Làng Tân An thuộc xã Quảng Thanh, cách thị xã Ba Đồn khoảng 4 km về phía Tây. Bạn có thể sử dụng dịch vụ thuê xe tại Quảng Bình một chiếc xe máy hoặc ô tô để di chuyển. Từ trung tâm thành phố Đồng Hới, đi theo QL1A hướng Bắc đến thị xã Ba Đồn, tiếp tục theo QL12A rẻ hướng qua cầu Quảng Hải. Làng Tân An nằm ngay dưới chân cầu, tổng quảng đường khoảng 50 km.

Làng Tân An bên dòng sông Gianh thơ mộng.

Nếu có dịp du lịch Quảng Bình, bạn hãy đến xã Quảng Thanh để tìm hiểu cách làm bánh của người dân địa phương và nếm thử món bánh tráng thương hiệu Tân An, giòn tan, thơm nồng đặc trưng cái nắng cái gió của vùng đất Quảng Bình. Đừng quên mua bánh tráng Tân An làm quà cho gia đình, người thân và bạn bè. Bánh tráng Tân An không chỉ mang hương vị đậm đà, dân dã của gạo, của vừng, mà kết tinh trong đó là cả tình yêu và niềm tự hào của một miền quê.

Làng Tân An với truyền thống làm bánh tráng.

Trước đây trong làng vừa làm bánh tráng, bánh ướt, bún và cả bánh chưng. Nhưng sau thời gian dài đã chuyển hẳn sang làm bánh tráng và sản phẩm đặc biệt nhất của làng là bánh tráng mè xát. Không ai biết nghề làm bánh ở Tân An có từ bao giờ, ngay cả những người làm bánh cao tuổi ở trong làng, chỉ biết rằng nghề đã gắn chặt với tên làng từ hàng trăm năm nay.

Hơn 100 năm qua, nghề làm bánh đa đã nuôi sống biết bao người dân ở làng quê ven dòng sông Gianh. Một ngôi làng vốn rất ít đất để sản xuất nông nghiệp nên nghề bánh được xem là nghề tạo thu nhập chính cho người dân nơi đây. Không vì miếng cơm manh áo và còn vì cả thương hiệu của làng bánh Tân An của các thế hệ cha ông truyền lại, những người con nơi đây vẫn ngày đêm giữ lửa làm nghề truyền thống. Qua bao thăng trầm của thời gian, để tạo nên vị mặn mà đặc trưng của chiếc bánh đa mè xát.

Bánh tráng Tân An giòn tan, thơm nồng đặc trưng cái nắng cái gió của vùng đất Quảng Bình.

Để làm ra những chiếc bánh đậm đà hương vị quê hương, thoạt nhìn rất giản đơn nhưng các nghệ nhân làm bánh đã phải trải qua khá nhiều công đoạn phức tạp và đòi hỏi có sự khéo léo, công phu, tỉ mỉ. Nguyên liệu chính để làm bánh là loại gạo ngon, được ngâm trong nước và sàng lọc, vo kỹ trước khi đem xay nhuyễn thành bột. Chất lượng và vẻ ngoài hấp dẫn của mỗi chiếc bánh mè xát phụ thuộc rất nhiều vào lớp mè đã xát vỏ. Nếu trộn mè vào bột nước đậm quá thì chiếc bánh làm ra sẽ không kết hợp hài hòa được giữa mùi thơm ngào ngạt của lúa gạo và vị bùi ngậy của hạt mè. Còn tỉ lệ mè trong bánh quá nhạt thì cho ra vẻ ngoài không bắt mắt và còn ảnh hưởng đến mức độ hài hòa của bánh. Tỉ lệ tương đối mà những người làm bánh Tân An lấy làm quy chuẩn là 10 lon gạo đi cùng khoảng 1,5 đến 2 lon mè.

Những người dân nơi đây vẫn ngày đêm giữ lửa làm nghề truyền thống.

Trong quy trình làm bánh, mỗi chiếc bánh được tráng lên nguyên vẹn chỉ mới thành công được phân nửa. Công đoạn phơi bánh mới thực sự công phu. Bánh đủ nắng là loại bánh vừa khô vừa dai, dậy mùi thơm của gạo, của vừng. Bánh quá nắng sẽ bị khô giòn, dễ vỡ. Ngược lại, bánh thiếu nắng sẽ không có mùi thơm, ỉu và dễ bị hỏng khi bảo quản. Vào những ngày nắng, khắp đường làng, ngõ xóm, sân nhà tràn ngập những phên bánh tráng cong tròn khoe dưới nắng. Dù công đoạn chế biến hơi lâu, nhưng bánh tráng Tân An dù được phơi khô vẫn giữ được độ dai, dòn vừa phải chứ không dẻo dù để hàng tháng.

Đừng quên mua bánh tráng Tân An làm quà cho gia đình, người thân và bạn bè.

Cùng có tên gọi là bánh mè xát nhưng người Tân An đã sáng tạo ra tới 3 thứ bánh có mùi vị và hình thức khác nhau. Đầu tiên là bánh mè xát mỏng có đường kính khoảng 20cm. Người ta giã mịn hạt mè trộn với bột gạo rồi đem tráng ra thật mỏng dùng để làm ram cuốn hay bánh cuốn với rau, thịt, cá, ăn cũng hết sức hấp dẫn. Tiếp đến là bánh mè xát dày là loại bánh tráng theo kiểu truyền thống. Bánh này khi nướng lên có một lớp mè có màu nâu nhạt, trông rất bắt mắt. Cuối cùng là bánh mè xát đường, có vị ngọt thanh đặc trưng, thích hợp nhất cho việc ăn vặt, nhấm nháp lúc thảnh thơi…

Làng Tân An có hơn 200 hộ làm bánh, trước đây cả làng đều làm bánh thủ công và đều trông chờ vào thời tiết. Sản lượng bánh làm ra nhỏ lẻ và thường bị thương lái ép giá, người làm bánh phải chạy đôn chạy đáo để tìm mối giao bánh, giá thành không ổn định, thị trường chỉ bó hẹp trong vùng.

Nhưng nay người dân làng nghề đã nắm bắt được thị trường từng bước chuyên môn hóa, cơ giới hóa nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và tính thẩm mỹ của sản phẩm để giới thiệu ra thị trường. Tháng 10-2010, hợp tác xã bánh mè xát được thành lập, thương hiệu bánh mè xát Tân An từ đó được mở rộng không chỉ ở trong tỉnh mà hiện tại bánh tráng Tân An đã có mặt khắp thị trường các tỉnh miền Trung và cả nước bạn Lào, Thái Lan.

PV