Đưa sản phẩm OCOP đến gần hơn với người tiêu dùng

Sau hơn 8 năm triển khai, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã tạo chuyển biến tích cực trong phát triển kinh tế nông thôn, góp phần khai thác tiềm năng, lợi thế của từng địa phương và nâng cao giá trị các sản phẩm đặc trưng. Với hơn 21.000 sản phẩm được công nhận trên cả nước, OCOP đang từng bước khẳng định vai trò trong phát triển sản xuất hàng hóa, bảo tồn nghề truyền thống và xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam.

Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng về số lượng, yêu cầu nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường và phát triển thương hiệu ngày càng trở nên cấp thiết. Thực tế cho thấy, không ít sản phẩm OCOP có chất lượng tốt, mang đậm bản sắc địa phương nhưng khả năng tiếp cận người tiêu dùng còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất vẫn gặp khó khăn trong quảng bá, xúc tiến thương mại, quản trị kênh phân phối và ứng dụng công nghệ số vào hoạt động kinh doanh.

TikTok “OCOP HA NOI” mở thêm kênh bán hàng số, giúp các sản phẩm OCOP, làng nghề và đặc sản Hà Nội tiếp cận người tiêu dùng trực tiếp qua video ngắn và livestream.

Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về thị trường, giúp các chủ thể OCOP mở rộng không gian kinh doanh, kết nối trực tiếp với khách hàng và từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh.

Mới đây, Sở Công Thương Hà Nội phối hợp với Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, TikTok Shop cùng các đơn vị liên quan triển khai Chương trình “Gian hàng số - nâng tầm thương nhân Thủ đô”, đồng thời ra mắt kênh TikTok “OCOP HA NOI”.

Đây là hoạt động cụ thể nhằm hỗ trợ các sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề và hàng hóa đặc trưng của Hà Nội tiếp cận người tiêu dùng thông qua nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội.

Khác với hình thức quảng bá truyền thống, kênh “OCOP HA NOI” được định hướng trở thành không gian kết nối, giới thiệu sản phẩm thông qua video ngắn, livestream, trải nghiệm thực tế và những câu chuyện về sản phẩm, vùng đất, con người. Từ đó, người tiêu dùng có thể tìm hiểu, lựa chọn và kết nối trực tiếp với gian hàng của các chủ thể kinh doanh đủ điều kiện.

Theo thông tin từ Sở Công Thương Hà Nội, trong đợt cao điểm 100 ngày chuyển đổi số, các xã, phường đã tổ chức hơn 200 phiên livestream, giới thiệu hơn 1.200 sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề và sản phẩm có tiềm năng trên các nền tảng số.

Những kết quả bước đầu cho thấy tiềm năng của thương mại điện tử trong quảng bá và mở rộng thị trường tiêu thụ. Tuy nhiên, hiệu quả chuyển đổi số không thể chỉ đánh giá bằng số lượng sản phẩm xuất hiện trên nền tảng, lượt xem hay số phiên livestream, mà quan trọng hơn là khả năng tạo ra đơn hàng, duy trì khách hàng và nâng cao doanh thu thực tế cho các chủ thể sản xuất, kinh doanh.

Để làm được điều đó, doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh cần được hỗ trợ kỹ năng quản trị gian hàng, xây dựng nội dung truyền thông, tổ chức bán hàng trực tuyến, quản lý đơn hàng và chăm sóc khách hàng. Đồng thời, mỗi chủ thể phải chủ động nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm năng lực cung ứng và thực hiện đầy đủ trách nhiệm với người tiêu dùng.

Minh bạch thông tin, xây dựng niềm tin và giá trị thương hiệu

Cùng với mở rộng kênh tiêu thụ, minh bạch thông tin và xây dựng thương hiệu được xác định là những yếu tố quan trọng để sản phẩm OCOP phát triển bền vững trên thị trường.

Theo các chuyên gia, chuyển đổi số trong phát triển OCOP cần được triển khai đồng bộ ở cả hai khâu: tổ chức sản xuất và thương mại hóa sản phẩm.

Trong sản xuất, công nghệ số giúp quản lý thông tin về vùng nguyên liệu, quy trình canh tác, chế biến, tiêu chuẩn chất lượng và nguồn gốc xuất xứ. Việc số hóa dữ liệu, ứng dụng mã QR và các giải pháp truy xuất nguồn gốc tạo điều kiện để người tiêu dùng tiếp cận thông tin về sản phẩm một cách thuận tiện, minh bạch.

Đây không chỉ là yêu cầu trong quản lý chất lượng mà còn góp phần tạo dựng niềm tin, nhất là khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến an toàn thực phẩm, nguồn gốc nguyên liệu và trách nhiệm của nhà sản xuất.

Tuy nhiên, việc gắn mã QR mới chỉ là công cụ hỗ trợ. Điều quan trọng là thông tin được cung cấp phải đầy đủ, chính xác, thường xuyên cập nhật và có khả năng kiểm chứng. Chỉ khi dữ liệu phản ánh đúng thực tế sản xuất, chuyển đổi số mới thực sự góp phần nâng cao tính minh bạch và uy tín của sản phẩm.

Bên cạnh chất lượng và nguồn gốc, giá trị sản phẩm OCOP còn được hình thành từ những yếu tố văn hóa, lịch sử và bản sắc riêng của mỗi địa phương.

