Xã Đức Lương được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba đơn vị hành chính cũ gồm: xã Minh Tiến, xã Phúc Lương, xã Đức Lương thuộc huyện Đại Từ. Với địa bàn rộng, dân cư phân tán, đa số là đồng bào dân tộc thiểu số. Điều kiện tự nhiên còn nhiều khó khăn, sinh kế chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp như trồng chè, lúa, chăn nuôi và trồng rừng. Mặc dù thu nhập bình quân đầu người đã đạt trên 48 triệu đồng/năm, song tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo vẫn còn ở mức đáng kể, phản ánh những thách thức lớn trong công tác giảm nghèo tại địa phương.

Nhận thức rõ vai trò của công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo, ngay từ đầu năm 2025, Ủy ban nhân dân xã Đức Lương đã chủ động ban hành kế hoạch, thành lập Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên, bảo đảm quá trình rà soát được triển khai đồng bộ, thống nhất và đúng quy định. Đây là bước đi quan trọng, thể hiện sự chủ động, trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững.

Hạ tầng giao thông phục vụ sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp tại xã Đức Lương.

Một điểm nổi bật trong công tác rà soát năm nay là việc lựa chọn đội ngũ rà soát viên là các Trưởng xóm – những người am hiểu sâu sắc địa bàn, nắm rõ hoàn cảnh từng hộ gia đình. Với sự gần gũi, tin cậy từ phía người dân, quá trình thu thập thông tin diễn ra thuận lợi, hạn chế tối đa sai sót, phản ánh đúng thực trạng đời sống của các hộ dân. Cùng với đó, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh thông qua hệ thống loa truyền thanh và các kênh thông tin của xã, giúp người dân hiểu rõ mục đích, ý nghĩa của việc rà soát, từ đó tích cực phối hợp cung cấp thông tin.

Kết quả rà soát sơ bộ cho thấy, số hộ nghèo và hộ cận nghèo trên địa bàn xã có xu hướng giảm so với năm trước. Nhiều hộ đã vươn lên thoát nghèo nhờ tiếp cận tốt hơn các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, đặc biệt là các dự án hỗ trợ sản xuất, phát triển sinh kế. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, công tác rà soát cũng phản ánh rõ những nguyên nhân khiến một bộ phận hộ dân vẫn rơi vào diện nghèo, cận nghèo, thậm chí phát sinh hộ nghèo mới do rủi ro bất khả kháng như hỏa hoạn, ốm đau kéo dài, mất khả năng lao động.

Thực tế, giảm nghèo không chỉ là câu chuyện tăng thu nhập, mà còn là bài toán tổng hợp liên quan đến an sinh xã hội, y tế, việc làm và khả năng chống chịu rủi ro của người dân. Nhiều hộ tuy đã tiếp cận tương đối đầy đủ các dịch vụ xã hội cơ bản nhưng vẫn khó thoát nghèo do có người cao tuổi, người khuyết tật hoặc mắc bệnh hiểm nghèo. Điều này đặt ra yêu cầu phải có các giải pháp giảm nghèo mang tính nhân văn, linh hoạt, phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Khu vực canh tác nông nghiệp tại xã Đức Lương.

Công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2025 tại xã Đức Lương cũng bộc lộ một số khó khăn, hạn chế. Việc thực hiện rà soát bằng phiếu giấy gây áp lực cho công tác tổng hợp, thống kê số liệu; cán bộ làm công tác giảm nghèo còn kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, kinh nghiệm chưa đồng đều; địa bàn rộng sau sáp nhập khiến việc quản lý, kiểm tra mất nhiều thời gian. Tuy nhiên, những khó khăn này không làm giảm ý nghĩa của đợt rà soát, mà ngược lại, giúp địa phương nhìn nhận rõ hơn những vấn đề cần khắc phục trong thời gian tới.

Có thể khẳng định rằng, công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo là “khâu mở đầu” nhưng có vai trò quyết định trong toàn bộ quá trình xóa đói, giảm nghèo. Rà soát đúng sẽ giúp chính sách đến đúng người, hỗ trợ đúng nhu cầu; ngược lại, rà soát thiếu chính xác sẽ dẫn đến lãng phí nguồn lực và làm giảm hiệu quả của các chương trình giảm nghèo. Với những kết quả và kinh nghiệm rút ra từ đợt rà soát năm 2025, xã Đức Lương đang từng bước xây dựng nền tảng vững chắc cho mục tiêu giảm nghèo bền vững, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội địa phương./.