Chiều 16/9, tại Hà Nội, Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức Cuộc thi và Triển lãm Mỹ thuật ứng dụng toàn quốc lần thứ 6 năm 2026 tổ chức cuộc họp rà soát công tác chuẩn bị cho các khâu chấm chọn, trao giải và tổ chức triển lãm. Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông, Trưởng Ban Chỉ đạo, chủ trì cuộc họp.

Cuộc thi và Triển lãm Mỹ thuật ứng dụng toàn quốc lần thứ 6 là một trong những hoạt động nhằm giới thiệu, tôn vinh những thành quả sáng tạo trong lĩnh vực mỹ thuật ứng dụng, đồng thời tạo không gian để các nghệ sĩ, nhà thiết kế, nghệ nhân và những người làm nghề giới thiệu tác phẩm tới công chúng.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông, Trưởng Ban Chỉ đạo, chủ trì cuộc họp.

644 tác phẩm – một diện mạo đa dạng của mỹ thuật ứng dụng

Theo thông tin tại cuộc họp, Ban Tổ chức đã tiếp nhận 644 tác phẩm gửi tham dự từ nhiều địa phương trên cả nước. Qua các vòng tuyển chọn, dự kiến khoảng 200 tác phẩm có chất lượng sẽ được lựa chọn để trưng bày tại triển lãm.

Con số này cho thấy sức hút của sân chơi mỹ thuật ứng dụng trong đời sống sáng tạo hiện nay. Không chỉ có các tác phẩm của giới nghệ sĩ, nhà thiết kế chuyên nghiệp, cuộc thi còn có sự tham gia của nhiều nghệ nhân đến từ các làng nghề truyền thống.

Đây là điểm đáng chú ý đối với lĩnh vực làng nghề. Bởi từ lâu, nhiều sản phẩm thủ công truyền thống của Việt Nam không chỉ đáp ứng yêu cầu sử dụng mà còn chứa đựng những giá trị rõ nét về tạo hình, thẩm mỹ, kỹ thuật và văn hóa.

Từ một chiếc bình gốm, sản phẩm mây tre đan, đồ gỗ mỹ nghệ, sản phẩm sơn mài, dệt lụa cho đến những tác phẩm trang trí nội thất…, mỗi sản phẩm đều là kết quả của quá trình kết hợp giữa bàn tay người thợ, kinh nghiệm nghề và tư duy sáng tạo.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng coi trọng thiết kế, tính độc đáo và câu chuyện văn hóa, những giá trị đó đang mở ra một hướng tiếp cận mới cho sản phẩm làngnghề: từ sản phẩm thủ công truyền thống trở thành những sản phẩm mỹ thuật ứng dụng có khả năng hiện diện trong không gian sống hiện đại.

Việc nhiều nghệ nhân làng nghề tham gia cuộc thi vì thế không chỉ có ý nghĩa về mặt số lượng. Quan trọng hơn, đây là sự gặp gỡ giữa hai dòng chảy: giá trị nghề truyền thống và tư duy sáng tạo đương đại.

Khi nghệ nhân làng nghề trở thành chủ thể của sáng tạo

Đối với các làng nghề, nghệ nhân luôn giữ vai trò đặc biệt trong việc bảo tồn và truyền nghề. Họ không chỉ nắm giữ kỹ thuật mà còn là những người hiểu sâu sắc nhất về chất liệu, quy trình chế tác, đặc trưng tạo hình và những giá trị văn hóa được tích lũy qua nhiều thế hệ.

Trong mỹ thuật ứng dụng, những yếu tố đó càng trở nên có ý nghĩa khi sản phẩm không chỉ cần đẹp mà còn phải có công năng, phù hợp với nhu cầu sử dụng và có khả năng thích ứng với đời sống đương đại.

Sự tham gia của nghệ nhân tại Cuộc thi và Triển lãm lần thứ 6 cho thấy ranh giới giữa “sản phẩm thủ công” và “tác phẩm mỹ thuật ứng dụng” đang ngày càng được mởrộng. Một sản phẩm làng nghề, nếu được đầu tư về ý tưởng, hình thức, công năng và câu chuyện văn hóa, hoàn toàn có thể trở thành một sản phẩm sáng tạo có giá trị nghệ thuật.

Ở góc độ của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, đây cũng là hướng đi cần được quan tâm trong quá trình phát triển làng nghề hiện nay.

Từ quan điểm này, cuộc thi không chỉ là nơi tuyển chọn những tác phẩm đẹp, mà còn có thể trở thành cầu nối giữa nghệ nhân với giới thiết kế, các chuyên gia mỹ thuật và thị trường.