Mỗi sản phẩm có thể mang trong mình câu chuyện về vùng nguyên liệu, nghề truyền thống, bí quyết sản xuất, con người và đời sống cộng đồng. Nếu được khai thác, thể hiện phù hợp, những giá trị đó sẽ trở thành lợi thế khác biệt trong xây dựng thương hiệu và tiếp cận thị trường.

Theo TS Đặng Văn Cường, Phó Giám đốc Trung tâm Khoa học và Tư vấn OCOP, việc bán sản phẩm OCOP cũng chính là quá trình truyền tải câu chuyện sản phẩm đến người tiêu dùng. Câu chuyện càng rõ ràng, chân thực và hấp dẫn càng giúp khách hàng hiểu hơn về giá trị của sản phẩm.

Vì vậy, các chủ thể cần quan tâm đầu tư thiết kế bao bì, nhãn mác, catalogue giới thiệu và nội dung truyền thông số. Việc kết hợp hình ảnh, video, mã QR cùng những thông tin về lịch sử, văn hóa, quy trình sản xuất sẽ giúp sản phẩm không chỉ được nhận diện bằng tên gọi hay hình thức bên ngoài mà còn tạo được dấu ấn riêng trên thị trường.

Đối với các cơ sở sản xuất nhỏ, việc xây dựng thương hiệu và tổ chức kinh doanh trên môi trường số vẫn là thách thức do hạn chế về nguồn lực và nhân lực chuyên môn. Điều này đòi hỏi sự đồng hành của cơ quan quản lý, tổ chức hỗ trợ, doanh nghiệp công nghệ và các đơn vị xúc tiến thương mại trong đào tạo kỹ năng, tư vấn phát triển sản phẩm và kết nối thị trường.

Các chủ thể OCOP livestream bán hàng trên Tiktok

Từ quảng bá sản phẩm đến thương mại hóa bền vững

Một trong những yêu cầu đặt ra hiện nay là chuyển hoạt động xúc tiến thương mại OCOP từ giới thiệu, quảng bá đơn thuần sang hỗ trợ tiêu thụ thực chất, hình thành thị trường ổn định và nâng cao giá trị gia tăng.

Thực tế cho thấy, việc đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử hoặc mạng xã hội chỉ tạo ra cơ hội tiếp cận khách hàng. Để chuyển cơ hội thành hiệu quả kinh tế, các chủ thể cần có chiến lược kinh doanh phù hợp, bảo đảm chất lượng sản phẩm, giá bán cạnh tranh, khả năng giao hàng và dịch vụ chăm sóc khách hàng.

Đặc biệt, trong môi trường thương mại điện tử, niềm tin của người tiêu dùng có ý nghĩa quyết định. Một sản phẩm có thể thu hút sự chú ý nhờ nội dung quảng bá hấp dẫn, nhưng khả năng duy trì khách hàng lâu dài vẫn phụ thuộc vào chất lượng thực tế, tính minh bạch và uy tín của đơn vị cung cấp.

Bên cạnh phát triển thương mại điện tử, việc kết hợp OCOP với du lịch nông thôn cũng được xem là hướng đi giàu tiềm năng.

Theo ông Phương Đình Anh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Nông thôn mới Trung ương, phát triển OCOP gắn với du lịch sẽ tạo sự hỗ trợ lẫn nhau. Sản phẩm OCOP góp phần làm phong phú trải nghiệm du lịch, trong khi hoạt động du lịch mở ra thêm cơ hội quảng bá, giới thiệu và tiêu thụ sản phẩm ngay tại địa phương.

Thông qua các hoạt động tham quan làng nghề, trải nghiệm sản xuất, tìm hiểu văn hóa bản địa và mua sắm đặc sản, du khách có thể trực tiếp cảm nhận giá trị của sản phẩm. Đây cũng là cách đưa hàng hóa địa phương đến với khách hàng trong nước và quốc tế, đồng thời góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả những cơ hội này, việc phát triển sản phẩm OCOP cần được đặt trong mối liên kết giữa sản xuất, chế biến, xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại, phân phối và tiêu dùng.

Các địa phương cần tăng cường hỗ trợ chủ thể ứng dụng công nghệ số, chuẩn hóa thông tin sản phẩm, nâng cao năng lực quản trị kinh doanh; đồng thời đẩy mạnh kết nối giữa hợp tác xã, doanh nghiệp, đơn vị phân phối, các sàn thương mại điện tử và hệ thống du lịch, dịch vụ.

Cùng với đó, hoạt động chuyển đổi số cần hướng đến những kết quả có thể đo lường như doanh thu, số lượng đơn hàng, khả năng mở rộng thị trường, tỷ lệ khách hàng quay lại và mức cải thiện thu nhập của người sản xuất, thay vì chỉ chú trọng số lượng gian hàng hay lượt tiếp cận trên các nền tảng.

Có thể thấy, chuyển đổi số không chỉ mở thêm một kênh bán hàng mà còn tạo điều kiện đổi mới phương thức sản xuất, quản lý, tiếp thị và tổ chức thị trường cho sản phẩm OCOP. Khi công nghệ được ứng dụng hiệu quả, gắn với chất lượng, minh bạch thông tin và bản sắc địa phương, sản phẩm OCOP sẽ có thêm cơ hội khẳng định thương hiệu, nâng cao giá trị kinh tế, góp phần thúc đẩy phát triển nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững.