Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2024, tỉnh đã lựa chọn được 77 sản phẩm mới tham gia chương trình, củng cố hàng chục chủ thể kinh tế nông thôn và thúc đẩy chuyển đổi số mạnh mẽ trong xúc tiến thương mại. OCOP không chỉ là câu chuyện sản phẩm, mà còn là hành trình thay đổi tư duy làm kinh tế của người dân vùng cao – từ tự cung tự cấp đến sản xuất hàng hóa có thương hiệu, chất lượng và tầm nhìn.

Tinh bột nghệ là một trong những sản phẩm OCOP chủ lực của tỉnh Bắc Kạn.

Điều đáng ghi nhận là các sản phẩm không chỉ phong phú về chủng loại – từ thực phẩm, đồ uống, dược liệu đến thủ công mỹ nghệ – mà còn từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và bảo hộ sở hữu trí tuệ.

Trong đó, sản phẩm miến dong của HTX Tài Hoan đã chính thức được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn công nhận đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia, là niềm tự hào của nông sản Bắc Kạn khi góp mặt trên thị trường quốc tế.

Bà Hoàng Thị Mai, Giám đốc Hợp tác xã Tài Hoan (huyện Na Rì), đơn vị nổi tiếng với sản phẩm miến dong OCOP 5 sao, cho biết:

“Ban đầu, chúng tôi chỉ sản xuất theo kinh nghiệm truyền thống, không có nhãn mác, bao bì, càng chưa nghĩ đến việc đăng ký mã vạch hay truy xuất nguồn gốc. Khi tham gia OCOP, chúng tôi mới bắt đầu tiếp cận các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, nhãn hiệu hàng hóa và các quy trình sản xuất bài bản. Từ đó thay đổi cách làm, phát triển sản phẩm có hiệu quả hơn.

Từ những trải nghiệm thực tế, các chủ thể OCOP Bắc Kạn đã rút ra một nhận thức quan trọng: Đạt sao OCOP không phải là đích đến, mà là nền tảng để phát triển bền vững.

“Chúng tôi đang hướng đến các tiêu chuẩn cao hơn như VietGAP, hữu cơ, và tập trung đẩy mạnh kênh bán hàng online để thích ứng với thị trường hiện đại”. Bà Nguyễn Thị Lê, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần dược liệu Bắc Hà, tỉnh Bắc Kạn cho biết.

Đổi mới cách làm, tiếp cận công nghệ

Không còn “một mình một chợ”, các chủ thể OCOP ở Bắc Kạn được hỗ trợ tiếp cận xu hướng mới như chuyển đổi số trong quảng bá, bán hàng, và kết nối cung cầu. 18 điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP được duy trì, nhiều trong số đó đã tích hợp công nghệ 4.0, giúp khách hàng có thể truy xuất nguồn gốc, mua hàng trực tuyến, hoặc thanh toán không tiền mặt.

Sở Công Thương tỉnh cũng đã hỗ trợ 8 doanh nghiệp, HTX đưa sản phẩm OCOP lên các sàn thương mại điện tử uy tín như Shopee.vn, Postmart.vn, backanmarket.vn… mở ra hướng đi mới cho việc tiêu thụ nông sản, vượt qua rào cản về địa lý, giao thông và mùa vụ.

Các sản phẩm OCOP tỉnh Bắc Kạn tham gia diễn đàn kết nối OCOP vùng đồng bằng sông Cửu Long năm 2024.

Trong hành trình đưa sản phẩm OCOP vươn xa, Bắc Kạn đã triển khai đồng bộ nhiều hoạt động xúc tiến thương mại. Giai đoạn 2021–2025, tỉnh đã tổ chức và tham gia hàng loạt hội chợ, triển lãm thương mại quy mô lớn như Hội chợ Công Thương khu vực Đông Bắc, Tuần lễ quảng bá sản phẩm tại NovaWorld Phan Thiết, Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Thái Nguyên… Bên cạnh đó, tỉnh tổ chức hàng loạt hoạt động xúc tiến thương mại như “Ngày hội hàng hóa vì người tiêu dùng”, “Tuần văn hóa – du lịch Bắc Kạn”, tham gia 7 hội chợ lớn trong và ngoài tỉnh để quảng bá sản phẩm OCOP, kết nối doanh nghiệp, mở rộng thị trường.

Nhờ đó, hàng trăm lượt sản phẩm OCOP đã tiếp cận người tiêu dùng và các đối tác phân phối, mở rộng thị trường không chỉ trong tỉnh mà còn vươn ra ngoài tỉnh, thậm chí ra nước ngoài.

Nhờ sự nỗ lực không ngừng của chủ cơ sở trong việc nâng cao chất lượng, kết nối thị trường tiêu thụ, đến nay nhiều sản phẩm OCOP trên địa bàn tỉnh đã chinh phục khách hàng tại các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh..., có mặt trên các sàn thương mại điện tử lớn như: voso, postmart, sendo...và thậm chí xuất khẩu sang thị trường nước ngoài.

Gắn sản phẩm với du lịch văn hóa bản địa

Không chỉ dừng lại ở phát triển sản phẩm, Bắc Kạn đang từng bước đưa OCOP trở thành trụ cột trong chiến lược phát triển du lịch cộng đồng. Tại thôn Khuân Bang (xã Như Cố, huyện Chợ Mới), lớp tập huấn truyền dạy nghề dệt truyền thống đã giúp người dân khôi phục nét đẹp văn hóa dân tộc, đồng thời tạo ra những sản phẩm lưu niệm phục vụ du khách – một hình thức OCOP gắn với du lịch sinh thái đang được khuyến khích nhân rộng.

Song song, hơn 200 ha dược liệu quý như trà hoa vàng, hà thủ ô, cà gai leo, nghệ nếp đỏ... được phát triển nhằm xây dựng vùng nguyên liệu ổn định cho các sản phẩm OCOP ngành dược, y học cổ truyền. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế tiêu dùng “xanh – sạch – bản địa hóa” đang lên ngôi.

Thành công của OCOP Bắc Kạn không chỉ là số lượng sản phẩm, mà quan trọng hơn là sự thay đổi trong tư duy sản xuất của người dân. Từ chỗ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, các chủ thể đã bắt đầu nghĩ đến tiêu chuẩn hóa, liên kết chuỗi, xây dựng thương hiệu và tiếp cận thị trường rộng lớn.

Tất nhiên, con đường từ bản làng đến thị trường toàn cầu vẫn còn nhiều thử thách: quy mô sản xuất còn nhỏ, năng lực quản trị hạn chế, khó khăn trong tuân thủ quy chuẩn ngành... Tuy nhiên, với sự đồng hành của chính quyền, các sở ngành và cộng đồng, OCOP Bắc Kạn đang dần khẳng định được vị thế – không chỉ là một chương trình phát triển nông thôn, mà là động lực lan tỏa khát vọng vươn lên của một vùng đất giàu tiềm năng.