Từ sản phẩm truyền thống đến thương hiệu mang dấu ấn địa phương

Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang tạo động lực để các cơ sở sản xuất tại vùng Cát Tiên đổi mới tư duy kinh doanh, từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang chú trọng chất lượng, xây dựng nhãn hiệu và mở rộng thị trường. Nhiều sản phẩm vốn chỉ quen thuộc với người tiêu dùng địa phương nay đã có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng tại các tỉnh, thành phố khác.

Tại thôn Tiến Thắng, xã Cát Tiên 3, cơ sở sản xuất bún, miến khô của chị Trần Thị Vân là một trong những mô hình phát huy hiệu quả từ chương trình OCOP. Gắn bó nhiều năm với nghề truyền thống, trước đây, sản phẩm của gia đình chị chủ yếu được tiêu thụ tại địa phương, thị trường còn hạn chế.

Nghề sản xuất bún, miến khô truyền thống tại xã Cát Tiên 3 được duy trì và phát triển thông qua chương trình OCOP.

Được chính quyền hỗ trợ, hướng dẫn hoàn thiện các tiêu chí, chị Vân mạnh dạn tham gia chương trình và sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao. Đây là dấu mốc quan trọng, giúp cơ sở nâng cao uy tín, hoàn thiện nhãn hiệu và từng bước tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Khoảng 3 năm trở lại đây, bên cạnh duy trì khách hàng truyền thống, chị Vân tích cực tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm và phát triển kênh bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử. Nhờ đó, bún, miến khô của cơ sở có thêm cơ hội tiếp cận thị trường ngoài địa phương.

Theo chị Vân, chứng nhận OCOP không chỉ giúp sản phẩm được người tiêu dùng biết đến nhiều hơn mà còn tạo động lực để gia đình tiếp tục gìn giữ nghề truyền thống, chú trọng nâng cao chất lượng và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Người làm nghề bún, miến khô tại Cát Tiên chú trọng gìn giữ phương thức sản xuất truyền thống, nâng cao chất lượng sản phẩm.

Không chỉ tạo điều kiện cho các cơ sở sản xuất lâu năm, chương trình OCOP còn mở ra hướng khởi nghiệp từ nông sản bản địa, thu hút những người trẻ trở về quê hương phát triển kinh tế.

Tại xã Cát Tiên 2, chị Bế Thị Thu Huyền và chị Lương Thị Duyên quyết định trở về khởi nghiệp với cây ca cao vào năm 2020, sau khi tốt nghiệp đại học chuyên ngành Luật và có 4 năm làm việc tại TP.HCM.

Chứng kiến nhiều diện tích ca cao bị bỏ hoang, thậm chí chặt bỏ do đầu ra bấp bênh, hai chị nhận thấy tiềm năng nâng cao giá trị cây trồng thông qua chế biến sâu. Thay vì chỉ tiêu thụ nguyên liệu thô, họ lựa chọn phát triển các sản phẩm chocolate mang thương hiệu địa phương. Từ ý tưởng đó, Công ty TNHH Bản Ca cao từng bước hình thành và phát triển.

Đại diện Bản Ca cao trao đổi về nguồn nguyên liệu tại vùng trồng ca cao ở xã Cát Tiên 2.

Để chủ động nguồn nguyên liệu, doanh nghiệp liên kết với 15 hộ dân trên diện tích khoảng 6 ha tại xã Cát Tiên 2, ký hợp đồng thu mua, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc và kiểm soát chất lượng. Với giá thu mua trái ca cao tươi trên 10.000 đồng/kg, mô hình góp phần tạo đầu ra ổn định, khuyến khích người dân duy trì diện tích canh tác.

Từ nguồn nguyên liệu tại chỗ, Bản Ca cao phát triển nhiều dòng sản phẩm như bột ca cao nguyên chất, bột ca cao sữa, chocolate đen, chocolate trắng, chocolate sữa và chocolate matcha. Các sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao, từng bước tạo dựng chỗ đứng trên thị trường.

Đáng chú ý, sản phẩm của doanh nghiệp đã có mặt tại nhiều cửa hàng đặc sản ở Hà Nội, Đà Lạt, Phú Quốc, TP.HCM, Nha Trang và Hội An. Bên cạnh hệ thống phân phối trực tiếp, Bản Ca cao còn đẩy mạnh quảng bá, kinh doanh qua các nền tảng Facebook, Shopee, TikTok, Lazada và Zalo.

Vào mùa thu hoạch, doanh nghiệp thu mua khoảng 2,5 tấn ca cao nguyên liệu mỗi tuần để phục vụ chế biến. Việc chủ động nguồn nguyên liệu, đầu tư sản xuất và phát triển thị trường giúp cây ca cao từng bước được nâng cao giá trị, đồng thời hình thành mối liên kết giữa doanh nghiệp với người trồng.

Hoạt động chế biến ca cao tại cơ sở sản xuất của Công ty TNHH Bản Ca cao.

Từ cây trồng từng gặp khó khăn về đầu ra, ca cao đang dần trở thành nguồn nguyên liệu cho những sản phẩm chế biến có giá trị cao hơn. Mô hình của Bản Ca cao cho thấy hướng phát triển thương hiệu gắn với vùng nguyên liệu, trong đó chất lượng sản phẩm và khả năng tiếp cận thị trường đóng vai trò quan trọng.

Đa dạng sản phẩm OCOP, mở rộng chuỗi giá trị nông sản

Cùng với sự phát triển của các cơ sở sản xuất, các địa phương vùng Cát Tiên đang từng bước hình thành hệ thống sản phẩm OCOP đa dạng, khai thác lợi thế nguyên liệu nông nghiệp và nghề truyền thống để nâng cao giá trị kinh tế. Tại xã Cát Tiên 2, hiện có 17 sản phẩm được công nhận OCOP, gồm 3 sản phẩm đạt 4 sao và 14 sản phẩm đạt 3 sao. Các sản phẩm trải rộng từ thực phẩm chế biến, đồ uống đến những mặt hàng đặc trưng gắn với điều kiện sản xuất của địa phương.

Trong đó, nhóm sản phẩm hạt điều của Hợp tác xã Lê Gia là một trong những thương hiệu tiêu biểu, gồm hạt điều rang muối Lê Gia, hạt điều rang muối sạch lụa, hạt điều sữa và hạt điều rang nguyên vị.

Ngày 25/12/2025, ba sản phẩm của hợp tác xã được công nhận OCOP 4 sao, sản phẩm còn lại đạt 3 sao. Kết quả này cho thấy nỗ lực của chủ thể trong việc nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm và từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường.

Bên cạnh ca cao và hạt điều, xã Cát Tiên 2 còn có nhiều sản phẩm mang nét đặc trưng riêng như mật ong dú Cát Tiên của Tổ hợp tác ong dú Cát Tiên; các sản phẩm từ trái tầm bóp của Công ty Song Nga, gồm tầm bóp, mứt tầm bóp, tầm bóp sấy khô và nước cốt tầm bóp.

Ngoài ra, gạo nguyên cám Hằng Thịnh và chè dây xoăn tuyết của các hộ kinh doanh tại địa phương cũng được công nhận OCOP 3 sao. Sự đa dạng về chủng loại không chỉ góp phần khai thác hiệu quả nguồn nguyên liệu sẵn có mà còn mở thêm cơ hội phát triển những thương hiệu nông sản mang dấu ấn vùng Cát Tiên.

Các sản phẩm chocolate được hoàn thiện, đóng gói tại cơ sở chế biến của Bản Ca cao.

Theo ông Nguyễn Hoàng Lịch, Chủ tịch UBND xã Cát Tiên 2, địa phương chú trọng khai thác lợi thế sản phẩm đặc trưng, khuyến khích các cơ sở sản xuất, hợp tác xã và hộ kinh doanh đầu tư chế biến, đa dạng hóa sản phẩm, từng bước xây dựng thương hiệu nông sản.

Thông qua chương trình OCOP, các chủ thể được định hướng nâng cao chất lượng, hoàn thiện sản phẩm và tăng cường khả năng tiếp cận thị trường. Qua đó, nguồn nguyên liệu tại chỗ được khai thác hiệu quả hơn, tạo thêm động lực phát triển kinh tế nông thôn.

Tại xã Cát Tiên 3, bên cạnh việc duy trì hai sản phẩm OCOP 3 sao đã được công nhận, địa phương tiếp tục chú trọng đổi mới tổ chức sản xuất, nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ hợp tác, hợp tác xã nông nghiệp và thúc đẩy liên kết theo chuỗi giá trị.

Ông Trần Quang Trừng, Chủ tịch UBND xã Cát Tiên 3, cho biết địa phương định hướng phát triển thêm các sản phẩm có lợi thế như ốc bươu đen, gà đồi, gà trống thiến, rượu cần, cơm lam và heo đen. Đây là những sản phẩm gắn với điều kiện sản xuất, tập quán và tiềm năng kinh tế của địa phương, có thể tiếp tục được nghiên cứu, phát triển theo định hướng OCOP.

Thực tế cho thấy, việc được công nhận, xếp hạng OCOP mới chỉ là bước khởi đầu trong quá trình xây dựng thương hiệu. Để phát triển bền vững, các cơ sở sản xuất cần tiếp tục duy trì chất lượng, chú trọng bao bì, nhãn mác, hoàn thiện câu chuyện sản phẩm và xây dựng hệ thống phân phối phù hợp với nhu cầu thị trường.

Đặc biệt, đối với những sản phẩm chế biến từ nông sản bản địa, tăng cường liên kết giữa vùng nguyên liệu, cơ sở chế biến và đơn vị tiêu thụ có vai trò quan trọng trong việc ổn định chất lượng, bảo đảm nguồn cung và nâng cao giá trị gia tăng.

Các sản phẩm chocolate mang thương hiệu Bản Ca cao được đầu tư về mẫu mã, bao bì nhằm nâng cao khả năng tiếp cận thị trường.

Trên cơ sở đó, các địa phương vùng Cát Tiên đang tiếp tục hỗ trợ nông dân, hộ kinh doanh và hợp tác xã duy trì, nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP; khuyến khích đầu tư công nghệ chế biến, cải tiến quy trình sản xuất, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Từ những sợi bún, miến khô mang hương vị truyền thống đến chocolate chế biến từ ca cao bản địa hay các sản phẩm hạt điều được nâng cao chất lượng, mỗi sản phẩm OCOP đang góp phần kể câu chuyện riêng về tiềm năng nông nghiệp vùng Cát Tiên.

Khi nguồn nguyên liệu được khai thác hiệu quả, chất lượng được chú trọng và thương hiệu được đầu tư bài bản, nông sản địa phương có thêm cơ hội khẳng định vị thế trên thị trường. Đây cũng là nền tảng để chương trình OCOP tiếp tục phát huy vai trò trong phát triển kinh tế nông thôn, tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân.