Trong bối cảnh yêu cầu nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm OCOP ngày càng cao, việc ứng dụng KHCN, chuyển đổi số và bảo hộ sở hữu trí tuệ được xem là những giải pháp then chốt, quyết định tính bền vững của chương trình. Đến nay, toàn tỉnh có 582 sản phẩm OCOP đạt hạng 3 sao trở lên, trong đó có 14 sản phẩm đạt hạng 5 sao cấp quốc gia và 52 sản phẩm đạt hạng 4 sao. KHCN đã trở thành “chìa khóa vàng” giúp các sản phẩm OCOP cải tiến chất lượng, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường và từng bước khẳng định thương hiệu.

Đến thăm cơ sở kinh doanh mắm ruốc Út Mập tại xã Kiên Lương (An Giang), chúng tôi được nghe câu chuyện về hành trình gìn giữ nghề truyền thống gắn với việc mạnh dạn ứng dụng KHCN vào sản xuất. Theo bà Ngô Thị Thạnh - chủ cơ sở kinh doanh mắm ruốc Út Mập, được chính quyền địa phương tuyên truyền, hướng dẫn, gia đình bà từng bước đưa KHCN vào sản xuất, chế biến, bảo quản, đóng gói và tiêu thụ sản phẩm. “Với sự hỗ trợ của Sở Khoa học và Công nghệ trong xây dựng nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc, sản phẩm mắm ruốc Út Mập ngày càng nâng cao giá trị, được nhiều khách hàng biết đến. Năm 2022, sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh. Hiện, mỗi năm cơ sở cung ứng ra thị trường hơn 10 tấn mắm ruốc thành phẩm, có mặt tại nhiều siêu thị, chợ truyền thống, trang thương mại điện tử và điểm trưng bày đặc sản tại các khu du lịch”, bà Thạnh tự hào nói.

Hiện nay, phần lớn sản phẩm OCOP của tỉnh được dán tem điện tử thông minh, gắn mã vạch để quản lý và truy xuất nguồn gốc. Việc ứng dụng công nghệ này giúp giám sát chất lượng sản phẩm, đồng thời tạo thuận lợi cho người tiêu dùng trong việc tra cứu thông tin, nhận diện hàng hóa. Đại diện các hợp tác xã trên địa bàn xã Long Thạnh cho biết, KHCN mang lại nhiều thay đổi tích cực trong quy trình quản lý và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Chỉ cần sử dụng điện thoại thông minh để quét mã QR, khách hàng có thể dễ dàng tiếp cận đầy đủ thông tin về sản phẩm như nguồn gốc, quy trình sản xuất, chứng nhận chất lượng và thời hạn sử dụng. Điều này không chỉ giúp tăng tính minh bạch, củng cố niềm tin của người tiêu dùng mà còn hỗ trợ các đơn vị sản xuất quản lý hiệu quả chuỗi cung ứng.

Không chỉ góp phần nâng cao chất lượng và quy trình sản xuất, KHCN còn góp phần quan trọng trong xây dựng và phát triển thương hiệu cho sản phẩm OCOP. Nhiều cơ sở sản xuất chú trọng đầu tư thiết kế bao bì, nhãn mác theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, tạo sự hấp dẫn, nâng cao giá trị sản phẩm. Sự kết hợp hài hòa giữa tri thức bản địa, kinh nghiệm truyền thống và công nghệ hiện đại, tạo nên sản phẩm OCOP mang đậm bản sắc địa phương, nhưng vẫn đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường trong nước và xuất khẩu. Đây là hướng đi bền vững, vừa nâng cao thu nhập cho người dân vừa góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, nông nghiệp của địa phương.

Thời gian qua, để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm OCOP, Sở Khoa học và Công nghệ hỗ trợ nhiều đơn vị, doanh nghiệp áp dụng hệ thống quản lý chất lượng, công cụ quản trị vào sản xuất và quản lý doanh nghiệp. Đồng thời, tiến hành khảo sát, đánh giá nhu cầu ứng dụng tiến bộ KHCN của chủ thể OCOP để có giải pháp tư vấn, hỗ trợ phù hợp. Cùng với đó, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp các địa phương hướng dẫn doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, ghi nhãn hàng hóa, thiết kế mẫu mã bao bì, đăng ký mã số, mã vạch…

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát triển sản phẩm OCOP vẫn còn một số khó khăn, hạn chế như quy mô ứng dụng KHCN còn nhỏ lẻ; năng lực đổi mới công nghệ của chủ thể OCOP chưa cao; việc quản trị và khai thác tài sản trí tuệ chưa thật sự hiệu quả; nguồn nhân lực am hiểu về công nghệ, chuyển đổi số còn thiếu.

Thời gian tới, tỉnh tiếp tục xác định KHCN là động lực quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm OCOP. Trọng tâm là ưu tiên ứng dụng KHCN vào sản phẩm OCOP chủ lực, đặc thù gắn với lợi thế sinh thái của địa phương; gắn kết chặt chẽ giữa ứng dụng KHCN với chuyển đổi số, phát triển kinh tế tập thể và xây dựng tài sản trí tuệ bền vững. Cùng với đó, tỉnh sẽ nhân rộng mô hình sản xuất OCOP ứng dụng KHCN hiệu quả; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ KHCN ở cơ sở; đẩy mạnh đào tạo, tập huấn kỹ năng số cho chủ thể OCOP, góp phần đưa chương trình OCOP phát triển ngày càng hiệu quả, bền vững.