Chi cục Chất lượng và Phát triển nông thôn tỉnh Lào Cai - Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai chụp ảnh lưu niệm tại gian hàng Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22 năm 2026

Đưa nét đẹp truyền thống vào sản phẩm hiện đại

Từ lâu, thổ cẩm đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của đồng bào các dân tộc vùng cao Sa Pa. Những tấm vải với đường nét hoa văn tinh tế, màu sắc đặc trưng không chỉ thể hiện sự khéo léo của người làm nghề mà còn chứa đựng những câu chuyện về phong tục, tập quán và bản sắc văn hóa được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường ngày càng phát triển, nhu cầu của người tiêu dùng không chỉ dừng lại ở những sản phẩm mang tính truyền thống. Yếu tố thẩm mỹ, tính tiện dụng, chất lượng và sự phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại đang trở thành những tiêu chí quan trọng quyết định khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Theo bà Trần Thị Hiền, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Dịch vụ Thổ cẩm Việt Nam, cơ sở tại Sa Pa, trong bối cảnh nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng ngày càng thay đổi, việc đổi mới thiết kế, đa dạng hóa mẫu mã sản phẩm là hướng đi cần thiết để nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm thổ cẩm trên thị trường. “Chúng tôi tập trung phát triển các sản phẩm về thổ cẩm theo hướng kết hợp giữa thủ công truyền thống và hiện đại, đưa thổ cẩm đến gần hơn với đời sống đương đại”, bà Hiền chia sẻ.

Từ định hướng này, việc nghiên cứu, sáng tạo những mẫu thiết kế mới, tăng tính ứng dụng của sản phẩm trong đời sống được xem là giải pháp quan trọng. Các họa tiết thổ cẩm truyền thống có thể được đưa vào thiết kế túi xách, ví, khăn choàng, trang phục, phụ kiện thời trang, đồ trang trí và quà tặng lưu niệm. Qua đó, vừa gìn giữ những nét hoa văn đặc trưng, bản sắc văn hóa dân tộc, vừa tạo ra những sản phẩm có tính thẩm mỹ, tiện dụng, phù hợp với thị hiếu của nhiều nhóm khách hàng.

Sản phẩm dệt thổ cẩm của chị Trần Thị Hiền, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Dịch vụ Thổ cẩm Việt Nam được tham gia giới thiệu tại Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22 năm 2026

Gìn giữ nghề truyền thống, tạo sinh kế bền vững cho phụ nữ vùng cao

Không chỉ chú trọng đổi mới thiết kế, phát triển sản phẩm, việc liên kết với phụ nữ dân tộc thiểu số có tay nghề may, thêu tại địa phương cũng là hướng đi góp phần gìn giữ nghề truyền thống và tạo sinh kế bền vững. Thông qua hình thức nhận nguyên liệu, mẫu thiết kế để gia công tại nhà, người lao động có thể chủ động thời gian, kết hợp công việc thêu thổ cẩm với sản xuất nông nghiệp và chăm lo gia đình. Những đường kim, mũi chỉ mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc nhờ đó tiếp tục được gìn giữ, đồng thời trở thành nguồn thu nhập cho người làm nghề.

Chị Sầm Thị Mị, ở tổ 1, phường Cầu Mây, Sa Pa, là một trong những phụ nữ tham gia liên kết sản xuất thổ cẩm. Trước đây, ngoài thời gian làm nông nghiệp, chị thường tự may, thêu các sản phẩm thổ cẩm rồi mang đi bán rong để kiếm thêm thu nhập. Từ khi tham gia liên kết với cơ sở sản xuất, chị được nhận nguyên liệu, mẫu thêu để làm tại nhà, không còn phải đi bán rong như trước, trong khi thu nhập ổn định hơn. “Trước kia, tôi thường đi rong quanh thị xã Sa Pa để bán thổ cẩm. Còn bây giờ, tôi ngồi nhà, có người mang vải và mẫu đến để thêu mà vẫn có thu nhập, mỗi tháng khoảng 3 - 5 triệu đồng”, chị Mị chia sẻ.

Từ thực tế phát triển các nghề truyền thống tại địa phương, ông Nguyễn Hữu Trường, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng và Phát triển nông thôn cho biết, năm 2026, công tác bảo tồn và phát triển nghề, làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh đã đạt những kết quả bước đầu. Nhiều nghề được duy trì, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Một số cơ sở đã hình thành liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm, từng bước xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm OCOP và gắn hoạt động sản xuất với du lịch. Tuy nhiên, việc phát triển nghề truyền thống vẫn còn những khó khăn như quy mô sản xuất nhỏ, sức cạnh tranh của sản phẩm chưa cao, thị trường tiêu thụ thiếu ổn định, trong khi lực lượng lao động kế cận ngày càng hạn chế. “Thời gian tới, cần chuyển mạnh từ tư duy ‘duy trì nghề’ sang ‘bảo tồn gắn với phát triển sinh kế’, lấy cộng đồng và chủ thể sản xuất làm trung tâm. Cùng với gìn giữ kỹ năng, tri thức truyền thống, cần chú trọng hỗ trợ đổi mới, phát triển sản phẩm, xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường; gắn phát triển nghề với chương trình OCOP, chuyển đổi số, xúc tiến thương mại và du lịch cộng đồng”, ông Trường nhấn mạnh.

Định hướng này cũng mở ra cơ hội để các cơ sở sản xuất thổ cẩm tại Sa Pa tiếp tục đổi mới thiết kế, nâng cao chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm theo nhu cầu thị trường. Qua đó, không chỉ gia tăng giá trị kinh tế cho sản phẩm thủ công truyền thống mà còn tạo thêm việc làm, thu nhập cho người dân, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa và phát triển nghề truyền thống theo hướng bền vững .