Tạo điểm nhấn từ những không gian tinh hoa làng nghề

Tại hội nghị triển khai công tác chuẩn bị Festival diễn ra ngày 19/10, ông Nguyễn Đình Hoa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội nhấn mạnh, đây là sự kiện văn hóa, kinh tế và đối ngoại quan trọng, góp phần tôn vinh giá trị nghề thủ công truyền thống, quảng bá hình ảnh làng nghề Việt Nam, đồng thời thúc đẩy giao lưu, hợp tác quốc tế và phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Ông Nguyễn Đình Hoa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội phát biểu chỉ đạo Hội nghị.

Theo Kế hoạch liên tịch số 395/KHLT-UBND-BNNMT ngày 12/10/2026 giữa UBND thành phố Hà Nội và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Festival có chủ đề “Hội tụ bản sắc văn hóa làng nghề - Kết nối tinh hoa toàn cầu”, dự kiến đón khoảng 200 đại biểu quốc tế đến từ 40 - 50 quốc gia, vùng lãnh thổ thuộc 5 châu lục. Bên cạnh hoạt động chính tại Hoàng thành Thăng Long, chương trình còn tổ chức tham quan, trải nghiệm tại một số làng nghề tiêu biểu của Hà Nội, qua đó giới thiệu những giá trị văn hóa, lịch sử và kỹ thuật sản xuất đặc sắc của các nghề thủ công.

Festival được bố trí trên diện tích khoảng 10.000 m² với 10 không gian chính, gồm: trưng bày, tạo tác, trình diễn sản phẩm làng nghề Việt Nam; trưng bày sản phẩm làng nghề quốc tế; trưng bày các sản phẩm tham gia cuộc thi sản phẩm thủ công; bảo tồn các sản phẩm thủ công; thiết kế và sáng tạo; chuyển đổi số; Net-Zero; triển lãm ảnh; triển lãm hoa, cây cảnh; văn hóa, ẩm thực. Ngoài ra, Ban Tổ chức còn bố trí các khu phụ trợ, trải nghiệm và gian hàng thương mại nhằm phục vụ hoạt động kết nối giao thương.

Các không gian được xây dựng theo hướng kết hợp trưng bày hiện vật với hoạt động trình diễn nghề, tạo điều kiện để công chúng tiếp cận sản phẩm thủ công không chỉ ở giá trị sử dụng mà còn ở yếu tố văn hóa, nghệ thuật và sự sáng tạo của nghệ nhân. Những nội dung về thiết kế, chuyển đổi số và sản xuất thân thiện với môi trường cũng được đưa vào chương trình, thể hiện định hướng phát triển làng nghề thích ứng với yêu cầu của thị trường hiện đại.

Đặc biệt, Festival dành sự ưu tiên cho bốn làng nghề Hà Nội đã được Hội đồng Thủ công Thế giới công nhận là thành viên mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới, gồm: gốm sứ Bát Tràng, dệt lụa Vạn Phúc, điêu khắc sơn mỹ nghệ Sơn Đồng và khảm trai, sơn mài Chuyên Mỹ.

Mỗi làng nghề dự kiến được bố trí một khu vực riêng với diện tích 90 m², phục vụ trưng bày, giới thiệu sản phẩm tiêu biểu, trình diễn và tạo tác trực tiếp. Đây được xác định là những không gian điểm nhấn, góp phần thể hiện chiều sâu văn hóa và trình độ kỹ thuật của các nghề thủ công truyền thống Hà Nội.

Tại không gian gốm sứ Bát Tràng, nghệ nhân dự kiến giới thiệu những sản phẩm gốm đặc trưng cùng các công đoạn tạo hình, trang trí sản phẩm. Làng lụa Vạn Phúc tập trung thể hiện kỹ thuật dệt, giới thiệu các sản phẩm lụa truyền thống và những mẫu thiết kế ứng dụng. Trong khi đó, làng nghề Sơn Đồng mang đến nét đặc sắc của nghệ thuật điêu khắc, sơn mỹ nghệ; Chuyên Mỹ giới thiệu kỹ thuật khảm trai, sơn mài với những sản phẩm đòi hỏi sự tỉ mỉ và tay nghề tinh xảo.

