Không gian cảnh quan những đồi chè xanh mướt, trải dài trên các triền đồi, tạo nên vẻ đẹp hài hòa giữa thiên nhiên và sản xuất nông nghiệp, góp phần xây dựng nông thôn mới xanh, đẹp và bền vững.

Theo Quyết định số 70/2026/QĐ-UBND ngày 28/7/2026 của UBND tỉnh Quảng Ninh (nay là UBND thành phố Quảng Ninh), khoa học, công nghệ và chuyển đổi số được xác định là một tiêu chí riêng trong Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030. Tiêu chí này bao gồm các nội dung về bưu chính công cộng, chính quyền số, số hóa dữ liệu nông nghiệp và môi trường, thương mại điện tử, cùng yêu cầu có ít nhất một mô hình thôn thông minh.

Chuyển đổi số còn gắn với yêu cầu bảo đảm phủ sóng viễn thông, kết nối internet đến các khu dân cư nông thôn và vùng sản xuất. Đồng thời, bộ tiêu chí đặt ra yêu cầu tỷ lệ thủ tục hành chính được thực hiện theo dịch vụ công trực tuyến toàn trình đạt từ 90% trở lên. Những nội dung này đòi hỏi đầu tư hạ tầng phải đi đôi với nâng cao năng lực sử dụng công nghệ và chất lượng phục vụ người dân.

Tổ công nghệ số thôn Tân Sơn, xã Quảng Tân (thuộc huyện Đầm Hà trước đây) đến nhà tuyên truyền, hướng dẫn người dân tiếp cận các tiện ích số. Ảnh: Ngọc Trâm.

Thực tiễn tại khu vực Đầm Hà cho thấy chuyển đổi số có thể bắt đầu từ những công cụ quen thuộc. Theo phản ánh của Báo Quảng Ninh tháng 5/2025, tại thôn Tân Tiến, xã Tân Bình (theo địa danh tại thời điểm đưa tin), nhóm Zalo cộng đồng với hơn 300 thành viên được sử dụng để trao đổi thông tin thời vụ, lịch thi công công trình và những vấn đề dân sinh. Thông qua điện thoại thông minh, người dân có thêm kênh phản ánh các vấn đề liên quan đến điện, nước, an ninh trật tự, đồng thời tiếp nhận kịp thời các thông báo của thôn.

Cũng theo thông tin được ghi nhận tại thời điểm này, người dân xã Tân Bình đã ứng dụng hệ thống tưới nhỏ giọt điều khiển từ xa qua điện thoại; một số hộ bắt đầu quảng bá, tiêu thụ sản phẩm OCOP trên các sàn thương mại điện tử. Những cách làm này cho thấy công nghệ có thể hỗ trợ cả quản lý cộng đồng và tổ chức sản xuất, góp phần giảm thao tác thủ công, nâng cao hiệu quả lao động và mở rộng khả năng kết nối thị trường.

Trong lĩnh vực hành chính công, việc mở rộng dịch vụ công trực tuyến đặt ra yêu cầu tiếp tục đơn giản hóa quy trình, nâng cao khả năng tiếp cận và sử dụng của người dân. Đối với khu vực nông thôn, nhất là những địa bàn xa trung tâm, hiệu quả chuyển đổi số cần được thể hiện bằng việc giảm số lần đi lại, thuận tiện tra cứu tình trạng hồ sơ và được hướng dẫn kịp thời khi gặp khó khăn.

Từ sản xuất đến thị trường

Trong xây dựng nông thôn mới, phát triển sản xuất và nâng cao thu nhập là nền tảng để người dân cải thiện đời sống. Vì vậy, chuyển đổi số cần gắn với những nhu cầu cụ thể của hộ sản xuất và hợp tác xã như quản lý chi phí, theo dõi mùa vụ, kiểm soát chất lượng và tìm kiếm thị trường tiêu thụ. Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi phù hợp với quy mô sản xuất, khả năng đầu tư và trình độ sử dụng của từng cơ sở.

