Trong 3 năm (2016-2018), dự án xây dựng 15 mô hình ứng dụng công nghệ nuôi TCX toàn đực - Lúa, có 233 hộ nông dân tự nguyện tham gia với trên diện tích 300 ha (mỗi mô hình 20 ha), triển khai trên địa bàn 7 tỉnh vùng ĐBSCL (Bến Tre, Bạc Liêu, Cần Thơ, Cà Mau, Đồng Tháp, Kiên Giang, Sóc Trăng). Các mô hình được hỗ trợ bao gồm giống tôm, giống lúa; tập huấn kỹ thuật SX và một số vật tư SX. Kết quả các mô hình đạt hiệu quả, lợi nhuận tăng gấp 2-3 lần so với độc canh trồng lúa.

Cụ thể mô hình nuôi luân canh năng suất nuôi tôm đạt 1.600 kg/ha (cao hơn 1 tấn/ha so kế hoạch của dự án), cỡ tôm trên 39-40 g/con (theo kế hoạch 29 g/con), sau khi trừ chi phí SX, lợi nhuận đạt trên 72 triệu đồng/ha. Đối với mô hình nuôi xen canh đạt năng suất 631 kg/ha (cao hơn 131 kg/ha so kế hoạch) và năng suất lúa của hai mô hình đạt 4,5-5,1 tấn/ha, cao hơn kế hoạch từ 1,5 tấn đến 2,6 tấn/ha, lợi nhuận thu được 34,5 triệu đồng/ha. Qua 3 năm tổng sản lượng tôm thu hoạch đạt 118 tấn tôm, 709 tấn lúa, chất lượng sản phẩm an toàn và đều được tiêu thụ nhanh chóng, đạt như mục tiêu tăng hiệu quả kinh tế trên mợt đơn vị diện tích và mang lại hiệu quả bền vững cho sản xuất.

TCX nuôi ở môi trường nước ngọt, lớn nhanh, kích thước và trọng lượng lớn, thịt thơm ngon là mặt hàng có giá trị kinh tế cao có thể tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Một số nông dân tiêu biểu thực hiện mô hình nuôi TCX hiệu quả ở các địa phương, cho biết: Nuôi TCX không khó, ít dịch bệnh rủi ro hơn tôm sú, tôm thẻ, thị trường tiêu thụ nội địa mạnh nhất và có giá khá tốt.

Tiềm năng phát triển nuôi tôm càng xanh ở Việt Nam còn rất lớn.

Ông Kim Văn Tiêu - Phó giám đốc TTKN Quốc gia, nhận xét: Từ mô hình bước ra thực tiễn và kinh nghiệm của nông dân nuôi TCX lớn nhanh còn cho thấy có nhiều mô hình nuôi sáng tạo kết hợp với nuôi cá, nuôi 2 giai đoạn đạt hiệu quả cao hơn. Tiếp sau dự án một số tỉnh thành trong vùng ở Đồng bằng sông Cửu Long muốn mở rộng diện tích nuôi TCX toàn đực-Lúa theo mô hình nhằm đáp theo nhu cầu thị trường.

Mô hình luân canh TCX-Lúa được các nhà khoa học nông nghiệp đánh giá cao và cho đây là là hình thức canh tác thông minh bao hàm nông nghiệp sinh thái và nông nghiệp hữu cơ. Do nhờ tận dụng độ màu mỡ để lại của vụ trước và đầu vụ sau rất hiệu quả nên giảm thiểu tối đa phân bón và thuốc BVTV nhằm tránh ảnh hưởng đến vụ nuôi tôm, lợi nhuận gia tăng gấp 2-3 lần SX lúa đơn thuần và lợi nhuận bình quân đạt 40-50 triệu đồng/ha.

Tiềm năng phát triển nuôi TCX ở Việt Nam còn rất lớn. Hiện nay ở Đồng bằng sông Cửu Long có 26.900 ha nuôi TCX, chiếm 3,24% diện tích nuôi thủy sản toàn vùng. Theo kế hoạch hành động quốc gia phát triển ngành tôm Việt Nam đến năm 2025, theo đó đến năm 2020 sẽ có 30.000 ha nuôi TCX, sản lượng dự kiến 30.000 tấn và năm 2025 đạt 50.000 ha, sản lượng TCX dự kiến 50.000 tấn.

Bài và ảnh Hữu Đức - Hoàng Vũ