Các đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: TITC

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Hoàng Thị Bình - Phó Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam (VHNTTTDLVN) cho biết, Việt Nam sở hữu nền ẩm thực phong phú, đa dạng được hình thành qua hàng nghìn năm lịch sử, với sự kết tinh từ văn hóa của 54 dân tộc, từ ẩm thực cung đình, ẩm thực truyền thống, ẩm thực đường phố đến các làng nghề và đặc sản địa phương, tạo nên nguồn tài nguyên đặc sắc để phát triển du lịch.

TS. Hoàng Thị Bình - Phó Viện trưởng Viện VHNTTTDLVN phát biểu khai mạc. Ảnh: TITC

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện các chủ trương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân cùng các chiến lược phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa, TS. Hoàng Thị Bình nhấn mạnh cần nhìn nhận ẩm thực không chỉ là giá trị phục vụ nhu cầu thưởng thức mà còn là nguồn lực văn hóa, tài sản sáng tạo và động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế.

Theo TS. Hoàng Thị Bình, hội thảo là diễn đàn để các nhà khoa học, nhà quản lý, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp, nghệ nhân và cộng đồng cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất giải pháp phát huy giá trị văn hóa ẩm thực gắn với phát triển du lịch bền vững. Đồng thời, các ý kiến, kiến nghị tại hội thảo sẽ là cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng phục vụ công tác tham mưu, hoạch định chính sách, góp phần xây dựng các chương trình, đề án và chiến lược phát triển du lịch ẩm thực Việt Nam trong giai đoạn tới.

Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai phát biểu tại hội thảo. Ảnh: TITC

Đề án quảng bá, xúc tiến du lịch và ẩm thực Việt Nam ra nước ngoài: Định hướng để nâng tầm thương hiệu du lịch ẩm thực quốc gia

Phát biểu tại hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai đánh giá cao sáng kiến của Viện VHNTTTDLVN trong việc tổ chức hội thảo chuyên đề về phát triển du lịch ẩm thực, đồng thời cho rằng đây là nội dung có ý nghĩa thiết thực, bám sát định hướng phát triển của ngành du lịch trong giai đoạn mới.

Theo Phó Cục trưởng Nguyễn Thị Hoa Mai, trong bối cảnh cạnh tranh điểm đến ngày càng gay gắt, đặc biệt tại khu vực Đông Nam Á, đổi mới hoạt động xúc tiến, quảng bá là yêu cầu cấp thiết. Trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và xu hướng phát triển du lịch toàn cầu, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đã tham mưu Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trình Chính phủ Đề án xúc tiến, quảng bá du lịch và ẩm thực Việt Nam ra nước ngoài giai đoạn 2026 - 2030 với mục tiêu lấy ẩm thực làm yếu tố cốt lõi để định vị thương hiệu du lịch quốc gia, nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến Việt Nam trong khu vực châu Á và trên thế giới.

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, Phó Cục trưởng Nguyễn Thị Hoa Mai cho biết nhiều quốc gia như Nhật Bản, Thái Lan, Hàn Quốc, Italia hay Trung Quốc đều xây dựng chiến lược quốc gia bài bản để phát triển du lịch ẩm thực. Theo đó, trọng tâm không chỉ là quảng bá món ăn mà còn là quảng bá văn hóa ẩm thực, kể câu chuyện về lịch sử, phong tục tập quán và bản sắc dân tộc thông qua mỗi món ăn, qua đó xây dựng hình ảnh quốc gia và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến.

Các tài liệu nghiên cứu của các tổ chức quốc tế như UN Tourism, Hiệp hội Du lịch Ẩm thực Thế giới cho thấy ẩm thực là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn điểm đến của du khách, đồng thời chiếm khoảng 25 - 35% tổng chi tiêu trong mỗi chuyến đi. Không chỉ tạo ra giá trị kinh tế trực tiếp, ẩm thực còn góp phần phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo, kinh tế đêm, tăng cường liên kết vùng và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Chính vì vậy, Đề án quảng bá, xúc tiến du lịch và ẩm thực Việt Nam ra nước ngoài giai đoạn 2026 - 2030 được xây dựng theo hướng quảng bá du lịch văn hóa ẩm thực, thay vì chỉ quảng bá ẩm thực đơn thuần. Theo Phó Cục trưởng, mỗi món ăn của Việt Nam đều chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa và tri thức bản địa cần được kể bằng những câu chuyện hấp dẫn để mang đến cho du khách những trải nghiệm sâu sắc hơn.

