Một góc ở Lập Thạch, Phú Thọ. Ảnh:ST

Năm 2025, dù thay đổi lớn về tổ chức hành chính và cách thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra thách thức lớn, nhưng các địa phương đã duy trì được tốc độ triển khai chương trình. Sau hợp nhất, toàn tỉnh có 84/133 xã đạt chuẩn NTM, chiếm 63,2% số xã; 3/84 xã đạt chuẩn NTM nâng cao, chiếm 3,6% số xã đạt chuẩn NTM; 525 khu dân cư đạt chuẩn NTM kiểu mẫu. Hệ thống hạ tầng nông thôn được đầu tư đồng bộ, từng bước hiện đại. Đến nay, 100% các xã có đường giao thông được kiên cố hóa đến trung tâm xã, tỷ lệ đường giao thông nông thôn được kiên cố hóa đạt 81,5%; hệ thống công trình thủy lợi, điện được đầu tư nâng cấp, cải tạo phục vụ tốt nhu cầu sản xuất của người dân; cơ sở hạ tầng y tế, giáo dục, văn hóa - thể thao dần được đầu tư đồng bộ; đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn không ngừng được nâng lên.

Với phương châm xây dựng NTM là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, “không có điểm dừng”, giai đoạn mới đặt ra không ít khó khăn, thách thức, nhưng với quyết tâm chính trị cao, sự đồng lòng của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân, Phú Thọ đang nỗ lực triển khai chương trình xây dựng NTM trở thành phong trào sâu rộng. Từ bộ máy tinh gọn, hiệu quả, các địa phương đang nỗ lực vượt qua trở ngại, khai thác tối đa tiềm năng, giữ vững và nâng cao chất lượng các tiêu chí, hướng tới mục tiêu xây dựng nông thôn Phú Thọ giàu đẹp, văn minh.

Xác định xây dựng NTM là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, lâu dài và có tính chất toàn diện, liên quan đến mọi mặt của đời sống xã hội, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh đã có sự chỉ đạo quyết liệt, cùng sự vào cuộc tích cực của các cấp, các ngành và đồng thuận của Nhân dân, chương trình xây dựng NTM của tỉnh đã đạt được nhiều kết quả nổi bật, góp phần nâng cao đời sống Nhân dân, phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Các địa phương đã chủ động kiện toàn Ban chỉ đạo Chương trình mục tiêu quốc gia của xã, phân công cán bộ phụ trách, rà soát, duy trì kết quả các tiêu chí đã đạt; đồng thời linh hoạt huy động nguồn lực xã hội, doanh nghiệp và người dân để hoàn thành các công trình dân sinh cấp thiết. Công tác vận động, tuyên truyền được đẩy mạnh đã tạo đồng thuận rộng rãi, nhất là tại các xã vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc.

Nhiều mô hình liên kết sản xuất tiếp tục được duy trì và mở rộng, đặc biệt trong các lĩnh vực chăn nuôi an toàn sinh học, trồng trọt ứng dụng công nghệ cao, sản xuất nông sản đặc trưng địa phương. Việc sắp xếp lại địa giới hành chính tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng không gian sản xuất, tích tụ đất đai và thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp. Các dự án hạ tầng nông thôn trọng điểm được hoàn thành, triển khai đúng tiến độ, đặc biệt là các công trình giao thông, thủy lợi, cơ sở vật chất văn hóa... Công tác duy tu, duy trì chất lượng công trình được chú trọng ngay sau khi bàn giao về cấp xã. Sự chủ động vào cuộc của chính quyền cơ sở giúp đảm bảo hạ tầng nông thôn tiếp tục được cải thiện dù khối lượng công việc tăng mạnh sau sáp nhập.

Cơ hội mới, thách thức mới

Bên cạnh những thuận lợi, chương trình xây dựng NTM sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp gặp không ít khó khăn. Trước hết là sự chênh lệch giữa các đơn vị sau sáp nhập: Có xã đã được công nhận đạt chuẩn NTM sáp nhập với xã chưa đạt chuẩn, đặc biệt là ở khu vực miền núi, gây khó khăn việc cân đối, duy trì và nâng cao chất lượng tiêu chí. Nhiều địa phương có địa bàn rộng, dân cư phân tán, hạ tầng chưa đồng bộ, dẫn đến chi phí đầu tư lớn. Nguồn lực ngân sách hạn hẹp, trong khi nhu cầu đầu tư cho các công trình thiết yếu như giao thông, điện, trường học, trạm y tế vẫn còn nhiều. Bên cạnh đó, việc thay đổi địa giới hành chính làm phát sinh khó khăn trong công tác quy hoạch, bố trí nguồn lực, lồng ghép các chương trình, dự án. Ở các xã cũ, ban chỉ đạo Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM cơ bản không còn, nhiều cán bộ nghỉ chế độ, chuyển công tác hoặc thay đổi lĩnh vực phụ trách... dẫn đến khó khăn trong triển khai chương trình.

Ông Nguyễn Nam Cường - Phó Chánh Văn phòng Điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM tỉnh chia sẻ: Để tiếp tục thực hiện có hiệu quả chương trình xây dựng NTM, các địa phương cần xây dựng kế hoạch, có lộ trình cụ thể từng năm và giai đoạn 2026 - 2030 bảo đảm phù hợp với thực tiễn từng địa bàn. Phát huy vai trò chủ thể của người dân thông qua đẩy mạnh tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận và chung sức của cộng đồng trong xây dựng NTM. Chú trọng phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập, khai thác lợi thế từng địa phương, đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng hàng hóa; liên kết với doanh nghiệp và hợp tác xã mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm. Đồng thời, tỉnh cần ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư hạ tầng thiết yếu cho các xã sau sáp nhập còn nhiều khó khăn, tránh tình trạng mất cân đối giữa các khu vực, nhất là về giao thông, trường học, y tế và cơ sở văn hóa.

Đồng chí Hà Anh Tuấn - Chủ tịch UBND xã Hoàng Cương cho biết: Sau sáp nhập địa giới hành chính, điều người dân mong chương trình xây dựng NTM tiếp tục phát huy hiệu quả, mang lại giá trị thiết thực cho đời sống hằng ngày. Chúng tôi mong được tiếp cận thuận lợi hơn với các mô hình sinh kế và nguồn lực hỗ trợ sản xuất nhằm nâng cao thu nhập một cách bền vững, nhất là với hộ nghèo và cận nghèo. Bên cạnh đó, các công trình dở dang từ xã cũ cần được rà soát và ưu tiên hoàn thiện để tránh lãng phí, sớm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của cộng đồng. Địa phương sẽ công khai lộ trình thực hiện từng tiêu chí NTM để người dân có cơ hội tham gia và giám sát ngay từ đầu. Khi chương trình NTM thực sự lấy người dân làm trung tâm, từ khâu hoạch định đến triển khai thực hiện thì khoảng cách giữa các thôn, xã mới được thu hẹp, mục tiêu xây dựng NTM mới trở nên công bằng, hiệu quả và bền vững.