN - Tỉnh Bắc Giang có nhiều sản phẩm OCOP từ cây dược liệu với chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, được khách hàng tin dùng. Thời gian qua, các cấp, ngành trong tỉnh đã quan tâm thực hiện nhiều cơ chế, chính sách để phát triển sản phẩm OCOP từ những loại cây này.
Tuyên Quang - Khởi nghiệp từ sản phẩm OCOP

Tuyên Quang - Khởi nghiệp từ sản phẩm OCOP

LNV - Không chỉ nổi tiếng ở địa phương, sản phẩm OCOP dưa chuột An Hòa của Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp - kinh doanh hàng nông sản An Hòa, xã An Hòa, huyện Tam Dương còn phát triển mạnh, vươn tới nhiều tỉnh, thành lân cận. Từ “cây OCOP”, nông dân, tiểu
Bảo hộ nhãn hiệu tập thể: Cơ hội cho đồ gỗ mỹ nghệ Phù Khê phát triển

Bảo hộ nhãn hiệu tập thể: Cơ hội cho đồ gỗ mỹ nghệ Phù Khê phát triển

LNV - Trải qua gần 800 năm lịch sử, sản phẩm chạm rồng của Phù Khê vẫn được những người trong nghề đánh giá là mềm mại, tinh tế nhưng rất cá tính trong hình dáng đường nét. Năm 2023, đồ gỗ mỹ nghệ Phù Khê đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy chứng nhận bảo hộ nhãn hiệu tập thể, tạo cơ hội cho đồ gỗ mỹ nghệ Phù Khê phát triển, nâng tầm thương hiệu, khẳng định giá trị sản phẩm làng nghề.
Trà Vinh: Mô hình tôm càng xanh xen lúa mang lại thu nhập cao

Trà Vinh: Mô hình tôm càng xanh xen lúa mang lại thu nhập cao

LNV - Xã cù lao Long Hòa, huyện Châu Thành là địa phương có mô hình sản xuất lúa hữu cơ kết hợp nuôi thủy sản (tôm càng xanh) khá phát triển và mang lại thu nhập cao. Với mô hình nuôi tôm càng xanh xen canh, nông dân cù lao Long Hòa thu nhập từ 200 - 250 triệu đồng/ha/năm và tỷ lệ rủi ro chỉ chiếm khoảng 10%.
qc-vinamilk-dinh-duong-vang
vf
Giao diện di động