Kim Anh nâng chất nông thôn mới từ hạ tầng, chuyển đổi số đến môi trường sống

Sau nhiều năm triển khai Chương trình xây dựng nông thôn mới, các xã ngoại thành Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn. Không chỉ là đường giao thông, trường học hay các công trình thiết yếu, nông thôn mới hôm nay còn gắn với phát triển sản xuất, xây dựng thương hiệu sản phẩm, ứng dụng công nghệ số, nâng cao chất lượng dịch vụ công và tạo thêm cơ hội việc làm cho người dân.

Diện mạo hệ thống hạ tầng giao thông tại xã Kim Anh, Thành phố Hà Nội

Tại xã Kim Anh, những chuyển động về quy hoạch, hạ tầng, sản xuất và chuyển đổi số đang từng bước tạo nền tảng cho một không gian nông thôn phát triển theo hướng hiện đại.

Trong sản xuất nông nghiệp, địa phương tiếp tục duy trì sản xuất theo thời vụ, đẩy mạnh cơ giới hóa, phòng chống dịch bệnh và nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Chương trình OCOP được gắn với phát triển nông nghiệp và thương mại, tạo điều kiện để các sản phẩm địa phương từng bước hoàn thiện chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Song song với đó, hoạt động thương mại, dịch vụ tiếp tục được duy trì ổn định. Việc xây dựng mô hình “chợ số - chợ văn minh thanh toán không dùng tiền mặt” cho thấy chuyển đổi số đang dần đi vào những hoạt động kinh tế gần gũi nhất với người dân.

Cùng với phát triển sản xuất, xã Kim Anh đang tập trung hoàn thiện quy hoạch và chuẩn bị các điều kiện về hạ tầng để mở rộng không gian phát triển. Quy hoạch Khu công nghiệp sạch Sóc Sơn, các tuyến kết nối sân bay Nội Bài, đường gom cao tốc, các tuyến tỉnh lộ và hệ thống đường kết nối cụm công nghiệp được kỳ vọng sẽ nâng cao khả năng liên kết giữa khu vực sản xuất, dịch vụ, đô thị và du lịch.

Khi các dự án được triển khai đồng bộ, không gian nông thôn sẽ không còn tách biệt với không gian đô thị mà từng bước trở thành một phần trong chuỗi phát triển chung của Thủ đô.

Một chuyển động đáng chú ý khác tại Kim Anh là việc đưa chuyển đổi số vào giáo dục, y tế và quản lý nhà nước. Địa phương triển khai tập huấn AI cho cán bộ, công chức; tổ chức các hoạt động nâng cao năng lực số cho giáo viên; hướng dẫn khai thác kho học liệu số, xây dựng thư viện số và từng bước đưa nội dung về trí tuệ nhân tạo tới học sinh.

Trong lĩnh vực y tế, việc chuẩn hóa dữ liệu hồ sơ sức khỏe điện tử, làm sạch dữ liệu tiêm chủng và dữ liệu sức khỏe toàn dân cũng đang được triển khai. Những thay đổi này cho thấy xây dựng nông thôn mới ngày nay không chỉ được đo bằng hạ tầng hữu hình mà còn bằng chất lượng quản trị và mức độ tiếp cận các dịch vụ hiện đại của người dân.

Cùng với phát triển kinh tế và đầu tư hạ tầng, Kim Anh cũng chú trọng nâng cao chất lượng môi trường sống và đời sống văn hóa ở khu dân cư.

Đồng chí Đỗ Minh Tuấn - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Kim Anh cho biết, thời gian tới địa phương sẽ tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện tốt các quy ước, hương ước thôn, làng; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan nhằm nâng cao hiệu quả quản lý môi trường, bảo đảm mỹ quan nông thôn và nâng cao chất lượng đời sống văn hóa tại cơ sở.

Theo lãnh đạo xã, đây là những nội dung có ý nghĩa trực tiếp đối với quá trình nâng chất nông thôn mới, bởi một địa phương phát triển bền vững không chỉ cần hạ tầng đồng bộ, kinh tế tăng trưởng mà còn phải có môi trường sống sạch, cảnh quan văn minh và đời sống cộng đồng ngày càng được nâng cao.

Làng nghề tạo động lực nâng cao thu nhập ở Phú Nghĩa

Phú Nghĩa từ lâu nổi tiếng với nghề thủ công mỹ nghệ mây tre đan và nghề mộc. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, địa bàn xã rộng hơn nhưng lợi thế về nghề truyền thống tiếp tục được duy trì và phát huy.

Hiện trên địa bàn có 21 làng nghề mây tre đan cùng nhiều khu vực sản xuất đồ mộc dân dụng và mỹ nghệ. Hoạt động sản xuất tạo việc làm thường xuyên cho lực lượng lao động tại chỗ, trong đó có nhiều phụ nữ, lao động trung niên và lao động nông nhàn.

Đoàn Hội đồng Thủ công Thế giới và đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội khảo sát làng nghề mây tre đan Phú Vinh, xã Phú Nghĩa.

Thu nhập từ nghề mây tre đan đạt bình quân khoảng 7-10 triệu đồng/người/tháng. Với nhiều gia đình, nghề phụ trước đây đã trở thành nguồn thu nhập chính, giúp cải thiện đời sống, đầu tư cho sản xuất và tạo điều kiện để người lao động không phải rời quê đi tìm việc.

Không dừng lại ở việc giữ nghề, các cơ sở sản xuất Phú Nghĩa đang từng bước đổi mới sản phẩm để thích ứng với nhu cầu thị trường. Bên cạnh những sản phẩm truyền thống như rổ, rá, mẹt, nia hay đồ mộc gia dụng, nhiều hộ đã phát triển các dòng giỏ xách thời trang, đồ trang trí nội thất, quà tặng mỹ nghệ và sản phẩm có giá trị thẩm mỹ cao.

Hội Nông dân xã Phú Nghĩa đồng hành cùng hội viên phát triển sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm mây tre đan, tạo việc làm và thu nhập cho người dân.

Gắn bó với nghề mây tre đan từ nhỏ, ông Nguyễn Quang Đại, thành viên Công ty TNHH Thủ công Mỹ nghệ Đại Dương, cho rằng để nghề truyền thống tiếp tục tạo sinh kế bền vững cho người dân, bên cạnh việc giữ gìn kỹ thuật và giá trị của nghề, các cơ sở sản xuất phải chủ động đổi mới để thích ứng với thị trường.

“Nghề mây tre đan đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và niềm đam mê. Nhưng muốn sống được với nghề thì sản phẩm cũng phải thay đổi theo nhu cầu của thị trường. Vì vậy, chúng tôi vừa cố gắng giữ những giá trị truyền thống, vừa cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng và tính ứng dụng của sản phẩm. Hiện nhiều sản phẩm mây tre đan của địa phương đã được đưa ra thị trường nước ngoài thông qua các doanh nghiệp, đơn vị xuất khẩu. Khi sản phẩm có thị trường ổn định, người dân có thêm việc làm, thu nhập và cũng có thêm động lực để tiếp tục gắn bó với nghề”, ông Đại chia sẻ.

Người thợ không chỉ chú trọng tay nghề mà ngày càng quan tâm hơn đến thiết kế, lựa chọn nguyên liệu, xử lý chống ẩm mốc, nâng cao độ bền và hoàn thiện chất lượng sản phẩm.

Chương trình OCOP tiếp tục tạo thêm động lực cho quá trình này. Hiện xã Phú Nghĩa có 250 sản phẩm mây tre đan xuất khẩu của 12 chủ thể được công nhận OCOP. Các sản phẩm nghề mộc cũng đang được định hướng chuẩn hóa để tham gia đánh giá, phân hạng trong thời gian tới.

Việc tham gia OCOP không chỉ giúp sản phẩm có thêm nhận diện trên thị trường mà còn thúc đẩy các cơ sở sản xuất thay đổi cách tổ chức sản xuất, nâng cao chất lượng, hoàn thiện bao bì, truy xuất nguồn gốc và mở rộng hoạt động xúc tiến thương mại.

Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Văn Tĩnh, thôn Phú Vinh, xã Phú Nghĩa cho rằng, Chương trình OCOP đã tạo thêm động lực để các nghệ nhân, cơ sở sản xuất quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, mẫu mã và giá trị của sản phẩm làng nghề.

