Hà Nội: 15°C Hà Nội
Đà Nẵng: 24°C Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh: 35°C TP Hồ Chí Minh
Thừa Thiên Huế: 22°C Thừa Thiên Huế

Trăn trở của người thợ làm nghề nặn tò he

LNV - Từng là nghề truyền thống nổi tiếng ở các vùng quê Bắc Bộ, thế nhưng công việc nặn bột tạo hình tò he lại đang có dấu hiệu mai một. Vấn đề này khiến nhiều thợ chế tác lâu năm, điển hình như ông Nguyễn Văn Kính (56 tuổi) cảm thấy trăn trở, đau đáu về tương lai của nghề.
Tò he là đồ chơi dân gian nổi tiếng, một nét đẹp văn hóa đặc trưng, phổ biến tại nhiều địa phương phía Bắc. Tuy nhiên, chưa ai biết chính xác chúng xuất hiện từ khi nào cũng như hình ảnh người nghệ nhân cặm cụi, cần mẫn tạo hình bên từng gánh hàng sặc sỡ đã có tự bao giờ. Chỉ biết kể từ khi những chuyến tàu bắt đầu lăn bánh đưa khách thập phương “vào Nam ra Bắc”, các nghệ nhân nặn bột tạo hình cũng mang theo thứ trò chơi độc đáo, mới lạ đến nuôi dưỡng tâm hồn bao thế hệ trẻ em khắp mọi miền đất nước.


Gian hàng của ông Nguyễn Văn Kinh tại công viên 29 tháng 3


Trước đây, ở một số địa phương miền Bắc, người ta thường gọi tò he là “con bánh” bởi chúng xuất hiện trong các lễ tiết, cúng kiến, chùa chiền như thứ quà vặt trang trí và có thể ăn trực tiếp. Ban đầu, nó được làm bằng bột với nhiều hình dạng từ đồ vật (bình hoa, ly tách, ấm chén,…), con vật (trâu, bò, gà, vịt,…) đến thức ăn (chuối, cau, mâm xôi, giò heo,…). Điểm độc đáo tạo nên sức hút của sản phẩm này chính là màu sắc và cách tạo hình chân thực. Về sau, người ta gắn thêm một chiếc kèn ống, biến tấu nó thành thứ đồ chơi trẻ con. Mỗi khi thổi, nhạc cụ tạo nên loạt giai điệu “tò te… tò te” nghe rất vui tai. Qua nhiều lần truyền miệng, tính “tam sao thất bản” trong đời sống sinh hoạt và lời ăn tiếng nói hàng ngày khiến cái tên “tò he” ra đời và thay thế hoàn toàn cách gọi cũ. Theo thời gian, tò he bắt đầu được bày bán rộng rãi tại các phiên chợ, xóm làng. Người ta cũng thay đổi chiếc kèn cầu kỳ bằng que tre đơn giản nhằm dễ dàng tiếp cận với hầu hết trẻ em.

Ngày nay, mặc cho bao biến chuyển, đổi thay của thăng trầm lịch sử, tò he vẫn luôn tồn tại và tiếp tục thành hình dưới đôi bàn tay người nghệ nhân tâm huyết. Đến công viên 29 tháng 3 (đường Nguyễn Tri Phương, quận Hải Châu, TP Đà Nẵng), khách tham quan dễ dàng bắt gặp ông Nguyễn Văn Kính (56 tuổi) - người thợ nặn tò he đã gắn bó với công việc này gần 30 năm.

Xuất thân từ làng Xuân La (xã Phượng Dực, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội) - cái nôi hình thành nghề tạo hình tò he truyền thống, ông Kính cho biết, khi còn nhỏ, ông đã xác định đây là gia nghiệp cần tiếp bước thế hệ cha ông giữ gìn và truyền lại cho con cháu. Chính vì thế, từ năm 1993, ông bắt đầu tập trung vào việc chế tác, rồi tiếp tục dạy nghề cho hai con. Sản phẩm của ông chủ yếu là hoa lá, động vật, con người,… với mức giá trung bình chỉ 20.000 đồng/mẫu.