Đối với nông sản, sản phẩm OCOP và sản phẩm làng nghề, môi trường số mở ra thêm cơ hội giới thiệu chất lượng, nguồn gốc và câu chuyện văn hóa gắn với từng sản phẩm. Một gian hàng trực tuyến được vận hành hiệu quả có thể giúp cơ sở sản xuất tiếp cận khách hàng ngoài địa bàn, từng bước mở rộng thị trường. Tuy nhiên, hiệu quả thương mại điện tử không chỉ dừng ở việc đăng tải hình ảnh mà còn phụ thuộc vào khả năng tư vấn khách hàng, cập nhật hàng hóa, đóng gói, giao nhận và xử lý phản hồi một cách chuyên nghiệp.

Truy xuất nguồn gốc cũng cần được triển khai trên cơ sở dữ liệu chính xác, minh bạch và thường xuyên cập nhật. Mã QR chỉ thực sự phát huy giá trị khi người tiêu dùng có thể tra cứu thông tin rõ ràng về cơ sở sản xuất, đặc điểm sản phẩm và quá trình sản xuất. Vì vậy, hỗ trợ chuyển đổi số nên bắt đầu từ việc hướng dẫn ghi chép, chuẩn hóa dữ liệu, sau đó mới lựa chọn phần mềm và công cụ quản lý phù hợp. Cách làm này giúp hạn chế tình trạng có tem truy xuất, có ứng dụng công nghệ nhưng thông tin thiếu đồng bộ hoặc không được cập nhật.

Ứng dụng mã QR trong quảng bá, giới thiệu sản phẩm trà Việt Tú, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường.

Đối với du lịch nông thôn, các công cụ số có thể hỗ trợ giới thiệu điểm đến, quảng bá sản vật địa phương, đặt dịch vụ và tiếp nhận đánh giá của du khách. Khi kết nối được hộ kinh doanh du lịch, cơ sở sản xuất và người làm nghề truyền thống, hoạt động quảng bá không chỉ góp phần thu hút khách mà còn tạo thêm cơ hội tiêu thụ sản phẩm tại địa phương. Giá trị kinh tế thu được cần gắn với lợi ích của cộng đồng, qua đó góp phần duy trì sinh kế, bảo tồn bản sắc văn hóa và phát triển du lịch nông thôn bền vững.

Lấy khả năng sử dụng của người dân làm thước đo

Các sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương được trưng bày, giới thiệu tại hội chợ, góp phần quảng bá thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị sản phẩm nông thôn

Để chuyển đổi số đi vào chiều sâu, đầu tư hạ tầng kết nối cần được thực hiện đồng thời với nâng cao kỹ năng số cho người dân. Người cao tuổi, hộ có hoàn cảnh khó khăn và những người ít có điều kiện tiếp xúc với công nghệ cần được hướng dẫn trực tiếp, bằng các thao tác đơn giản, gắn với nhu cầu thiết thực trong đời sống. Các tổ công nghệ số cộng đồng, đoàn viên thanh niên và cán bộ cơ sở có thể phát huy vai trò hỗ trợ, hướng dẫn người dân thực hành cho đến khi có thể tự sử dụng các tiện ích số.

Cùng với kỹ năng sử dụng, việc bảo đảm an toàn thông tin cần được quan tâm. Nội dung hướng dẫn nên tập trung vào bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhận diện đường dẫn giả mạo, giữ bí mật mật khẩu và mã xác thực, phòng tránh các hình thức lừa đảo trên môi trường mạng. Khi người dân có kiến thức và kỹ năng sử dụng công nghệ an toàn, niềm tin đối với các giao dịch trực tuyến mới được củng cố. Đồng thời, địa phương cần duy trì những hình thức hỗ trợ phù hợp đối với người chưa có đủ điều kiện tiếp cận dịch vụ số.

Khi công nghệ thực sự giúp người dân tiết kiệm thời gian, nâng cao hiệu quả sản xuất, mở rộng thị trường và thuận tiện hơn trong tiếp cận dịch vụ công, chuyển đổi số sẽ trở thành động lực thiết thực góp phần nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới, tạo thêm cơ hội phát triển bền vững trên mỗi miền quê.

(Bài viết có sự phối hợp của Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Quảng Ninh).