Ông Nguyễn Khắc Dũng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Quảng Ninh, trao quyết định công nhận làng nghề. Ảnh: Báo Quảng Ninh

Ngày 11/7/2026, UBND phường Bình Khê tổ chức hội nghị công bố và trao quyết định công nhận Làng nghề Mai cảnh Yên Tử – Tây Sơn. Sự kiện đánh dấu một bước phát triển quan trọng đối với nghề trồng mai cảnh tại địa phương, đồng thời khẳng định những giá trị kinh tế, văn hóa được người dân bền bỉ vun đắp qua nhiều thế hệ.

Tham dự hội nghị có ông Nguyễn Khắc Dũng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Quảng Ninh, đại diện chính quyền địa phương, các đơn vị liên quan, Ban Quản lý làng nghề, cùng đông đảo nghệ nhân, hộ sản xuất và người dân.

Quyết định công nhận làng nghề không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh mà còn tạo thêm động lực để địa phương tiếp tục bảo tồn nguồn gen quý, mở rộng sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển thương hiệu Mai vàng Yên Tử trên thị trường.

Từ sắc mai vùng đất thiêng đến nghề truyền thống

Nhắc đến Yên Tử, người ta thường nhớ tới vùng non thiêng gắn với Phật hoàng Trần Nhân Tông và Thiền phái Trúc Lâm. Giữa không gian văn hóa ấy, mai vàng Yên Tử mang một vẻ đẹp riêng, không chỉ bởi sắc hoa vàng thanh khiết mà còn bởi những giá trị lịch sử, tinh thần đã được bồi đắp qua thời gian.

Khác với nhiều giống mai cảnh phổ biến, mai vàng Yên Tử có hoa năm cánh màu vàng chanh tươi, cánh mỏng, viền lượn sóng và hương thơm dịu nhẹ. Loài hoa này từ lâu đã gắn bó với cảnh quan và đời sống văn hóa vùng Yên Tử, trở thành một trong những hình ảnh đặc trưng của vùng đất.

Theo những tư liệu về lịch sử địa phương, từ khoảng năm 1990, người dân Tây Sơn đã biết đến vẻ đẹp của những cây mai mọc trong khu vực rừng núi gần am, chùa Ngọa Vân. Ban đầu, mai được đưa về chơi trong dịp Tết. Nhận thấy giá trị thẩm mỹ và nhu cầu ngày càng tăng của thị trường, người dân bắt đầu thu hái hạt, ươm giống, chăm sóc và tạo dáng cây.

Từ năm 1992, nghề trồng mai cảnh từng bước hình thành và phát triển. Qua hơn 30 năm, những kinh nghiệm được tích lũy, trao truyền từ gia đình này sang gia đình khác, góp phần tạo nên một nghề truyền thống mang dấu ấn riêng của vùng đất Tây Sơn, nay thuộc khu Đồng Đò, phường Bình Khê.

Nghề trồng mai đòi hỏi sự kiên trì và đôi bàn tay khéo léo. Một cây mai có dáng đẹp, bộ tán hài hòa và khả năng ra hoa đúng dịp không thể hình thành trong ngày một ngày hai. Người trồng phải am hiểu đặc tính của cây, lựa chọn giống phù hợp, chăm sóc bộ rễ, uốn tỉa cành và theo dõi sự sinh trưởng qua từng mùa.

Chính sự gắn bó lâu dài ấy đã khiến nghề trồng mai không chỉ đơn thuần là hoạt động sản xuất mà còn trở thành nơi lưu giữ tri thức, kinh nghiệm và tình yêu của người dân đối với cây mai quê hương.

Nghề trồng mai tạo nguồn thu hàng chục tỷ đồng

Từ những vườn mai nhỏ lẻ ban đầu, Tây Sơn đã hình thành vùng sản xuất mai cảnh có quy mô đáng kể. Theo tư liệu Báo Quảng Ninh tháng 7/2026, diện tích trồng mai vàng Yên Tử tại địa phương đã đạt gần 30 ha, với nhiều nhà vườn được đầu tư theo hướng sản xuất hàng hóa.