Sản phẩm của ông Chính được nhiều trẻ em yêu thích, đón nhận


Mỗi ngày, ông Kính bán tò he trước trường tiểu học, tối đến, người thợ chế tác gốc thủ đô lại trưng bày gian hàng nơi chợ đêm, công viên hoặc điểm giải trí. Vào những dịp tập trung đông trẻ em như Tết Trung thu, Quốc tế Thiếu nhi,… nhiều trường tiểu học tại Đà Nẵng cũng liên hệ ông đến góp vui. Đa số thiếu nhi nơi đây đều rất yêu thích sản phẩm của ông. Vì thế, dù từng đến nhiều nơi (Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Nha Trang), ông vẫn quyết định dừng chân và gắn bó lâu dài với trẻ em Đà Nẵng.

Cũng theo ông Kính, bột nếp là nguyên liệu quan trọng nhất tạo nên những chiếc tò he đạt chuẩn. Trước khi bắt đầu công đoạn nhào nặn, người thợ phải tiến hành ngâm bột, xay nhuyễn, luộc chín rồi vớt ra trộn màu. Muốn sản phẩm đạt chất lượng, việc lựa chọn nguyên liệu, chế tác, tạo hình cần canh đúng thời gian, đảm bảo giữ nguyên độ dẻo, mịn màng. Đồng thời, người thợ cần có tay nghề điêu luyện, kỹ năng thành thạo và đức tính tỉ mỉ, cẩn trọng.

Hiện tại, trăn trở lớn nhất của ông chính là nghề truyền thống từng nổi tiếng một thời ở các làng quê phía Bắc lại đang đối diện trước nguy cơ mai một, rất ít người mới yêu thích và mặn mà với công việc này. Vì thế, ông Kính hy vọng các bạn trẻ có thể giữ gìn và phát huy loại hình nghệ thuật truyền thống dân tộc. Đồng thời, ông mong rằng nụ cười và niềm hạnh phúc của trẻ em sẽ trở thành động lực giúp các nghệ nhân gắn bó với công việc, giữ lửa nhiệt huyết, tiếp tục bám trụ với nghề.

Bài, ảnh: Huỳnh Kha

Tin liên quan

Tin mới hơn

Làng nghề gỗ Hương Mạc - Từ sơn được bảo hộ nhãn hiệu tập thể

Làng nghề gỗ Hương Mạc - Từ sơn được bảo hộ nhãn hiệu tập thể

LNV - Tháng 11/2023 làng nghề gỗ Hương Mạc đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy chứng nhận bảo hộ nhãn hiệu tập thể với 412 thành viên, tạo cơ hội cho nghề gỗ Hương Mạc nâng tầm thương hiệu, khẳng định giá trị sản phẩm làng nghề.
Chuếnh choáng say rượu ngô Bản Phố

Chuếnh choáng say rượu ngô Bản Phố

LNV - Cùng với thắng cố, mận Tam Hoa, chè Shan Tuyết, thổ cẩm... rượu ngô cũng là một trong những đặc sản, là niềm tự hào của đồng bào của các dân tộc ở huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.
"Cá chép vượt vũ môn" họa tiết trên bình giọt ngọc gốm Chu Đậu

"Cá chép vượt vũ môn" họa tiết trên bình giọt ngọc gốm Chu Đậu

LNV - Tại huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương có lẽ không ai là không biết đến một làng gốm cổ nổi tiếng Chu Đậu khắp xa gần. Ngay từ thế kỷ 15, sản phẩm của ngôi làng này đã rất được ưa chuộng và xuất hiện ở nhiều quốc gia. Trải qua những thăng trầm và biến cố của lịch sử, nghề gốm nơi đây tưởng chừng đã bị mai một và dần biến mất.
Cây sanh hình rồng trăm tuổi

Cây sanh hình rồng trăm tuổi

LNV - Làng nghề cây cảnh Điền Xá huyện Nam Trực (Nam Định) có tuổi đời hơn 800 năm, ông tổ nghề cây của nơi đây là Tô Trung Tự, một vị quan thời Lý. Giới chơi cây cảnh trong và ngoài nước không ai không biết đến giống cây gắn liền với tên gọi của địa phương này, đó là "sanh Nam Điền".
Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ trăm tuổi

Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ trăm tuổi

LNV - Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ ở ấp Thượng 3, thị trấn Phú Mỹ, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang đã có từ lâu đời. Làng nghề nổi tiếng với sản phẩm bánh phồng được xem là một loại bánh đặc sản của An Giang. Theo nhiều cụ cao niên ở đây cho biết, khi người dân biết trồng nếp thì cái bánh phồng cũng bắt đầu xuất hiện, đến nay cũng ngót gần 100 năm.
Nghề dệt thổ cẩm người Mường Phú Thọ

Nghề dệt thổ cẩm người Mường Phú Thọ

LNV - Dưới mái nhà sàn đồng bào dân tộc Mường, xã Kim Thượng, huyện Tân Sơn, từng giọt sương mai ngưng đọng rơi khẽ, chạm nhẹ vào cánh đào rừng e ấp. Bên khung cửi, bàn tay thiếu nữ đưa thoi thoăn thoắt. Lách cách thoi đưa dệt vào khung cảnh sắc màu mùa Xuân đẹp đẽ, thơ mộng.

Tin khác

Làng nghề Quảng Nam rộn ràng vụ Tết

Làng nghề Quảng Nam rộn ràng vụ Tết

LNV - Tết Nguyên đán đang đến gần, các làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh Quảng Nam đẩy nhanh sản xuất, phục vụ thị trường.
Nghề làm bánh chưng ở làng Tranh Khúc

Nghề làm bánh chưng ở làng Tranh Khúc

LNV - Xuôi về phía Nam Thành phố Hà Nội, cách trung tâm khoảng 15km, thuộc vùng ven sông Hồng, tại làng Tranh Khúc từ các cụ già, cho tới các thanh niên, trẻ nhỏ, ai vào việc nấy, nhịp nhàng với nghề làm bánh chưng truyền thống lâu đời chuẩn bị cho dịp tết Nguyên Đán 2024.
Chợ tranh Tết làng Đông Hồ

Chợ tranh Tết làng Đông Hồ

LNV - Chợ tranh tết làng Đông Hồ, xã Song Hồ, huyện Thuận Thành (Bắc Ninh) tồn tại đến giữa những năm 40 của thế kỷ trước thì lụi tàn, nhưng âm hưởng của nó đến nay vẫn được nhắc đến. Và những năm gần đây, người dân mua tranh Đông Hồ dịp Tết đã ngày một nhiều hơn. Để tái hiện lại ký ức một thời huy hoàng, rực rỡ về phiên chợ đặc sắc ngày xưa. Vừa qua Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh đã phục dựng phiên chợ tranh truyền thống tại Trung tâm Bảo tồn tranh dân gian Đông Hồ.
Nghệ nhân Nguyễn Hữu Kiêm và những cánh diều

Nghệ nhân Nguyễn Hữu Kiêm và những cánh diều

LNV - Trở lại xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng, ngoại thành Hà Nội, tôi vô cùng ngạc nhiên bởi chỉ sau nửa năm kể từ khi địa phương tổ chức lễ đón nhận danh hiệu "Xã đạt chuẩn Nông thôn mới kiểu mẫu", tốc độ đô thị hóa nơi đây diễn ra quá nhanh chóng. Song vẫn còn lưu giữ được một vẻ đẹp thanh bình đặc trưng của làng quê Việt Nam vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
Thanh niên nông thôn sáng tạo khởi nghiệp

Thanh niên nông thôn sáng tạo khởi nghiệp

LNV - Bản lĩnh, năng động, sáng tạo, những thanh niên nông thôn của tỉnh không ngại khó khăn, mạnh dạn khởi nghiệp bằng các dự án (DA), mô hình với khát vọng làm giàu trên mảnh đất quê hương.
Nam Định: Các làng nghề vào vụ Tết

Nam Định: Các làng nghề vào vụ Tết

LNV - Những ngày này, các cơ sở sản xuất, kinh doanh tại các làng nghề trên địa bàn tỉnh Nam Định đang tất bật chuẩn bị nguồn hàng để phục vụ thị trường cuối năm, nhất là dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024.
Làng hoa, cây cảnh Hà Nội hối hả vào Tết

