Ông Phạm Hữu Tân - Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Sơn Dương cho biết, huyện hiện có 1.575 ha chè, trong đó đã quy hoạch vùng chè hàng hóa với diện tích 958 ha ở 11 xã và có 145 ha chè ở 21 xã ngoài vùng quy hoạch. Sản lượng chè búp tươi hàng năm đạt khoảng 12.000 tấn. Ngoài việc duy trì và phát triển thương hiệu làng nghề chè Vĩnh Tân, xã Tân Trào, huyện tạo điều kiện hỗ trợ 5 làng nghề vừa được công nhận là: Làng nghề chè thôn Đồng Đài, xã Hợp Thành; làng nghề chè thôn Liên Phương, xã Phúc Ứng; làng nghề chè thôn Đồng Hoan, xã Tú Thịnh; làng nghề chè thôn Yên Thượng, xã Trung Yên; làng nghề chè thôn Cảy, xã Minh Thanh sớm hoàn thành các thủ tục về logo nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Trước đó, huyện cũng đã mở các lớp tập huấn về quy trình sản xuất chè an toàn cho các hộ dân, tổ chức cho người dân đi tham quan, học hỏi các mô hình sản xuất chè tại tỉnh Thái Nguyên.

Ông Dương Ngọc Chiêm - trưởng thôn Cảy, xã Minh Thanh cho biết, thôn hiện có hơn 30 ha chè, năng suất búp tươi bình quân mỗi ha ước đạt hơn 11 tấn. Thôn có 87/117 hộ trồng, sản xuất và chế biến chè, thu nhập bình quân đầu người đạt trên 30 triệu đồng/năm. Từ khi thành lập làng nghề, người dân được tham gia các lớp tập huấn về quy trình sản xuất chè sạch, áp dụng khoa học - kỹ thuật vào các khâu sản xuất, năng suất chè búp thu hoạch được cải thiện đáng kể, từ 8 - 10 tấn/ha lên 11 - 13 tấn/ha. Giá trị sản phẩm được nâng lên, chè khô có mức bán từ 80.000 - 100.000 đồng/kg lên 120.000 - 150.000 đồng/kg. Hiện nay, thôn đang kiện toàn Ban quản lý làng nghề, tiếp tục hoàn thiện các thủ tục pháp lý, đăng ký nhãn mác bao bì sản phẩm để sớm đưa sản phẩm của làng nghề tham gia các hội chợ thương mại.

Người dân làng nghề chè thôn Cảy, xã Minh Thanh,
huyện Sơn Dương thu hái chè.

Để cải thiện chất lượng chè, người dân đang tích cực thay thế giống chè trung du bằng chè cành các giống có năng suất, chất lượng và giá trị kinh tế cao như: Bát Tiên, Phúc Vân Tiên, LDP1, LDP2…
Năm 2017, thôn Cảy cũng đã xây dựng mô hình sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP trên diện tích 10 ha, với 10 hộ gia tham gia. Ông Nguyễn Văn Hóa, thôn Cảy cho biết, gia đình ông có gần 1 ha chè tham gia mô hình sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP. Ông được tập huấn hướng dẫn về quy trình sản xuất chè sạch từ khâu làm đất, giống, kỹ thuật trồng, chăm sóc, sản xuất, thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật.

Từ một thôn nằm trong vùng 135 của xã Trung Yên, nhờ phát triển kinh tế từ cây chè, đến nay thôn Yên Thượng đã thoát khỏi danh sách các thôn, bản khó khăn. Năm 2017, tỷ lệ hộ nghèo của thôn là 57,4% thì nay giảm xuống còn hơn 48%. Thôn hiện có 182/247 hộ làm nghề chè và đang duy trì hoạt động hiệu quả Tổ hợp tác sản xuất chè tập trung với 12 thành viên. Từ các nguồn vốn lồng ghép các chương trình, dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, từ năm 2016 đến nay thôn được hỗ trợ trồng thay thế 5 ha chè già cỗi, giống cũ bằng các giống chè mới, có năng suất, chất lượng cao hơn.

Để nâng cao hiệu quả kinh tế từ cây chè, đầu năm 2018 thôn được huyện hỗ trợ xây dựng làng nghề chè. Ông Nguyễn Văn Tịnh, một người dân trồng chè trong thôn nói, gia đình ông trồng chè từ năm 1985, đến nay có hơn 3 mẫu chè, mỗi lứa hái được gần 1 tấn chè búp. Những năm gần đây, được tham gia các lớp tập huấn, kỹ thuật làm chè của gia đình được cải thiện nhiều. Trước đây, chè tươi sau khi hái về chỉ được sơ chế qua vài công đoạn nên giá bán không cao. Được hướng dẫn kỹ thuật sao, tẩm, lên hương… sản phẩm chè đạt chất lượng cao, giá bán được nâng lên, người làm chè rất phấn khởi.

Xây dựng các làng nghề chè đã giúp người làm nghề chè tăng thu nhập, thoát nghèo bền vững, thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện.

Bài và ảnh Lại Cao Huy