“Trước đây, người thợ chủ yếu tập trung làm sao đan đẹp, chắc và bền. Còn hiện nay, sản phẩm muốn đi xa thì ngoài tay nghề còn phải chú trọng mẫu mã, chất lượng, bao bì và đáp ứng yêu cầu của thị trường. OCOP cũng là động lực để chúng tôi tiếp tục sáng tạo, làm ra những sản phẩm mới nhưng vẫn giữ được nét riêng của mây tre đan Phú Vinh. Khi sản phẩm được thị trường biết đến nhiều hơn, người làm nghề có thêm việc làm, thu nhập và càng có động lực để giữ nghề, truyền nghề cho thế hệ sau”, Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Văn Tĩnh chia sẻ.

Điều đáng chú ý là phát triển làng nghề tại Phú Nghĩa không chỉ dừng ở mục tiêu kinh tế. Nghề mây tre đan và nghề mộc còn là một phần bản sắc địa phương, tạo nền tảng để phát triển các hoạt động trải nghiệm, giới thiệu nghề và quảng bá văn hóa làng nghề.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển nông thôn mới gắn với du lịch, văn hóa và kinh tế sáng tạo.

Theo ông Nguyễn Đình Sỹ, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Phú Nghĩa, phát huy lợi thế làng nghề là một trong những hướng quan trọng để địa phương phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

“Thời gian tới, xã Phú Nghĩa tiếp tục quan tâm hỗ trợ các làng nghề phát triển theo hướng nâng cao chất lượng, đổi mới mẫu mã, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường; đồng thời khuyến khích các chủ thể chuẩn hóa sản phẩm, phát triển OCOP, tăng cường ứng dụng công nghệ số và xúc tiến thương mại. Địa phương cũng chú trọng gắn phát triển sản xuất với bảo vệ môi trường, bảo tồn giá trị văn hóa làng nghề và đào tạo, truyền nghề cho thế hệ trẻ, qua đó tạo sinh kế bền vững và nâng cao đời sống người dân”, ông Nguyễn Đình Sỹ cho biết.

Trong giai đoạn tới, Hà Nội tiếp tục đứng trước yêu cầu nâng cao chất lượng nông thôn mới theo hướng hiện đại, văn minh và bền vững. Điều đó đòi hỏi các địa phương không chỉ tiếp tục đầu tư hạ tầng mà phải đồng thời thúc đẩy sản xuất, phát triển OCOP, hỗ trợ làng nghề, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Từ những cánh đồng được cơ giới hóa ở Kim Anh đến nhịp đan mây, tiếng đục, tiếng bào trong các làng nghề Phú Nghĩa, diện mạo nông thôn Hà Nội đang được tạo nên từ nhiều sắc thái khác nhau.

Thông tin về những mục tiêu của giai đoạn tới, ông Ngọ Văn Ngôn, Phó Chánh Văn phòng chuyên trách Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội cho biết, đến năm 2030, Hà Nội đặt mục tiêu có 80% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, 20% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại; tiếp tục nâng cao thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn và phấn đấu không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo mới.

Theo ông Ngọ Văn Ngôn, một trong những trọng tâm của giai đoạn mới là phát triển kinh tế nông thôn theo hướng sinh thái, tuần hoàn, tích hợp đa giá trị và đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu thị trường. Kinh tế nông thôn sẽ được thúc đẩy theo hướng hiện đại, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời tăng cường liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ để hình thành các chuỗi giá trị bền vững.

Cùng với đó, Hà Nội định hướng hình thành và mở rộng các vùng nguyên liệu, vùng sản xuất hàng hóa tập trung đáp ứng tiêu chuẩn ; tăng cường kiểm soát an toàn dịch bệnh, an toàn thực phẩm và liên kết từ sản xuất, sơ chế, chế biến đến tiêu thụ. Chuyển đổi số cũng sẽ được đẩy mạnh thông qua số hóa vùng sản xuất, vùng nuôi, cơ sở đóng gói; xây dựng cơ sở dữ liệu, bản đồ số và hệ thống truy xuất nguồn gốc đối với các sản phẩm chủ lực.

Những định hướng này cho thấy nông thôn mới Hà Nội trong giai đoạn tới không chỉ hướng đến diện mạo khang trang, hiện đại hơn mà quan trọng hơn là tạo ra những động lực phát triển mới ngay tại khu vực nông thôn. Từ sản xuất nông nghiệp, OCOP, làng nghề đến thương mại, dịch vụ và du lịch nông thôn đều cần được đặt trong chuỗi giá trị, gắn với thị trường, khoa học công nghệ và chuyển đổi số.