Làng hoa, cây cảnh Hà Nội hối hả vào Tết

LNV - Bao giờ cũng vậy, khi thời gian cách Tết Nguyên đán khoảng hơn 1 tháng là người nông dân các làng hoa tại Hà Nội, cũng như các vùng phụ cận lại tất bật bước vào mùa chuẩn bị hoàn tất những công đoạn cuối cùng trước khi mang hoa, cây cảnh rời vườn để bán phục vụ mọi nhà mang về trưng, chơi Tết.
Họa tiết Rồng trên gốm sứ Việt Nam

Họa tiết Rồng trên gốm sứ Việt Nam

LNV - Họa tiết Rồng trên gốm sứ Việt Nam là biểu tượng quen thuộc, xuất hiện nhiều trên các tác phẩm gốm sứ phong thủy, đồ thờ gốm sứ. Rồng có mặt trong suốt chiều dài văn hóa hàng nghìn năm qua của dân tộc. Hình tượng Rồng luôn được xem là biểu tượng của uy quyền tuyệt đối, của sự dũng mãnh và sự tối thượng.
Người thợ mộc lành nghề “thổi hồn” cho những ngôi nhà gỗ

Người thợ mộc lành nghề “thổi hồn” cho những ngôi nhà gỗ

LNV - Những năm gần đây, nhu cầu làm nhà bằng gỗ mít rất cao, đặc biệt là nhà thờ của các dòng họ. Nắm bắt được thị hiếu của người dân, nhiều năm qua, với tay nghề cao, ông Nguyễn Văn Minh (sinh 1969, xã Trường Sơn, huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh) đã cùng với đội ngũ thợ mộc lành nghề của mình tạo ra nhiều căn nhà gỗ có giá trị cao. Những căn nhà đó không chỉ có giá trị thẩm mỹ mà còn có giá trị văn hóa cao.
Hiệp hội Làng nghề Việt Nam: Kết nối cộng đồng làng nghề - Hội nhập quốc tế

Hiệp hội Làng nghề Việt Nam: Kết nối cộng đồng làng nghề - Hội nhập quốc tế

LNV - Nhân dịp năm mới xuân Giáp Thìn 2024, ông Lưu Duy Dần, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đã có những chia sẻ với Tạp chí Làng nghề Việt Nam về những thành quả đạt được trong năm qua và phương hướng nhiệm vụ trong năm mới 2024, chuẩn bị tiến tới đại hội đại biểu lần thứ V của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam.
Tiền Giang: Làng nghề truyền thống vào vụ tết

Tiền Giang: Làng nghề truyền thống vào vụ tết

LNV - Tết Nguyên đán 2024 đang cận kề, thời điểm này, các làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh Tiền Giang đang tập trung sản xuất hàng hóa cung ứng cho thị trường. Báo Ấp Bắc điện tử, cơ quan của Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam, tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền, và nhân dân tỉnh Tiền Giang
Thăm làng rau Bàu Tròn

Thăm làng rau Bàu Tròn

LNV - Nằm cách trung tâm TP.Đà Nẵng 30km về phía Nam và nằm trên trục đường vào Thánh địa Mỹ Sơn, làng rau Bầu Tròn ngày càng được biết đến như một địa chỉ “du lịch canh nông” cho du khách tham quan du lịch và tìm mua rau sạch về dùng cho gia đình. Bất cứ mùa nào trong năm, hễ đến Bầu Tròn, du khách cũng có thức quà quê là “rau sạch” đem về tặng cho người thân hoặc dùng cho các bữa cơm gia đình thêm dinh dưỡng, an toàn...
Đồng Tháp: Sắc xuân ở làng chiếu Định Yên

Đồng Tháp: Sắc xuân ở làng chiếu Định Yên

LNV - Những ngày này, làng chiếu Định Yên, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp tất bật vào mùa dệt chiếu Tết, cả làng rộn rã âm thanh phát ra từ những khung dệt thô sơ bằng gỗ và những chiếc máy dệt chiếu tự động. Nơi đây, từ trong nhà ra ngoài ngõ giăng đầy những sợi lác đã nhuộm màu xanh, đỏ, vàng, tím...
Xuôi dòng sông Tiền thăm làng Mộc Chợ Thủ

Xuôi dòng sông Tiền thăm làng Mộc Chợ Thủ

LNV - Tồn tại và phát triển hơn 200 năm, cho ra đời những sản phẩm vang danh, được người tiêu dùng nhiều nơi ưa chuộng, làng mộc Chợ Thủ ở huyện Chợ Mới (tỉnh An Giang) từ lâu được mệnh danh là “Đệ nhất nghề mộc và chạm khắc gỗ vùng Tây Nam Bộ”.
Tất bật làng gốm Bát Tràng

Tất bật làng gốm Bát Tràng

LNV - Những ngày cuối năm Quý Mão, làng nghề Bát Tràng, huyện Gia Lâm (Hà Nội) trở nên nhộn nhịp, đông đúc hơn. Từng đoàn xe tải chở những chuyến hàng gốm sứ đi muôn nơi; nhiều đoàn khách trong nước và quốc tế tìm đến tham quan, mua sắm…
Xem thêm
qc-vinamilk-100-thanh-trung
Mới nhất Đọc nhiều
Chương trình thiện nguyện “Xuân Ấm Trao Em”

Chương trình thiện nguyện “Xuân Ấm Trao Em”

LNV - Dự án “Xuân Ấm Trao Em” được thực hiện với mục đích hỗ trợ cho 65 em học sinh có hoàn cảnh khó khăn của trường Tiểu học Quảng Uyên. Đây đều là những em học sinh có hoàn cảnh khó khăn, thuộc diện nghèo - cận nghèo, có trường hợp mồ côi cha/mẹ, có thương tật.
Làng nghề gỗ Hương Mạc - Từ sơn được bảo hộ nhãn hiệu tập thể

Làng nghề gỗ Hương Mạc - Từ sơn được bảo hộ nhãn hiệu tập thể

LNV - Tháng 11/2023 làng nghề gỗ Hương Mạc đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy chứng nhận bảo hộ nhãn hiệu tập thể với 412 thành viên, tạo cơ hội cho nghề gỗ Hương Mạc nâng tầm thương hiệu, khẳng định giá trị sản phẩm làng nghề.
Chuếnh choáng say rượu ngô Bản Phố

Chuếnh choáng say rượu ngô Bản Phố

LNV - Cùng với thắng cố, mận Tam Hoa, chè Shan Tuyết, thổ cẩm... rượu ngô cũng là một trong những đặc sản, là niềm tự hào của đồng bào của các dân tộc ở huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.
Nghệ sĩ Đào Hà và những mong ước đầu Xuân

Nghệ sĩ Đào Hà và những mong ước đầu Xuân

LNV - Gần 40 năm cống hiến trong ngành CAND về hưu với quân hàm Thượng tá, song Nghệ sỹ Đào Hà, chủ nhiệm CLB Văn nghệ sỹ xứ Đoài, người Đảng viên gần 40 năm tuổi Đảng có thân hình nhỏ nhắn, đôi mắt thông minh, lanh lợi này vẫn còn nhớ như in những chuyến đi trinh sát tại địa bàn phía Tây Bắc Tổ quốc. Nhớ những chiến công thầm lặng của lực lượng An ninh nhân dân và tình cảm của đồng bào các dân tộc miền núi thương yêu, đùm bọc đối với cán bộ, chiến sĩ CAND.
"Cá chép vượt vũ môn" họa tiết trên bình giọt ngọc gốm Chu Đậu

"Cá chép vượt vũ môn" họa tiết trên bình giọt ngọc gốm Chu Đậu

LNV - Tại huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương có lẽ không ai là không biết đến một làng gốm cổ nổi tiếng Chu Đậu khắp xa gần. Ngay từ thế kỷ 15, sản phẩm của ngôi làng này đã rất được ưa chuộng và xuất hiện ở nhiều quốc gia. Trải qua những thăng trầm và biến cố của lịch sử, nghề gốm nơi đây tưởng chừng đã bị mai một và dần biến mất.
qc-vinamilk-dinh-duong-vang
cty-tnhh-ung-dung-khcn-quoc-te
thieu-hoa
vf
tho-xuan
xsmb
gex
thaco
lang-chanh
nga-son
Giao diện di động