Giữa bộn bề khó khăn của làng nghề, anh Lê Minh Điệp, tổ dân phố Cộng Hòa, phường Mỹ Hào vẫn quyết tâm gắn bó với nghề làm tương truyền thống của địa phương. Ảnh Thế Duyệt

Với hơn 160 làng nghề được UBND tỉnh công nhận, Hưng Yên từ lâu đã nổi tiếng với những nét văn hóa tinh hoa và tạo kế sinh nhai cho hàng vạn người dân. Dù vậy, trước nhịp sống hiện đại, không ít nghề trăm tuổi đang đứng trước nguy cơ mai một. Giữa bối cảnh đó, một làn sóng ngược dòng đầy bản lĩnh đang lan tỏa khi nhiều thanh niên gạt bỏ cơ hội ở phố thị, mang tư duy đổi mới và sức trẻ trở về quê nhà để viết tiếp câu chuyện của cha ông.

Sản phẩm hương nén, hương vòng, nụ trầm của gia đình anh Nguyễn Như Thành (phường Sơn Nam). Ảnh Hương Giang

Tại cái nôi làng nghề hương xạ hơn 300 năm ở tổ dân phố Cao (phường Sơn Nam), anh Nguyễn Như Thành là thế hệ thứ năm kiên trì nối nghiệp gia đình. Thấm nhuần bí quyết phối trộn 25–40 vị thuốc bắc từ các bậc cao niên để tạo nên hương thơm thanh nhẹ đặc trưng, anh Thành không dừng lại ở phương thức thủ công thô sơ. Anh mạnh dạn mở rộng nhà xưởng lên hơn 600m² và đầu tư đồng bộ hệ thống máy làm hương vòng, hương sào, máy đóng nụ trầm tự động cùng lò sấy hút ẩm. Việc cơ giới hóa 90% quy trình sản xuất giúp cơ sở nâng cao năng suất vượt bậc, xuất bán từ 1.500 đến 1.800 vạn nén hương cùng hàng chục nghìn hộp nụ trầm mỗi năm. Kết hợp với việc đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, thương hiệu hương xạ của anh đã phủ sóng toàn quốc, mang lại nguồn thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Anh Đỗ Bá Tuấn ở thôn Vế Tây, xã Ngự Thiên (người bên trái) giới thiệu sản phẩm với khách hang. Ảnh Hương Giang

Cùng chung khát vọng lập nghiệp trên mảnh đất quê hương, anh Đỗ Bá Tuấn (sinh năm 1998) ở thôn Vế Tây (xã Ngự Thiên) lại chọn gắn bó với nghề mộc truyền thống. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự năm 2019, thay vì làm việc tại các khu công nghiệp, anh Tuấn quyết định về tiếp quản xưởng gỗ của gia đình. Nhằm tăng sức cạnh tranh cho các sản phẩm mộc dân dụng như tủ, kệ, bàn ghế, anh đưa máy móc hiện đại vào quy trình chế tác để giảm bớt sức lao động, rút ngắn thời gian và đa dạng hóa mẫu mã theo thị hiếu thị trường. Hiện cơ sở cung ứng từ 2.000 đến 2.200 sản phẩm mỗi năm, đồng thời tạo việc làm và thu nhập ổn định cho 4–5 lao động địa phương, góp phần giữ lửa cho làng mộc quê nhà.

Đáng chú ý không kém là hành trình “bỏ phố về làng” của anh Lê Minh Điệp (sinh năm 1993, tổ dân phố Cộng Hòa, phường Mỹ Hào). Làng nghề tương Bần – “sản vật tiến vua” lừng danh từng một thời là niềm tự hào của Mỹ Hào – nay đối mặt với nguy cơ mai một khi chỉ còn dưới 20 hộ giữ nghề. Tốt nghiệp ngành Chế tạo máy (Đại học Bách khoa Hà Nội) và đã có 4 năm làm việc ổn định tại công ty, anh Điệp vẫn đau đáu niềm trăn trở với nghề làm tương 35 năm của gia đình. Năm 2020, anh quyết định từ bỏ công việc kỹ sư để trở về lội ngược dòng. Bằng tư duy kỹ thuật và sự nhạy bén, anh ứng dụng mạng xã hội và thương mại điện tử để quảng bá thương hiệu tương Bần “Định Thu”, đưa sản phẩm đạt sản lượng tiêu thụ từ 30.000 đến 45.000 lít mỗi tháng. Sản phẩm thu hút người tiêu dùng nhờ độ sánh mịn và hương vị thơm ngon chuẩn vị, đồng thời anh Điệp đang nỗ lực chuẩn hóa sản phẩm theo tiêu chuẩn OCOP để khẳng định vị thế thương hiệu trên thị trường.

Sự năng động, sáng tạo của những người trẻ như anh Thành, anh Tuấn, anh Điệp đã thắp sáng kỳ vọng mới cho bức tranh kinh tế nông thôn Hưng Yên.

Theo báo cáo của Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Hưng Yên, hiện nay toàn tỉnh có 160 làng nghề đã được UBND tỉnh công nhận, trong đó có: 105 làng sản xuất đồ gỗ, mây tre đan; 28 làng chế biến, bảo quản nông, lâm, thủy sản; 9 làng thủ công mỹ nghệ; 5 làng xử lý, chế biến nguyên vật liệu; 9 làng sản xuất, kinh doanh sinh vật cảnh; 4 làng nghề phục vụ đời sống dân cư nông thôn.

Trong các làng nghề có tổng số 34.339 cơ sở hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm cho trên 87.000 lao động; doanh thu bình quân của làng nghề đạt trên 40 tỷ đồng/năm. Đến nay, có 49 sản phẩm của các làng nghề tham gia Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP), trong đó có 31 sản phẩm đạt hạng 3 sao và 18 sản phẩm đạt hạng 4 sao.

Hành trình trở về của thế hệ trẻ chính là chiếc cầu nối vững chắc giữa giá trị di sản và hơi thở hiện đại, giúp các làng nghề không chỉ bảo tồn được hồn cốt quê hương mà còn tự tin phát triển bền vững trong hội nhập.