Khi kỹ thuật truyền thống được kết hợp với tư duy thiết kế mới, sản phẩm làng nghề có thêm cơ hội đổi mới mẫu mã, nâng cao giá trị thẩm mỹ và mở rộng khả năng ứngdụng. Đó cũng là cách để nghề truyền thống không đứng yên trong quá khứ mà tiếp tục sống trong đời sống hiện đại.

Đặc biệt, đối với thế hệ nghệ nhân trẻ và những người đang kế nghiệp tại các làng nghề, việc được tham gia những sân chơi chuyên môn ở quy mô toàn quốc sẽ tạo thêm động lực để họ tìm tòi, thử nghiệm chất liệu, hình thức và phương thức thể hiện mới.

Không gian triển lãm cần trở thành nơi kết nối với công chúng

Theo kế hoạch, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị Hà Nội phối hợp tổ chức triển lãm tại Bảo tàng Hà Nội. Dự kiến công tác chấm chọn sẽ được triển khai trong tháng 10; lễ trao giải và khai mạc triển lãm dự kiến diễn ra vào đầu tháng 11.

Bảo tàng Hà Nội được kỳ vọng không chỉ là địa điểm trưng bày mà còn có thể trở thành không gian trải nghiệm, giúp công chúng tiếp cận gần hơn với các tác phẩm mỹ thuật ứng dụng.

Phó Giám đốc Bảo tàng Hà Nội Đặng Văn Biển cho biết, bảo tàng đã chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho việc tổ chức triển lãm, trong đó nghiên cứu phương án mở cửa vào buổi tối, tăng cường các hoạt động trải nghiệm và kết nối triển lãm vớinhững chương trình phù hợp.

Đây là hướng tiếp cận đáng chú ý, bởi với mỹ thuật ứng dụng, giá trị của tác phẩm không chỉ nằm ở việc được đặt trong tủ kính hay không gian trưng bày. Công chúng cần được nhìn thấy, tìm hiểu và cảm nhận mối quan hệ giữa tác phẩm với đời sống.

Đặc biệt với các sản phẩm của làng nghề, hoạt động trải nghiệm có thể giúp người xem hiểu rõ hơn về chất liệu, kỹ thuật chế tác và công sức của nghệ nhân phía sau mỗi sản phẩm.

Một sản phẩm gốm sẽ có câu chuyện khác khi người xem được biết đất được xử lý như thế nào, sản phẩm được tạo hình ra sao và họa tiết được hình thành bằng kỹ thuật gì. Một sản phẩm mây tre đan cũng trở nên gần gũi hơn khi công chúng hiểu được sự tỉ mỉ, khéo léo của người thợ trong từng công đoạn.

Khi triển lãm được kết nối với trải nghiệm, giáo dục và giao lưu nghề nghiệp, khoảng cách giữa tác phẩm và công chúng sẽ được rút ngắn. Đây cũng là cơ hội để giá trị của nghệ nhân và làng nghề được nhận diện đầy đủ hơn trong đời sống văn hóa đương đại.

Các thành viên BTC trao đổi và đóng góp ý kiến tại cuộc họp.

Chấm chọn nghiêm túc, khách quan để khuyến khích sáng tạo

Tại cuộc họp, công tác chấm chọn được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm Mã Thế Anh cho biết, Cục đã phối hợp triển khai các công việc liên quan đến cuộc thi và triển lãm; trong đó, yêu cầu đặt chất lượng lên hàng đầu trong quá trình chấm chọn.

Việc có tới 644 tác phẩm tham dự đặt ra yêu cầu cao đối với Hội đồng chấm. Các tác phẩm cần được xem xét trên cơ sở chuyên môn, bảo đảm tính khách quan, công bằng và minh bạch, đồng thời phản ánh được những xu hướng sáng tạo của mỹ thuật ứng dụng hiện nay.

Thứ trưởng Tạ Quang Đông yêu cầu các thành viên Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức tiếp tục rà soát, phân công nhân sự và chuẩn bị kỹ lưỡng cho từng khâu. Công tác chấm chọn phải được thực hiện nghiêm túc, khách quan, công bằng, trung thực và an toàn.

Đối với những tác phẩm có kích thước lớn, đặc biệt là các tác phẩm của nghệ nhân làng nghề, việc vận chuyển, bảo quản và trưng bày cũng cần được tính toán kỹ để tránh ảnh hưởng đến chất lượng tác phẩm.

Bên cạnh đó, Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức cũng trao đổi về phương án tận dụng, tái sử dụng một số thiết bị phục vụ triển lãm nhằm tiết kiệm chi phí nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu chuyên môn và mỹ thuật.

