Làng nghề truyền thống tạo sức bật kinh tế

Nằm ở cửa ngõ phía Đông Thủ đô, Bát Tràng từ lâu được biết đến là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, nơi nghề gốm sứ được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Từ những sản phẩm phục vụ đời sống thường ngày đến các tác phẩm gốm nghệ thuật tinh xảo, bàn tay tài hoa của người thợ đã góp phần tạo dựng thương hiệu gốm Bát Tràng, đưa sản phẩm làng nghề đến với thị trường trong nước và quốc tế.

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính theo Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, xã Bát Tràng mới có diện tích tự nhiên 20,67km², dân số hơn 48.100 người, gồm 26 thôn. Không gian phát triển được mở rộng tạo điều kiện để địa phương khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực về kinh tế, văn hóa và du lịch.

Điểm nổi bật của Bát Tràng là sở hữu ba làng nghề gốm sứ truyền thống Bát Tràng, Giang Cao và Kim Lan, gắn với những giá trị di sản văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Cùng với đó, địa phương có 70 sản phẩm được công nhận OCOP và vùng sản xuất rau an toàn Văn Đức rộng gần 200ha. Đây là những lợi thế quan trọng để phát triển kinh tế nông thôn theo hướng đa dạng, kết hợp sản xuất, thương mại, dịch vụ và du lịch trải nghiệm.

Du khách trải nghiệm làm gốm tại xã Bát Tràng

Trong dòng chảy phát triển ấy, nhiều nghệ nhân, doanh nghiệp làng nghề đã chủ động đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và tìm hướng đi mới để gìn giữ nghề truyền thống.

Nghệ nhân Hà Thị Vinh, gắn bó nhiều năm với nghề gốm Bát Tràng, cho rằng phát triển làng nghề truyền thống không chỉ là câu chuyện gìn giữ nghề của cha ông mà còn là hướng đi quan trọng để nâng cao đời sống người dân, tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn.

“Làng nghề chính là nguồn lực quý giá của quê hương. Khi nghề gốm phát triển, không chỉ các cơ sở sản xuất có thêm cơ hội mở rộng thị trường mà người dân cũng có thêm việc làm, thu nhập ổn định. Đặc biệt, việc kết hợp sản xuất gốm với du lịch trải nghiệm, giới thiệu văn hóa truyền thống sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm và lan tỏa hình ảnh Bát Tràng. Tôi cho rằng, muốn xây dựng nông thôn mới bền vững thì phải phát huy được những thế mạnh vốn có của địa phương, để người dân thực sự là chủ thể và được hưởng lợi từ sự phát triển ấy”, nghệ nhân Hà Thị Vinh chia sẻ.

Nghệ nhân Hà Thị Vinh bên những sản phẩm gốm mang đậm dấu ấn văn hóa và bàn tay tài hoa của người thợ Bát Tràng.

Tại đây, gốm Bát Tràng không chỉ hiện diện qua những sản phẩm trưng bày mà còn được giới thiệu như một câu chuyện về đất, lửa và con người. Không gian văn hóa này góp phần thu hút du khách, tạo cơ hội kết nối hoạt động sản xuất với trải nghiệm, quảng bá sản phẩm và phát triển dịch vụ.

Những nỗ lực của cộng đồng làng nghề đang được đặt trong bức tranh phát triển kinh tế - xã hội chung của địa phương. Năm 2025, xã Bát Tràng hoàn thành và hoàn thành vượt mức 12/12 chỉ tiêu được giao, tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 8%, tổng thu ngân sách nhà nước hơn 45,7 tỷ đồng, đạt 110,9% dự toán. Quý I/2026, tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn ước tăng 9,1%, cho thấy đà phát triển kinh tế tiếp tục được duy trì.

Từ nền tảng đó, phát triển kinh tế làng nghề gắn với Chương trình OCOP, du lịch văn hóa và nông nghiệp an toàn đang mở ra dư địa mới để địa phương tạo việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.

Gắn bảo tồn di sản với xây dựng nông thôn mới hiện đại

Xác định phát triển kinh tế phải song hành với nâng cao chất lượng cuộc sống, xã Bát Tràng đang từng bước gắn khai thác lợi thế làng nghề với chuyển đổi số, cải cách hành chính và phát triển các loại hình du lịch phù hợp với đặc trưng địa phương.

Một trong những chuyển biến đáng chú ý là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong hoạt động quản lý, điều hành và phục vụ người dân. Toàn xã duy trì 26 tổ chuyển đổi số cộng đồng với hơn 320 tuyên truyền viên, góp phần hướng dẫn người dân tiếp cận các dịch vụ công trực tuyến, sử dụng nền tảng số trong đời sống.

Đến nay, 100% văn bản đi của xã được ký số, phát hành điện tử; tỷ lệ giải quyết hồ sơ hành chính đúng hạn và trước hạn đạt 99,96%. Những kết quả này không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở mà còn tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp và các cơ sở sản xuất, kinh doanh làng nghề.

Đến nay, 100% văn bản đi của xã được thực hiện ký số và phát hành điện tử.

