Ông Phương Đình Anh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu phát biểu tại Hội nghị

Đưa không gian sản xuất Ocop thành điểm đến du lịch

Ngày 9/10, tại Hà Nội, Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp tổ chức Hội nghị quảng bá, kết nối và xúc tiến thương mại du lịch nông thôn Việt Nam. Hội nghị là dịp để các địa phương, doanh nghiệp và chủ thể du lịch trao đổi kinh nghiệm, tìm kiếm cơ hội hợp tác, nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp, làng nghề gắn với phát triển du lịch.

Theo ông Phương Đình Anh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia, đến tháng 9/2026, cả nước có hơn 21.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, với hơn 10.000 chủ thể tham gia. Cùng với đó, đã hình thành hơn 600 mô hình du lịch nông thôn, trong đó gần 400 điểm du lịch được công nhận.

Đây là nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch dựa trên lợi thế về nông nghiệp, cảnh quan thiên nhiên, làng nghề và văn hóa bản địa. Tuy nhiên, việc kết nối giữa sản xuất, tiêu thụ sản phẩm OCOP với hoạt động du lịch vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Nhiều sản phẩm mới chỉ được tiêu thụ dưới dạng hàng hóa thông thường, chưa trở thành một phần trong hành trình tham quan, trải nghiệm của du khách.

Ông Phương Đình Anh cho rằng, cần chuyển từ tư duy đưa sản phẩm vào điểm du lịch sang tổ chức chính không gian sản xuất thành nơi tham quan, trải nghiệm. Khi đó, du khách không chỉ mua sản phẩm mà còn được tìm hiểu quy trình sản xuất, tham gia các công đoạn làm nghề và khám phá câu chuyện văn hóa gắn với sản phẩm.

Cách làm này góp phần gia tăng giá trị sản phẩm OCOP, đồng thời mở rộng cơ hội để hợp tác xã, cơ sở sản xuất và người dân tham gia vào chuỗi dịch vụ du lịch. Thay vì chỉ có nguồn thu từ bán hàng, các chủ thể có thể phát triển thêm dịch vụ trải nghiệm, giới thiệu nghề, ẩm thực và các hoạt động phục vụ du khách.

Du khách khi đến với bàn làng Thái Hải

Du lịch Thái Hải: Tiềm năng từ di sản văn hóa bản địa

Khai thác những giá trị văn hóa truyền thống gắn với đời sống sinh hoạt, sản xuất của người dân đang trở thành hướng đi hiệu quả trong phát triển du lịch cộng đồng. Khu bảo tồn Làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải, tỉnh Thái Nguyên là một trong những mô hình tiêu biểu, lấy chính không gian văn hóa và nếp sống của đồng bào Tày để tạo nên sản phẩm du lịch đặc trưng.

Ngay khi đặt chân đến bản làng, du khách được mời thực hiện nghi thức rửa tay tại giếng làng, mang ý nghĩa gột bỏ những lo toan thường nhật để hòa mình vào không gian thanh bình. Giữa những nếp nhà sàn truyền thống, tiếng chim hót, tiếng gió và nhịp sống chậm rãi, du khách có cơ hội cảm nhận nét văn hóa đặc trưng của người Tày qua những sinh hoạt đời thường.

Điểm hấp dẫn của Thái Hải không chỉ nằm ở cảnh quan thiên nhiên hay kiến trúc nhà sàn mà còn ở những trải nghiệm văn hóa bản địa. Du khách có thể tìm hiểu cách làm bánh truyền thống, chế biến chè, đan lát, sử dụng cây thuốc nam; tham gia các hoạt động sản xuất nông nghiệp, thưởng thức ẩm thực dân tộc, lắng nghe những làn điệu hát Then, tiếng đàn Tính và hòa mình vào đời sống sinh hoạt của người dân.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Hải, Chủ tịch Hội đồng quản trị Khu bảo tồn Làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải, điều làm nên sức hút của bản làng chính là những giá trị văn hóa truyền thống được cộng đồng gìn giữ trong đời sống hằng ngày. Người dân cùng chung sống, lao động và duy trì phong tục, tập quán của đồng bào Tày, tạo nên không gian văn hóa sống động, nơi du khách không chỉ đến tham quan mà còn được trực tiếp trải nghiệm đời sống bản địa.

Từ việc bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, Thái Hải đã hình thành sản phẩm du lịch cộng đồng mang bản sắc riêng, thu hút du khách trong nước và quốc tế. Năm 2022, Thái Hải được Tổ chức Du lịch thế giới (UNWTO) vinh danh là một trong những Làng du lịch tốt nhất thế giới. Đây là minh chứng cho hướng phát triển du lịch dựa trên giá trị văn hóa bản địa, trong đó người dân vừa là chủ thể gìn giữ di sản, vừa trực tiếp tham gia hoạt động du lịch, tạo thêm sinh kế và nâng cao thu nhập.

Về định hướng phát triển du lịch địa phương, ông Nguyễn Chu Thu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thái Nguyên, cho biết tỉnh chú trọng khai thác tiềm năng, lợi thế, phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Đồng thời, tăng cường thu hút đầu tư, đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ, hướng tới mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng của tỉnh.

Điểm hấp dẫn của Thái Hải không chỉ nằm ở cảnh quan thiên nhiên hay kiến trúc nhà sàn mà còn ở những trải nghiệm văn hóa bản địa.

Xúc tiến thương mại du lịch nông thôn, chuyển tư duy từ "cung" sang "cầu"

Từ thực tiễn phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn, ông Đoàn Trường Giang, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, nhấn mạnh yêu cầu tăng cường liên kết giữa sản xuất nông nghiệp, văn hóa, du lịch và thị trường tiêu thụ.

Theo ông Giang, phát triển sản phẩm du lịch cần chuyển từ cách tiếp cận dựa trên những gì địa phương sẵn có sang nghiên cứu nhu cầu thực tế của thị trường. Trong đó, cần xác định rõ nhóm khách hàng mục tiêu, thị hiếu, khả năng chi trả và mong muốn trải nghiệm của du khách để xây dựng sản phẩm phù hợp.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với các địa phương trong quá trình phát triển du lịch nông thôn. Một sản phẩm du lịch hấp dẫn không chỉ dựa vào cảnh quan đẹp hay đặc sản địa phương mà cần có sự kết nối giữa hoạt động trải nghiệm, dịch vụ, văn hóa và sản phẩm hàng hóa, tạo thành chuỗi giá trị thống nhất.

Ở góc độ phát triển du lịch cộng đồng, PGS.TS Mai Quang Vinh, Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng Thư ký Hiệp hội Chuyển đổi Xanh Việt Nam, Viện trưởng Viện Công nghệ Xanh, nhấn mạnh vai trò trung tâm của người dân. Theo đó, cộng đồng cần được tham gia quyết định, trực tiếp tạo ra giá trị và được chia sẻ lợi ích từ hoạt động du lịch.

Điều này đặt ra yêu cầu phát triển du lịch phải gắn với bảo tồn không gian văn hóa, bảo vệ môi trường và tạo nguồn thu thực chất cho người dân, tránh tình trạng thương mại hóa quá mức làm mai một những giá trị truyền thống.

Việc tăng cường liên kết, đổi mới xúc tiến thương mại và lấy cộng đồng làm trung tâm sẽ góp phần mở rộng thị trường, nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời thúc đẩy phát triển du lịch nông thôn theo hướng xanh, bền vững.