Việc tổ chức trình diễn, tạo tác ngay tại Festival không chỉ giúp du khách hiểu hơn về quá trình hình thành sản phẩm mà còn tạo cơ hội để nghệ nhân giao lưu, trao đổi kỹ thuật, giới thiệu những sáng tạo mới trên nền tảng nghề truyền thống. Đồng thời, bốn làng nghề cũng được lựa chọn làm điểm đến trong chương trình tham quan, trải nghiệm của các đoàn khách quốc tế, góp phần quảng bá du lịch làng nghề Thủ đô.

Ông Nguyễn Bá Bằng, Phó Trưởng phòng Phát triển nông thôn, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội báo cáo phương án thiết kế, bố trí mặt bằng, kịch bản và các hoạt động chính của sự kiện.

Thông tin về phương án tổ chức, ông Nguyễn Bá Bằng, Phó Trưởng phòng Phát triển nông thôn, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, các khu trưng bày đang được nghiên cứu, bố trí phù hợp với đặc điểm sản phẩm của từng làng nghề và địa phương. Trong đó, yêu cầu đặt ra là bảo đảm tính thẩm mỹ, thuận tiện cho hoạt động giới thiệu, trình diễn và giao lưu, đồng thời làm nổi bật những nét đặc trưng của từng nghề thủ công.

Bên cạnh các hoạt động trưng bày, Festival còn có hội nghị xúc tiến đầu tư các sản phẩm ngành nghề nông thôn; hoạt động kết nối thiết kế sáng tạo, giao lưu giữa nghệ nhân và nhà thiết kế; Hội thi sản phẩm thủ công châu Á - Thái Bình Dương cùng các chương trình giao lưu văn hóa, quảng bá thời trang thủ công. Đây là những hoạt động nhằm tăng cường trao đổi kinh nghiệm, thúc đẩy đổi mới mẫu mã, nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng hợp tác giữa các làng nghề trong nước với đối tác quốc tế.

Khẩn trương hoàn thiện các điều kiện tổ chức Festival

Tại hội nghị, đại diện các địa phương, nghệ nhân và đơn vị liên quan đã trao đổi, đóng góp ý kiến về phương án thiết kế không gian, tổ chức trình diễn nghề, bố trí nhân lực và chuẩn bị các điều kiện đón tiếp khách tham quan.

Bà Nguyễn Thị Thùy Hương, Phó Chủ tịch UBND xã Chuyên Mỹ đề nghị Ban Tổ chức sớm thống nhất lịch trình tham quan, số lượng khách và nội dung hoạt động tại các làng nghề.

Bà Nguyễn Thị Thùy Hương, Phó Chủ tịch UBND xã Chuyên Mỹ đề nghị Ban Tổ chức sớm thống nhất lịch trình tham quan, số lượng khách và nội dung hoạt động tại các làng nghề. Trên cơ sở đó, địa phương sẽ chủ động lựa chọn nghệ nhân, chuẩn bị sản phẩm, bố trí người thuyết minh và xây dựng chương trình trải nghiệm phù hợp, bảo đảm việc đón tiếp các đoàn khách diễn ra chu đáo.

Ông Nguyễn Hữu Hiển, Phó Chủ tịch UBND phường Hà Đông phát biểu tại Hội nghị.

Quan tâm đến điều kiện tổ chức trình diễn, ông Nguyễn Hữu Hiển, Phó Chủ tịch UBND phường Hà Đông cho rằng, đối với những thiết bị, máy móc cồng kềnh, cần có phương án vận chuyển, lắp đặt và bố trí không gian từ sớm, tránh phát sinh khó khăn khi triển khai. Cùng với đó, đại diện xã Sơn Đồng đề nghị làm rõ các hạng mục do Ban Tổ chức chuẩn bị và phần việc địa phương đảm nhận, nhất là về thiết bị, kinh phí và nhân lực phục vụ trưng bày.

