Gia đình anh Nguyễn Tiến Sỹ, thôn 4, xã Vĩnh Sơn sản xuất kinh doanh cao rắn gia truyền, giúp tăng thu nhập và duy trì nghề truyền thống

Nhớ lại quãng thời gian hoàng kim của nghề nuôi rắn, anh Nguyễn Văn Hải, thôn 4, xã Vĩnh Sơn chia sẻ: “Trước đây ở trong làng, gần như nhà nào cũng nuôi rắn. Rắn được thị trường Trung Quốc thu mua với giá cao, nuôi khoảng 1.000 – 2.000 con là có lãi 300 – 400 triệu đồng mỗi năm.

Hơn 10 năm gắn bó với nghề, tôi chưa bao giờ thấy làng rắn rơi vào hoàn cảnh khó khăn như hiện nay. Rắn nuôi không tiêu thụ được, chi phí duy trì đàn lại lớn, bỏ thì không nỡ, nuôi lại ngày càng lỗ sâu.

Gia đình tôi trước kia nuôi 5.000 con rắn, đến nay đàn rắn giảm hơn nửa, cố gắng duy trì khoảng 2.000 con. Để tiêu thụ sản phẩm, cuối năm 2021, gia đình tôi vay mượn thêm ngân hàng để mở nhà hàng ẩm thực chuyên chế biến các món ăn từ rắn.

Sau vài tháng hoạt động vẫn chưa mang lại thu nhập ổn định, bởi dịch bệnh phức tạp, người dân cũng hạn chế ăn uống ở nhà hàng. Thêm nữa, các món ăn về rắn rất kén người ăn, chỉ phục vụ cho một bộ phận khách hàng”.

Gia đình anh Nguyễn Tiến Sỹ, thôn 4, xã Vĩnh Sơn vài năm trước cũng nuôi hơn 3.000 con rắn, đến nay chỉ còn duy trì 1.000 con. Năm 2021, anh Sỹ đã nghiên cứu, đầu tư mở xưởng sản xuất cao rắn gia truyền. Vừa qua, sản phẩm cao rắn gia truyền của anh được UBND tỉnh chứng nhận đạt OCOP 3 sao.

Anh Sỹ cho biết: “Thu nhập của gia đình hiện nay chỉ bằng một nửa so với trước. Hơn nữa, để mở xưởng sản xuất chế biến sản phẩm từ rắn, gia đình phải vay mượn một khoản tiền không nhỏ. Sau 1 năm mở xưởng thu lãi được 300 triệu đồng, nhưng số tiền này chỉ đủ để trả lãi ngân hàng và duy trì đàn rắn”.

Tìm hướng phát triển kinh tế, hiện nay, nhiều hộ nuôi rắn ở xã Vĩnh Sơn đã giảm số lượng đàn, chế biến rắn thành nhiều loại sản phẩm để tiêu thụ, hoặc chuyển đổi sang các loại vật nuôi khác; lao động trẻ được định hướng học nghề, làm việc tại các DN.

Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Sơn Hạ Văn Hùng cho biết: “Do nghề nuôi rắn bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, xã đã định hướng, khuyến khích người dân chuyển đổi mô hình phát triển kinh tế, tập trung gieo cấy, chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản, song song với phát triển công nghiệp, thương mại và dịch vụ.

Nhờ chuyển đổi cơ cấu kinh tế kịp thời, năm 2021, kinh tế xã vươn lên phục hồi, tổng thu nhập trên địa bàn đạt gần 324 tỷ đồng, vượt 18% so với kế hoạch, tăng 32% so với cùng kỳ”.

Mặc dù tích cực chuyển đổi mô hình phát triển kinh tế để thích ứng với tình hình mới, song tâm lý nhiều người dân xã Vĩnh Sơn vẫn mong thị trường xuất khẩu rắn sớm phục hồi trở lại để người dân có cơ hội duy trì, phát triển được nghề truyền thống.

Ông Vũ Mạnh Hùng, người được Hiệp Hội làng nghề Việt Nam phong tặng danh hiệu "Nghệ nhân làng rắn" cho biết: “Người dân Vĩnh Sơn biết bao thế hệ gắn bó với nghề nuôi rắn, rắn đã trở thành một phần không thể thiếu trong sinh hoạt, phát triển kinh tế và là nét đặc trưng của địa phương.

Nghề nuôi rắn không đơn thuần chỉ là nghề truyền thống, mà còn là thành quả, sự hy sinh của biết bao thế hệ với những rủi ro nguy hiểm đến tính mạng, đem kiến thức, kinh nghiệm truyền đạt cho thế hệ sau giữ lửa nghề.

Từ cuối năm 2021, thực hiện theo Nghị quyết số 128 của Chính phủ về thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid – 19, việc thông thương hàng hóa trở nên thuận lợi hơn, cùng với đó, thị trường Trung Quốc bắt đầu "rục rịch" trở lại là cơ hội để làng nghề phục hồi.

Trước mắt, các hộ có thể giảm số lượng, song vẫn phải duy trì đàn rắn, phương pháp chăn nuôi cũng cần thay đổi theo hướng tiết kiệm, hiệu quả. Ngoài ra, thay vì xuất khẩu rắn thô như trước, các hộ đã nghiên cứu, phát triển thêm các sản phẩm từ rắn để tiêu thụ tại thị trường nội địa như ngâm rượu, làm thuốc, ẩm thực...”.

Được biết, để tạo điều kiện cho người dân giữ nghề truyền thống, UBND xã Vĩnh Sơn đã phối hợp với Trung tâm Thông tin và xúc tiến du lịch Vĩnh Phúc, cùng một số DN triển khai các tour du lịch làng nghề, kết hợp quảng bá sản phẩm làm từ rắn.

Đồng thời, xã cũng tạo điều kiện vay vốn, đề nghị UBND tỉnh, Hiệp Hội làng nghề Việt Nam xem xét, có cơ chế hỗ trợ người dân làng nghề bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh.

Hy vọng trong thời gian tới, làng nghề nuôi rắn Vĩnh Sơn có thể tiếp tục xuất khẩu, phát triển đa dạng các sản phẩm phù hợp với nhu cầu của thị trường nội địa, góp phần phục hồi làng nghề, giữ gìn bản sắc quê hương.

Bài, ảnh: Hoàng Sơn