Từ những khung cửi mộc mạc nơi vùng cao, thổ cẩm Thượng Lâm đang từng bước vươn xa. Ảnh: ST

Thượng Lâm là vùng đất giàu bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số. Nghề dệt thổ cẩm gắn bó với phụ nữ nơi đây từ bao đời nay, thể hiện qua những hoa văn tinh xảo trên váy áo, khăn đội đầu, túi xách… Tuy nhiên, trước tác động của đời sống hiện đại, nghề truyền thống từng có thời điểm đứng trước nguy cơ mai một khi lớp trẻ ít mặn mà, thị trường tiêu thụ hạn hẹp.

Trước thực tế đó, hội phụ nữ đã chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm khơi dậy niềm tự hào và ý thức gìn giữ nghề trong hội viên. Tổ dệt thổ cẩm Thượng Lâm hiện có 54 thành viên, đều là phụ nữ. Các chị không chỉ duy trì nghề dệt mà còn bảo tồn quy trình sản xuất truyền thống, từ trồng bông, xe sợi, nhuộm màu đến dệt vải. Tất cả các công đoạn đều làm thủ công, đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ và kiên trì.

Những khung cửi đặt trong gian nhà sàn trở thành hình ảnh quen thuộc. Mỗi sản phẩm hoàn thiện là kết tinh của nhiều ngày lao động miệt mài. Hoa văn trên thổ cẩm mang đậm dấu ấn văn hóa bản địa, phản ánh đời sống, tín ngưỡng và thiên nhiên núi rừng. Bên cạnh các sản phẩm truyền thống như váy áo, khăn choàng, các thành viên còn sáng tạo thêm túi xách, ví, phụ kiện, đồ lưu niệm… phù hợp thị hiếu khách du lịch. Nhờ chú trọng chất lượng và mẫu mã, sản phẩm thổ cẩm Thượng Lâm ngày càng được thị trường đón nhận, có nhiều đơn hàng lớn.

Để nâng cao tay nghề cho hội viên, hội phối hợp với các nghệ nhân tổ chức lớp truyền dạy kỹ thuật dệt, hướng dẫn cách phối màu, cải tiến hoa văn nhưng vẫn giữ được bản sắc. Các tổ, nhóm cùng sở thích được thành lập, tạo môi trường để chị em trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ nhau phát triển sản xuất. Hội còn tổ chức hội thi thêu, dệt thổ cẩm nhằm khích lệ tinh thần sáng tạo, tôn vinh những bàn tay tài hoa.

Song song với hoạt động đào tạo, công tác quảng bá được chú trọng. Sản phẩm thổ cẩm được trưng bày tại các hội nghị, lễ hội, các điểm du lịch cộng đồng và homestay trên địa bàn. Việc gắn kết nghề dệt với phát triển du lịch trải nghiệm giúp du khách không chỉ mua sản phẩm mà còn trực tiếp quan sát, tìm hiểu quy trình dệt truyền thống. Qua đó, giá trị văn hóa của thổ cẩm được lan tỏa rộng rãi hơn.

Nhờ những nỗ lực đó, nghề dệt và thêu thổ cẩm truyền thống đã tạo việc làm cho khoảng 200 hội viên phụ nữ, với thu nhập bình quân từ 1 đến 5 triệu đồng/người/tháng. Mức thu nhập này tuy chưa cao nhưng góp phần cải thiện đời sống, giúp nhiều gia đình có thêm nguồn kinh tế ổn định. Quan trọng hơn, nghề dệt trở thành điểm tựa tinh thần, giúp phụ nữ khẳng định vai trò trong gia đình và cộng đồng.

Việc phát triển nghề thổ cẩm còn đóng góp tích cực vào xây dựng sản phẩm du lịch tiêu biểu của Thượng Lâm. Những tấm thổ cẩm rực rỡ sắc màu không chỉ là hàng hóa mà còn là “đại sứ văn hóa”, kể câu chuyện về con người, phong tục và truyền thống địa phương. Trong dòng chảy hội nhập, việc gìn giữ và phát huy nghề truyền thống chính là cách để cộng đồng bảo tồn bản sắc, đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế bền vững.