Làng nghề có 82 hộ với 315 nhân khẩu, trong đó 52 hộ trực tiếp tham gia trồng, chăm sóc và kinh doanh mai cảnh, tạo việc làm thường xuyên cho gần 100 lao động địa phương. Một số nhà vườn sở hữu hàng nghìn cây mai, với những cây có giá trị từ vài triệu đến hàng trăm triệu đồng tùy tuổi cây, dáng thế và chất lượng.

Không chỉ duy trì nghề truyền thống, các hộ sản xuất ngày càng chủ động ứng dụng khoa học kỹ thuật vào chăm sóc cây. Hệ thống tưới tự động, sử dụng phân bón hữu cơ và cải tiến phương pháp tạo dáng đã góp phần nâng cao chất lượng, giá trị thẩm mỹ của sản phẩm.

Hiệu quả kinh tế từ cây mai vàng ngày càng thể hiện rõ. Theo thông tin được công bố tại hội nghị công nhận làng nghề, doanh thu từ nghề trồng mai năm 2025 đạt gần 29 tỷ đồng, đóng góp quan trọng vào kinh tế địa phương.

Một thống kê khác của Báo Quảng Ninh cho thấy thu nhập bình quân của người tham gia nghề trồng mai cảnh tăng từ khoảng 100 triệu đồng/người năm 2023 lên 107 triệu đồng/người năm 2025. Lao động trồng mai có thu nhập bình quân 8,9 triệu đồng/tháng, cao gấp 1,36 lần so với lao động nông nghiệp khác tại địa phương.

Những con số ấy phản ánh sự chuyển mình của một nghề truyền thống. Cây mai không chỉ làm đẹp không gian ngày Tết mà còn trở thành sản phẩm có giá trị kinh tế, giúp nhiều gia đình ổn định cuộc sống, tạo việc làm tại chỗ và từng bước nâng cao thu nhập.

Đáng chú ý, sự phát triển của nghề còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân. Từ cách trồng, chăm sóc chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, nhiều nhà vườn đã chú trọng hơn đến kỹ thuật, chất lượng, thị hiếu khách hàng và xây dựng uy tín sản phẩm.

Đó cũng là nền tảng quan trọng để nghề trồng mai cảnh Tây Sơn tiếp tục phát triển theo hướng chuyên nghiệp, bền vững.

Người dân tất bật vận chuyển, chuẩn bị những cây mai vàng Yên Tử phục vụ thị trường Tết Nguyên đán 2026.

Nâng tầm thương hiệu Mai vàng Yên Tử

Một trong những lợi thế của làng nghề là sản phẩm mang tên một vùng đất có giá trị văn hóa, lịch sử đặc biệt. Mai vàng Yên Tử đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00040 theo Quyết định số 3463/QĐ-SHTT ngày 18/12/2013.

Việc được bảo hộ chỉ dẫn địa lý góp phần khẳng định danh tiếng và những đặc tính riêng của hoa mai vàng Yên Tử. Đây là cơ sở quan trọng để phát triển thương hiệu, nâng cao giá trị sản phẩm và bảo vệ lợi ích của người sản xuất trong khu vực địa lý được bảo hộ.

Đối với Làng nghề Mai cảnh Yên Tử - Tây Sơn, quyết định công nhận làng nghề tiếp tục tạo thêm cơ hội để địa phương quảng bá sản phẩm, kết nối thị trường và xây dựng những hướng phát triển phù hợp với điều kiện thực tế.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Khắc Dũng ghi nhận, biểu dương những nỗ lực của chính quyền địa phương, Ban Quản lý làng nghề, các nghệ nhân và hộ sản xuất trong việc gìn giữ, phát triển nghề trồng mai truyền thống.

Đồng thời, ông đề nghị địa phương quan tâm quy hoạch, đầu tư phát triển làng nghề theo hướng bền vững; chú trọng bảo tồn nguồn gen quý của Mai vàng Yên Tử, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng và quảng bá thương hiệu, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất, tiêu thụ.

Định hướng ấy đặt ra yêu cầu phát triển làng nghề không chỉ dựa vào quy mô sản xuất mà còn phải nâng cao giá trị mỗi sản phẩm. Việc quản lý giống, chuẩn hóa kỹ thuật chăm sóc, quảng bá nguồn gốc và xây dựng hệ thống giới thiệu sản phẩm sẽ giúp người trồng mai có thêm điều kiện tiếp cận khách hàng, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường cây cảnh.