Bà Trần Thị Ngọc Lan, nghệ nhân làng nghề lụa Vạn Phúc đề xuất không gian trưng bày cần được thiết kế phù hợp với đặc thù của từng nghề.

Từ góc độ nghệ nhân trực tiếp tham gia, bà Trần Thị Ngọc Lan, nghệ nhân làng nghề lụa Vạn Phúc đề xuất không gian trưng bày cần được thiết kế phù hợp với đặc thù của từng nghề. Ngoài việc giới thiệu sản phẩm, cần tạo điều kiện thuận lợi cho nghệ nhân trình diễn kỹ thuật, qua đó giúp khách tham quan cảm nhận rõ hơn giá trị lao động sáng tạo và bản sắc riêng của mỗi làng nghề.

Các ý kiến tại hội nghị tập trung vào yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa Ban Tổ chức, đơn vị thiết kế và địa phương, bảo đảm mỗi không gian vừa có tính thống nhất trong tổng thể Festival, vừa thể hiện được dấu ấn riêng của từng làng nghề.

Phát biểu kết luận hội nghị, ông Nguyễn Đình Hoa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội ghi nhận những ý kiến đóng góp của các địa phương, nghệ nhân và đơn vị liên quan; đồng thời đề nghị khẩn trương rà soát tiến độ, phân công rõ trách nhiệm và tập trung hoàn thiện các hạng mục phục vụ Festival, đặc biệt lưu ý mốc thời gian trước ngày 23/10.

Đối với phương án thiết kế, ông Hoa yêu cầu đơn vị tư vấn tiếp thu các ý kiến, phối hợp trực tiếp với từng địa phương để hoàn thiện bố cục, lựa chọn hình thức trưng bày phù hợp. Các không gian phải bảo đảm tính thẩm mỹ, khoa học, thuận tiện cho hoạt động trình diễn, đồng thời thể hiện được nét đặc sắc về văn hóa, lịch sử và kỹ thuật của từng nghề thủ công.

Ông Hoa cũng đề nghị các địa phương tích cực vận động nghệ nhân, thợ giỏi, cơ sở sản xuất và doanh nghiệp tham gia. Việc lựa chọn nghệ nhân cần chú trọng những người có tay nghề cao, am hiểu lịch sử, quy trình sản xuất và có khả năng giao lưu, giới thiệu sản phẩm tới du khách trong nước, quốc tế. Cùng với sản phẩm trưng bày, cần chuẩn bị hình ảnh, video tư liệu và nội dung thuyết minh nhằm nâng cao hiệu quả quảng bá.

Về công tác đón tiếp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các bộ phận chuyên môn sớm thống nhất lịch trình, số lượng và thành phần các đoàn khách, hướng dẫn cụ thể nhiệm vụ của từng lực lượng tham gia; đồng thời chú trọng chỉnh trang cảnh quan, bảo đảm vệ sinh môi trường, an ninh trật tự và an toàn giao thông tại các địa điểm tổ chức.

Nhấn mạnh yêu cầu phát huy hiệu quả Festival, ông Nguyễn Đình Hoa đề nghị các địa phương không chỉ quan tâm đến hoạt động trưng bày mà cần chủ động giới thiệu sản phẩm đặc trưng, xây dựng thương hiệu, tăng cường ứng dụng công nghệ số và thương mại điện tử trong quảng bá, tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, từng bước gắn hoạt động bảo tồn nghề truyền thống với phát triển sản xuất, xúc tiến thương mại và du lịch làng nghề.

Với sự chuẩn bị tích cực của các cơ quan, địa phương và cộng đồng nghệ nhân, Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026 được kỳ vọng sẽ trở thành điểm nhấn trong hoạt động quảng bá tinh hoa nghề thủ công Việt Nam, thúc đẩy hợp tác quốc tế và mở ra cơ hội phát triển bền vững cho các làng nghề trong thời kỳ hội nhập.

(Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội)