Tương nếp thường được làm từ 3 nguyên liệu chính là gạo nếp, đỗ tương và muối trắng. Nếp Thầu Dầu, loại gạo đặc sản nổi tiếng là một trong 3 yếu tố làm nên hương vị của tương Úc Kỳ.


Gạo nếp Thầu Dầu sau khi ngâm, vo sạch thì được đem đồ thành cơm, xôi nếp. Do vậy, gia đình bà Dương Thị Loan ở xóm Ngoài 2 đầu tư nồi nấu cơm điện, xôi điện để tiết kiệm thời gian, tăng hiệu quả sản xuất.


Cơm, xôi nếp được nấu chín đều, không khô, sau đó được trải ra nia sạch phơi và đảo đều hàng ngày cho đến khi cơm lên mốc có màu vàng hoa cau (thời gian lấy mốc khoảng 4-5 ngày). ​


Đỗ tương được chọn là loại ngon, hạt to tròn đều, sau khi rửa sạch thì đem rang hoặc sấy khô, sau đó nghiền xay vỡ. (Trong ảnh: Gia đình chị Phùng Thị Thủy, xóm Ngoài 2 đầu tư trên 60 triệu đồng mua máy sấy, máy nghiền điện).


Đỗ tương đã nghiền, xay vỡ được cho vào chum ngâm với nước muối từ 12 đến 15 ngày, đến khi nếm có vị ngọt thì được loại “nước chè”. Loại “nước chè” này sẽ tưới vào thùng đựng hỗn hợp “mốc + muối” và ngâm qua 1 ngày, sau đó cho tất cả hỗn hợp vào chum trộn đều rồi đậy kín.​


Nghề làm tương nếp đã đem lại nguồn thu nhập ổn định, góp phần nâng cao đời sống cho người dân và thay đổi diện mạo vùng quê xã Úc Kỳ trong những năm gần đây.

Bài, ảnh: Ánh Ngọc