Ocop tạo động lực nâng cao giá trị cốm Mễ Trì

Giữa quá trình đô thị hóa mạnh mẽ của Hà Nội, nghề làm cốm Mễ Trì vẫn được nhiều gia đình gìn giữ. Từ những hạt lúa nếp non qua các công đoạn rang, giã, sàng sảy, người làm nghề tạo nên những mẻ cốm dẻo mềm, mang hương vị đặc trưng của một thức quà Hà Nội.

Trong số những người tiếp nối nghề truyền thống, chị Nguyễn Minh Hằng, chủ thương hiệu Cốm tươi Minh Hằng, là thế hệ thứ 5 trong gia đình gắn bó với nghề làm cốm. Hơn 20 năm theo nghề, chị Hằng không chỉ đặt mục tiêu giữ lại kỹ thuật của cha ông mà còn tìm cách đưa sản phẩm truyền thống thích ứng với thị trường hiện đại.

Theo chị Hằng, để có một mẻ cốm đạt chất lượng, các công đoạn từ lựa chọn nguyên liệu, rang, giã đến sàng sảy đều phải được thực hiện cẩn thận. Cốm Mễ Trì giữ màu sắc và hương vị tự nhiên, được sử dụng trực tiếp hoặc làm nguyên liệu cho nhiều món ăn như xôi cốm, chè cốm, bánh cốm, chả cốm.

Tuy nhiên, để một sản phẩm truyền thống phát triển thành hàng hóa có thương hiệu, chỉ giữ được hương vị đặc trưng là chưa đủ. Đây cũng là lý do Cốm tươi Minh Hằng lựa chọn tham gia Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP).

Quá trình xây dựng sản phẩm OCOP đã thúc đẩy cơ sở quan tâm đồng bộ hơn đến chất lượng, quy trình sản xuất, vùng nguyên liệu, bao bì và nhận diện thương hiệu. Sau quá trình đánh giá, Cốm tươi Minh Hằng được công nhận đạt OCOP 4 sao.

“Để được công nhận OCOP 4 sao, sản phẩm phải đáp ứng nhiều yêu cầu về chất lượng, hương vị, bao bì và hình thức. Việc được công nhận OCOP không chỉ nâng giá trị sản phẩm mà còn giúp thương hiệu cốm Mễ Trì được nhiều người tiêu dùng biết đến hơn”, chị Nguyễn Minh Hằng chia sẻ.

Từ chuẩn hóa sản xuất đến mở rộng thị trường

Một trong những thay đổi đáng chú ý sau quá trình xây dựng sản phẩm OCOP là tư duy tổ chức sản xuất theo hướng chủ động và chuyên nghiệp hơn.

Để bảo đảm nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất, chị Hằng đã xây dựng liên kết với các vùng trồng tại Hưng Yên, Bắc Ninh và chủ động cung cấp giống, bố trí mùa vụ phù hợp. Việc liên kết vùng nguyên liệu vừa giúp duy trì chất lượng đầu vào, vừa tạo nguồn nguyên liệu ổn định cho sản xuất.

Bên cạnh duy trì những công đoạn thủ công tạo nên đặc trưng của cốm Mễ Trì, cơ sở cũng từng bước đưa máy móc vào một số khâu nhằm nâng cao năng suất, đáp ứng yêu cầu về sản lượng và chất lượng.

Từ cốm tươi truyền thống, Cốm tươi Minh Hằng còn phát triển sản phẩm cốm cấp đông để bảo quản và cung ứng quanh năm, phục vụ chế biến chả cốm, xôi cốm, xúc xích cốm và nhiều sản phẩm khác. Đây là hướng đi giúp kéo dài thời gian kinh doanh của một sản phẩm vốn mang tính mùa vụ.

Kênh tiêu thụ cũng từng bước được mở rộng. Bên cạnh phương thức bán hàng truyền thống, sản phẩm được giới thiệu trên các nền tảng trực tuyến và có mặt tại một số điểm bán ở Cảng hàng không quốc tế Nội Bài. Qua đó, sản phẩm có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng trong nước và du khách quốc tế.

Câu chuyện của Cốm tươi Minh Hằng cũng cho thấy giá trị của OCOP không chỉ nằm ở việc một sản phẩm được gắn thêm số sao. Quan trọng hơn, quá trình tham gia chương trình tạo động lực để chủ thể thay đổi tư duy sản xuất, chú trọng hơn đến chất lượng, bao bì, thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và thị trường.

Để sản phẩm Ocop tiếp tục đi xa

Hà Nội là địa phương có số lượng sản phẩm OCOP lớn của cả nước. Cùng với gia tăng số lượng, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới là tiếp tục nâng cao chất lượng, giá trị và khả năng cạnh tranh của sản phẩm, đưa OCOP phát triển theo hướng bền vững và gắn chặt hơn với nhu cầu thị trường.

Đối với những sản phẩm mang đậm giá trị văn hóa như cốm Mễ Trì, OCOP còn mở ra cơ hội kết hợp giữa phát triển kinh tế với bảo tồn nghề truyền thống. Khi sản phẩm được chuẩn hóa, có thương hiệu, bao bì phù hợp và hệ thống phân phối tốt hơn, giá trị của nghề cũng có thêm điều kiện để được duy trì và lan tỏa.

Dù vậy, đầu ra vẫn là bài toán mà các chủ thể OCOP quan tâm. Theo chị Nguyễn Minh Hằng, sản phẩm đã được đưa tới người tiêu dùng qua nhiều kênh nhưng khả năng mở rộng thị trường vẫn còn hạn chế. Vì vậy, cơ sở mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ trong xúc tiến thương mại, kết nối tiêu thụ và quảng bá sản phẩm.

“Chúng tôi mong muốn thương hiệu cốm Mễ Trì không chỉ đến với người tiêu dùng trong nước mà còn có thể vươn ra thị trường quốc tế, mang theo những giá trị văn hóa đặc trưng của Hà Nội và Việt Nam”, chị Hằng chia sẻ.

Từ một thức quà truyền thống của Mễ Trì đến sản phẩm OCOP 4 sao, hành trình của Cốm tươi Minh Hằng cho thấy khi giá trị bản địa được kết hợp với chuẩn hóa sản xuất, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường, sản phẩm làng nghề có thêm cơ hội nâng cao giá trị và phát triển bền vững. Đây cũng chính là một trong những mục tiêu cốt lõi của Chương trình OCOP: không chỉ tạo ra sản phẩm đạt chuẩn mà còn khơi dậy tiềm năng, lợi thế của mỗi địa phương, nâng cao thu nhập cho người dân và gìn giữ những giá trị đặc trưng của nông thôn.