Theo ông Hoàng Tiến Dũng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Bát Tràng, sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã đã rà soát, tiếp nhận và tổ chức thực hiện 924 nhiệm vụ quản lý nhà nước trên 18 lĩnh vực kinh tế - xã hội, trong đó có 156 nhiệm vụ được phân cấp, ủy quyền từ thành phố và các sở, ngành.

Việc tăng cường phân cấp, chủ động giải quyết công việc ngay tại cơ sở có ý nghĩa quan trọng trong tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện hỗ trợ người dân và doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh.

Đối với Bát Tràng, xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn mới không chỉ dừng ở hoàn thiện hạ tầng mà còn cần khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa, cảnh quan, ngành nghề truyền thống và nâng cao chất lượng dịch vụ phục vụ cộng đồng.

Mô hình “Vườn xanh hạnh phúc” góp phần xây dựng môi trường giáo dục xanh, sạch, đẹp, thân thiện, gắn với mục tiêu xây dựng nông thôn mới.

Trong đó, phát triển du lịch làng nghề được xem là hướng đi có nhiều tiềm năng. Những cơ sở sản xuất gốm, không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm, hoạt động trải nghiệm làm gốm cùng các giá trị văn hóa đặc trưng có thể tạo thành chuỗi sản phẩm du lịch hấp dẫn. Việc kết nối du lịch làng nghề với vùng sản xuất rau an toàn Văn Đức cũng mở ra cơ hội đa dạng hóa các hoạt động trải nghiệm nông nghiệp, nông thôn.

Bên cạnh những cơ hội phát triển, Bát Tràng cũng đứng trước yêu cầu giải quyết hài hòa giữa mở rộng sản xuất với bảo vệ môi trường làng nghề, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống trong quá trình đô thị hóa.

Bí thư Đảng ủy xã Bát Tràng Nguyễn Văn Quyến cho biết, giai đoạn 2026-2030, địa phương xác định tiếp tục xây dựng chính quyền chuyên nghiệp, hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Đồng thời, phát huy lợi thế làng nghề, chủ động phối hợp với các sở, ngành chức năng để đẩy mạnh phát triển du lịch làng nghề, du lịch trải nghiệm sinh thái nông nghiệp, tạo thêm động lực phát triển kinh tế địa phương.

Cùng với định hướng của chính quyền, các cơ sở sản xuất gốm sứ trên địa bàn cũng đang chủ động thích ứng với xu hướng thị trường, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, giới thiệu và tiêu thụ sản phẩm. Những nền tảng như Facebook, Zalo, website và các kênh thương mại điện tử đang trở thành cầu nối đưa sản phẩm làng nghề đến gần hơn với người tiêu dùng.

Sản phẩm gốm sứ được bày bán trên các sàn thương mại điện tử.

Chia sẻ về hiệu quả của phương thức kinh doanh này, chị Phùng Phương Oanh, Quản lý marketing Công ty TNHH Bảo Quang, cho biết: “Thông qua Facebook, Zalo, website và các nền tảng thương mại điện tử, sản phẩm gốm sứ Bảo Quang được nhiều khách hàng ở các địa phương biết đến hơn. Số lượng khách hàng liên hệ, đặt mua sản phẩm qua các kênh trực tuyến ngày càng nhiều, góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ cho doanh nghiệp”.

Việc kết hợp giữa sản xuất truyền thống với phương thức kinh doanh hiện đại đang mở ra hướng phát triển mới cho các cơ sở làng nghề. Không chỉ nâng cao khả năng tiếp cận thị trường, chuyển đổi số còn góp phần quảng bá thương hiệu gốm Bát Tràng, từng bước nâng cao giá trị sản phẩm và sức cạnh tranh của kinh tế địa phương.

Theo Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội, phát triển làng nghề truyền thống gắn với du lịch trải nghiệm, Chương trình OCOP và chuyển đổi số là hướng đi phù hợp để khai thác tiềm năng, lợi thế của các địa phương trong quá trình xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, Bát Tràng cần tiếp tục hài hòa giữa hoạt động sản xuất và khai thác du lịch; chú trọng xử lý chất thải, cải thiện cảnh quan, bảo vệ môi trường làng nghề và gìn giữ không gian văn hóa truyền thống. Đồng thời, quan tâm hỗ trợ các cơ sở sản xuất đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ, tạo thêm việc làm và thu nhập ổn định cho người dân.

Khi những giá trị truyền thống được gìn giữ, sản phẩm làng nghề có thêm thị trường và người dân trực tiếp được hưởng lợi từ sự phát triển, kinh tế làng nghề sẽ tiếp tục trở thành nguồn lực quan trọng trong xây dựng nông thôn mới.

Giữa nhịp sống hiện đại, những lò gốm Bát Tràng vẫn tiếp tục đỏ lửa, gìn giữ mạch nguồn văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Từ sự tâm huyết của các nghệ nhân, tinh thần đổi mới của doanh nghiệp đến định hướng phát triển của chính quyền địa phương, Bát Tràng đang từng bước phát huy giá trị làng nghề, tạo thêm sinh kế, nâng cao đời sống người dân và đóng góp vào tiến trình xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, giàu bản sắc và bền vững.