Bên cạnh đó, việc bảo tồn những cây mai có giá trị, gìn giữ nguồn giống bản địa và trao truyền kỹ thuật cho lớp thợ trẻ cũng cần được quan tâm. Đây chính là những yếu tố làm nên nét riêng của làng nghề mà các sản phẩm sản xuất đại trà khó có thể thay thế.

Mở hướng phát triển du lịch từ những vườn mai

Không chỉ có giá trị kinh tế, những vườn mai vàng còn mang đến tiềm năng phát triển du lịch trải nghiệm, nhất là khi nằm trong không gian văn hóa, tâm linh đặc sắc của vùng Yên Tử.

Mai vàng Yên Tử là cây Di sản Việt Nam. Ảnh Báo Quảng Ninh

Thay vì chỉ đến mua cây vào dịp Tết, du khách có thể tham quan các nhà vườn, tìm hiểu quy trình ươm giống, chăm sóc, uốn tỉa và nghe người trồng mai kể những câu chuyện gắn với nghề. Những hoạt động ấy góp phần đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng, đồng thời tạo thêm cơ hội phát triển dịch vụ tại địa phương.

Trong định hướng phát triển, phường Bình Khê đã quan tâm đến việc xây dựng khu trưng bày sản phẩm, bãi đỗ xe và khu sản xuất tập trung. Đây là những hạng mục được kỳ vọng góp phần hoàn thiện điều kiện sản xuất, kinh doanh và từng bước hình thành các điểm tham quan, trải nghiệm làng nghề.

Tuy nhiên, để phát triển du lịch từ nghề trồng mai, điều quan trọng là giữ được cảnh quan vườn cây, bản sắc của nghề và sự tham gia thực chất của cộng đồng. Mỗi nhà vườn không chỉ là nơi sản xuất, kinh doanh mà còn có thể trở thành không gian giới thiệu nét đẹp của cây mai vàng Yên Tử, nơi người dân trực tiếp kể câu chuyện về nghề bằng chính trải nghiệm của mình.

Khi được tổ chức phù hợp, hoạt động du lịch sẽ góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ, gia tăng giá trị sản phẩm và tạo thêm nguồn thu cho các hộ làm nghề. Đồng thời, đây cũng là cách quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Yên Tử thông qua một sản phẩm gắn bó lâu đời với đời sống địa phương.

Giữ sắc mai, giữ sinh kế cho người dân

Hơn ba thập kỷ hình thành và phát triển, nghề trồng mai cảnh Tây Sơn đã trải qua hành trình từ những vườn cây nhỏ lẻ đến một vùng sản xuất có quy mô, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho nhiều gia đình.

Việc được công nhận làng nghề là dấu mốc đáng tự hào, nhưng cũng mở ra những yêu cầu mới. Cùng với gìn giữ giống mai quý và kỹ thuật truyền thống, người làm nghề cần tiếp tục nâng cao chất lượng, đổi mới phương thức sản xuất, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu gắn với giá trị văn hóa của vùng đất Yên Tử.

Điều đáng quý là phía sau mỗi cây mai được chăm chút qua năm tháng không chỉ có công sức của người trồng mà còn là sự gắn bó với quê hương, niềm tự hào về nghề và mong muốn truyền lại những kinh nghiệm quý báu cho thế hệ sau.

Từ những hạt mai được người dân ươm trồng hơn 30 năm trước, Tây Sơn hôm nay đã hình thành một làng nghề mang đậm dấu ấn của vùng đất Yên Tử. Quyết định công nhận làng nghề vừa là sự ghi nhận đối với những nỗ lực bền bỉ ấy, vừa tạo thêm động lực để người dân tiếp tục giữ nghề, nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển sinh kế. Để mỗi mùa mai vàng nở rộ không chỉ mang đến vẻ đẹp cho ngày xuân mà còn gửi gắm niềm tin vào một làng nghề ngày càng phát triển, bền vững.

(Bài viết có sự phối hợp với Chi cục Kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn - Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Quảng Ninh)