Những yêu cầu này cho thấy triển lãm không chỉ hướng đến một sự kiện trưng bày trong thời gian ngắn mà còn đặt mục tiêu tạo dựng một không gian có chất lượng chuyên môn, trong đó mỗi tác phẩm được lựa chọn đều phải thể hiện được dấu ấn sáng tạo.

Gìn giữ tác phẩm hôm nay cho di sản ngày mai

Một nội dung được đặt ra tại cuộc họp là nghiên cứu khả năng lựa chọn, lưu giữ một số tác phẩm tiêu biểu vào bộ sưu tập của bảo tàng.

Đây là vấn đề có ý nghĩa lâu dài đối với mỹ thuật ứng dụng cũng như các làng nghề. Bởi những sản phẩm sáng tạo của hôm nay có thể trở thành tư liệu quan trọng để nhìn lại diện mạo nghệ thuật, thiết kế và thủ công mỹ nghệ của một giai đoạn. Đối với làng nghề, việc lưu giữ những tác phẩm tiêu biểu còn có ý nghĩa bảo tồn những bước chuyển của nghề truyền thống trong quá trình thích ứng với xã hội hiện đại.

Nếu trước đây sản phẩm làng nghề chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ nghề thủ công, thì ngày nay, nhiều sản phẩm đã có sự chuyển biến rõ rệt về thiết kế, công năng và ngôn ngữ tạo hình. Sự thay đổi ấy cần được ghi nhận và lưu giữ như một phần của quá trình phát triển văn hóa sáng tạo Việt Nam.

Việc kết nối giữa bảo tàng, nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà thiết kế và các cơ sở sản xuất vì thế có thể mở ra một hướng hợp tác lâu dài. Không gian bảo tàng không chỉ lưu giữ những giá trị đã hình thành mà còn có thể đồng hành với quá trình sáng tạo mới.

Cuộc thi và Triển lãm Mỹ thuật ứng dụng toàn quốc lần thứ 6 năm 2026 đang được chuẩn bị trong bối cảnh các ngành công nghiệp văn hóa, thiết kế sáng tạo và sản phẩm thủ công ngày càng được quan tâm.

Từ giá trị truyền thống đến những sản phẩm của tương lai

Cuộc thi và Triển lãm Mỹ thuật ứng dụng toàn quốc lần thứ 6 năm 2026 đang được chuẩn bị trong bối cảnh các ngành công nghiệp văn hóa, thiết kế sáng tạo và sản phẩm thủ công ngày càng được quan tâm.

Với 644 tác phẩm tham dự, sự kiện năm nay được kỳ vọng sẽ phản ánh phần nào diện mạo đa dạng của mỹ thuật ứng dụng Việt Nam, trong đó có những đóng góp đáng kể từ các nghệ nhân và làng nghề.

Đối với làng nghề, đây không chỉ là cơ hội để giới thiệu sản phẩm mà còn là dịp để nhìn lại chính mình: những kỹ thuật nào cần được bảo tồn, những giá trị nào cần được phát huy và những sáng tạo nào cần được tiếp tục đầu tư.

Giữ nghề không có nghĩa là giữ nguyên mọi thứ như cũ. Một nghề truyền thống chỉ thực sự có sức sống khi những giá trị cốt lõi được bảo tồn đồng thời có khả năng thích ứng với nhu cầu mới của xã hội. Trong quá trình đó, nghệ nhân là người giữ “gốc nghề”, còn mỹ thuật ứng dụng, thiết kế và sáng tạo đương đại có thể tạo thêm những “nhánh mới” cho nghề truyền thống.

Nếu sự kết nối này được thúc đẩy mạnh mẽ hơn, từ các cuộc thi, triển lãm đến hoạt động đào tạo, thiết kế, trải nghiệm và xúc tiến thị trường, sản phẩm làng nghề sẽ có thêm cơ hội bước ra khỏi không gian làng quê để hiện diện rộng rãi hơn trong đời sống đương đại.

Triển lãm Mỹ thuật ứng dụng toàn quốc lần thứ 6 vì thế không chỉ hướng tới việc giới thiệu những tác phẩm chất lượng, giàu sức sáng tạo. Xa hơn, đây còn có thể là nơi khẳng định một thông điệp: truyền thống và sáng tạo không đối lập, mà có thể cùng tạo nên giá trị mới cho nghệ thuật, cho sản phẩm và cho những nghề đã được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Sự thành công của triển lãm sẽ được đo bằng chất lượng tác phẩm, sức lan tỏa tới công chúng và khả năng tạo ra những kết nối mới giữa nghệ thuật với đời sống. Với các làng nghề, đó cũng là thêm một cánh cửa để những giá trị được gìn giữ bằng bàn tay nghệ nhân tiếp tục được sáng tạo, được trân trọng và được phát huy trong một diện mạo mới.