Giữa làn sóng nước mắm công nghiệp phủ sóng thị trường, giọt mắm truyền thống của thôn Mỹ Thủy, xã Mỹ Thủy vẫn âm thầm khẳng định sức sống bền bỉ và ngày càng được người tiêu dùng ưa chuộng. Trải qua lịch sử kéo dài khoảng 500 năm với biết bao thăng trầm, nghề làm nước mắm nơi đây từng có lúc tưởng chừng thất truyền nhưng chưa bao giờ nguội lạnh, tiếp tục được các thế hệ người dân cùng nhau giữ gìn và phát triển. Mảnh đất Mỹ Thủy hôm nay không chỉ níu chân du khách bằng bãi biển thơ mộng hay nhịp đập của dự án cảng biển nước sâu đang hình thành, mà còn lưu dấu ấn khó quên bởi vị mặn mòi đặc trưng của đặc sản quê nhà.

Trưởng thôn Phan Thanh Việt cho biết, toàn thôn hiện có 624 hộ dân thì đã có khoảng 60 hộ theo đuổi nghề làm mắm với quy mô lớn. Kế thừa kinh nghiệm và bí quyết từ thế hệ đi trước, nhiều hộ gia đình trẻ tại địa phương đã chủ động tiếp nối và mở rộng sản xuất. Điển hình là cơ sở của anh Đặng Hải Nhân, mỗi ngày cung ứng ra thị trường bình quân từ 100 đến 200 lít nước mắm với giá dao động 45.000– 50.000 đồng/lít. Để tạo ra những mẻ mắm tinh túy, nguyên liệu chính được chọn là cá nục và cá cơm tươi do ngư dân địa phương đánh bắt trong ngày hoặc nhập từ cảng biển Thuận An (TP. Huế). Khâu quan trọng nhất là kỹ thuật muối cá theo tỉ lệ chuẩn xác; nếu quá mặn cá sẽ chậm thủy phân và kém vị ngọt, ngược lại nếu quá nhạt chượp mắm dễ bị hỏng. Sau khi trộn đều, cá được đưa vào các lu, bể chứa để ủ. Công đoạn lọc mắm thường được tiến hành tỉ mỉ vào ban đêm bằng dụng cụ sạch sẽ nhằm tránh ruồi nhặng và đảm bảo an toàn vệ sinh.

Cũng gắn bó hàng chục năm với nghề, chị Lê Thị Thía mỗi ngày sản xuất khoảng 60-70 lít mắm thành phẩm để bán ở chợ và nhập sỉ cho các mối hàng ở miền Nam. Chị chia sẻ, nghề chế biến thủ công đòi hỏi người theo đuổi phải thực sự kiên trì và yêu nghề. Nhờ nghề mắm gia truyền mà bao phụ nữ vùng bãi ngang có nguồn thu nhập ổn định để bảo đảm cuộc sống. Giọt nước mắm Mỹ Thủy sở dĩ mang màu vàng cam cùng hương vị thơm ngon đặc trưng khó lẫn là bởi sự kết tinh thuần khiết của cá tươi, muối biển, thời gian và bí quyết gia truyền, tuyệt đối không có sự can thiệp của chất phụ gia.

Từ khi được UBND tỉnh công nhận làng nghề truyền thống vào năm 2012, nước mắm Mỹ Thủy đã có bước chuyển mình mạnh mẽ. Bình quân mỗi năm, làng nghề bán ra thị trường từ 700.000 đến 800.000 lít, đạt đỉnh điểm vào dịp cận Tết. Không chỉ mang lại doanh thu hàng chục tỷ đồng cho các cơ sở, làng nghề còn tạo việc làm ổn định cho hàng trăm lao động địa phương. Sản phẩm hiện đã vươn xa khỏi phạm vi nội tỉnh để có mặt tại các đô thị lớn như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng... Bên cạnh đó, người dân còn tận dụng hiệu quả nguồn bã mắm sau sản xuất để phát triển chăn nuôi lợn, gia tăng đáng kể thu nhập. Để phát triển bền vững, các hộ sản xuất luôn đặt tiêu chí sản phẩm sạch lên hàng đầu. Các khu vực ủ chượp, bảo quản, chiết rót và đóng chai được phân tách khoảng cách rõ ràng để phòng tránh nhiễm khuẩn, dụng cụ luôn được che đậy và vệ sinh kỹ càng. Sự gắn kết, tương trợ lẫn nhau giữa các hộ dân trong việc chia sẻ kinh nghiệm, giá cả thị trường và tập huấn nâng cao tay nghề chính là ngọn nguồn giúp thương hiệu nước mắm Mỹ Thủy giữ trọn uy tín và không ngừng vươn xa .