Đề án được xây dựng với hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu và các nhóm nhiệm vụ cụ thể, hướng tới đưa Việt Nam trở thành một trong 5 nền ẩm thực hấp dẫn hàng đầu châu Á. Đồng thời đề ra nhiều giải pháp như xây dựng thương hiệu quốc gia về du lịch văn hóa ẩm thực; phát triển các tuyến phố ẩm thực đạt tiêu chuẩn; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn chất lượng; mở rộng mạng lưới nhà hàng Việt Nam ở nước ngoài; đẩy mạnh quảng bá tại các thị trường quốc tế; phát triển du lịch Halal và thúc đẩy liên kết giữa các địa phương, doanh nghiệp trong xây dựng sản phẩm.

Phó Cục trưởng Nguyễn Thị Hoa Mai nhấn mạnh, để phát huy hiệu quả tiềm năng của ẩm thực Việt Nam, cần có một chiến lược thống nhất ở tầm quốc gia nhằm định hướng, kết nối và phát huy những nỗ lực đang được triển khai tại các địa phương và doanh nghiệp. Lãnh đạo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đồng thời bày tỏ mong muốn Viện VHNTTTDLVN cùng các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, chuyên gia tiếp tục nghiên cứu, tổ chức các diễn đàn chuyên sâu và đưa ra các giải pháp, chính sách góp phần đưa du lịch văn hóa ẩm thực trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển du lịch Việt Nam trong thời gian tới.

Các đại biểu trao đổi tại hội thảo. Ảnh: TITC

Cần xây dựng hệ thống tiêu chuẩn đồng bộ cho sản phẩm du lịch ẩm thực

Hội thảo đã lắng nghe các bài tham luận về: Du lịch ẩm thực bền vững - Từ tài nguyên ẩm thực đến đồng sáng tạo trải nghiệm ở Việt Nam; Nâng cao chất lượng dịch vụ và tiêu chuẩn trong phát triển du lịch ẩm thực Việt Nam; Tiềm năng và thực trạng khai thác giá trị ẩm thực trong phát triển du lịch tại Ninh Bình; ẩm thực Huế trong phát triển du lịch bền vững - Tiếp cận từ hệ sinh thái sáng tạo; Kinh nghiệm nhà hàng cung cấp ẩm thực Halal trong việc phát triển du lịch thân thiện với người Hồi Giáo tại Việt Nam; Khai thác trải nghiệm ẩm thực bản địa trong phát triển du lịch Việt Nam.

Theo ThS. Nguyễn Thị Lan Hương - Ban Nghiên cứu Du lịch, Viện VHNTTTDLVN, trong bối cảnh du lịch toàn cầu chuyển mạnh sang tìm kiếm những trải nghiệm chân thực, cá nhân hóa và giàu bản sắc văn hóa, du lịch ẩm thực đang trở thành động lực quan trọng nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến. Vì vậy, bà kiến nghị chuyển đổi tư duy từ “bán món ăn” sang “kiến tạo trải nghiệm đồng sáng tạo”, trong đó du khách không chỉ thưởng thức mà còn trực tiếp tham gia các hoạt động như chế biến món ăn, khám phá làng nghề, chợ truyền thống và giao lưu với nghệ nhân. Đây được xem là hướng đi hiệu quả nhằm gia tăng giá trị trải nghiệm, bảo tồn di sản ẩm thực, tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng và nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Việt Nam.

Phạm Thị Thanh Thủy, Phó Giám đốc Nhà hàng Halal Nan N Kabab và Bánh mì Halal Raja Expres phát biểu tại hội thảo.

Chia sẻ kinh nghiệm về cung cấp ẩm thực Halal, bà Phạm Thị Thanh Thủy - Phó Giám đốc nhà hàng Halal Nan N Kabab và Bánh mì Halal Raja Express nhấn mạnh, thị trường du lịch Halal đang tăng trưởng nhanh trên toàn cầu, đây là phân khúc khách có mức chi tiêu cao, thời gian lưu trú dài và nhu cầu trải nghiệm văn hóa lớn. Việt Nam có nhiều lợi thế để thu hút dòng khách này nếu phát triển đồng bộ hệ sinh thái dịch vụ Halal, trong đó ẩm thực đạt chuẩn là yếu tố then chốt. Trên cơ sở thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, bà cho rằng việc phát triển nhà hàng Halal cần bảo đảm nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về nguyên liệu, quy trình chế biến, bảo quản và phục vụ. Bên cạnh đó, việc kết hợp ẩm thực Halal với các món ăn đặc trưng của Việt Nam cũng mở ra cơ hội để du khách Hồi giáo trải nghiệm bản sắc ẩm thực địa phương.

Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: TITC

Đề cập đến vấn đề nâng cao chất lượng dịch vụ và tiêu chuẩn trong phát triển sản phẩm du lịch ẩm thực Việt Nam, theo ThS. Lê Thị Kim Phượng - Hiệu trưởng Trường Trung cấp Kinh tế - Du lịch Hoa Sữa, ẩm thực là lợi thế cạnh tranh quan trọng của du lịch Việt Nam. Tuy nhiên, để trở thành sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh bền vững, bên cạnh sự phong phú của món ăn, cần chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng hệ thống tiêu chuẩn đồng bộ. Bà đề xuất một số giải pháp như xây dựng bộ tiêu chí và quy trình tiêu chuẩn cho các sản phẩm du lịch ẩm thực; nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp; đẩy mạnh liên kết giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và cộng đồng, đồng thời ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá và quản lý chất lượng, hướng tới phát triển du lịch ẩm thực chuyên nghiệp, bền vững.

Các đại biểu, chuyên gia cũng đã trao đổi, bổ sung những góc nhìn thực tiễn nhằm phát triển du lịch ẩm thực Việt Nam. Các ý kiến thống nhất cho rằng cần coi ẩm thực là tài sản văn hóa và sản phẩm du lịch có giá trị, trong đó chú trọng nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, tăng cường khả năng kể chuyện văn hóa, xây dựng thương hiệu và quảng bá hiệu quả. Bên cạnh đó, các đại biểu đề xuất hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, phát triển các không gian và hồ sơ di sản ẩm thực, đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực, phát huy vai trò của ẩm thực đường phố, đồ uống và trải nghiệm đa giác quan trong hành trình của du khách. Nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và cộng đồng; xây dựng chuỗi giá trị, khai thác hiệu quả truyền thông số và nhân rộng các mô hình thành công nhằm nâng cao sức hấp dẫn và năng lực cạnh tranh của du lịch ẩm thực Việt Nam.

PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương - Viện trưởng Viện VHNTTTDL ghi nhận và tiếp thu các ý kiến, đề xuất tại hội thảo. Ảnh: TITC

PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương - Viện trưởng Viện VHNTTTDL trân trọng cảm ơn và đánh giá cao những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nghiệp và đại biểu tham dự, qua đó góp phần làm rõ hơn tiềm năng, giá trị và định hướng phát triển du lịch văn hóa ẩm thực Việt Nam trong giai đoạn mới.

Theo Viện trưởng, thực tiễn cho thấy nhiều địa phương và doanh nghiệp đã chủ động triển khai các sáng kiến phát triển du lịch ẩm thực. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tiềm năng và tạo sức mạnh tổng thể, cần có một chiến lược thống nhất ở tầm quốc gia nhằm định hướng, kết nối và phát huy các nguồn lực đang được triển khai tại các địa phương, doanh nghiệp. Đây cũng là cơ sở để hình thành hệ sinh thái phát triển du lịch văn hóa ẩm thực đồng bộ, chuyên nghiệp và bền vững.

Lãnh đạo Viện VHNTTTDL mong muốn tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, các địa phương, doanh nghiệp và đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học tổ chức các diễn đàn, hội nghị chuyên đề, đẩy mạnh nghiên cứu và đề xuất chính sách nhằm phát huy giá trị văn hóa ẩm thực trong phát triển du lịch. Viện trưởng bày tỏ tin tưởng rằng, với sự đồng hành của các cơ quan quản lý, giới nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp, cùng định hướng từ Đề án quảng bá, xúc tiến du lịch và ẩm thực Việt Nam ra nước ngoài giai đoạn 2026 - 2030 sau khi được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, du lịch ẩm thực sẽ từng bước trở thành một trong những động lực quan trọng nâng cao sức cạnh tranh và thương hiệu của du lịch Việt Nam.