Anh Lê Văn Lâm (33 tuổi), được biết đến với cái tên quen thuộc “Lâm Gốm” đã có gần 10 năm gắn bó với các sản phẩm gốm tạo hình cầu kì.

Sau khi tốt nghiệp đại học hai năm, anh Lâm về quê và tiếp nối nghề truyền thống của quê hương. Ban đầu, anh cũng như bao xưởng hộ trong làng, làm các sản phẩm đại trà như chum, chậu cây,... được một năm anh mới bén duyên sang các sản phẩm tạo hình cầu kì.

Từ lời ngỏ nhờ làm một pho tượng Phật của sư thầy trong chùa làng, anh Lâm bắt đầu tìm hiểu, học hỏi kỹ năng làm các sản phẩm nghệ thuật. Những kỹ năng đầu tiên được anh tự mày mò qua sách, tài liệu và các thông tin trên mạng, rồi từng bước tích lũy trong quá trình làm nghề. “Mình bây giờ còn sướng hơn các cụ ngày xưa, các cụ trước còn không có thông tin gì trên các kênh đại chúng mà vẫn làm được các tác phẩm rất đẹp”, anh Lâm chia sẻ.

Điều quan trọng khi làm một tác phẩm là làm sao biến một khối đất thô cứng thành một pho tượng mềm mại, có hồn và thần thái như một con người thật. Để làm ra một sản phẩm có hình dáng, có tư thế thì không quá khó, nhưng để sản phẩm ấy diễn đạt được cái thần, cái xúc cảm mà người thợ muốn truyền tải mới là điều khó nhằn.

Bước đầu, người thợ tạo hình sản phẩm bằng khuôn có sẵn, tiết kiệm thời gian và giữ các pho tượng có các kích thước chính xác. Nhưng để một pho tượng hoàn thiện cả về hình dáng lẫn thần thái, quá trình phía sau còn đòi hỏi nhiều hơn thế.

Người thợ phải dành nhiều thời gian cho từng chi tiết nhỏ, chỉnh sửa, đắp thêm và gọt tỉa từng đường nét trên sản phẩm. Đây cũng là lí do khiến nhiều người đã từng làm các dòng sản phẩm tạo hình từ bỏ. “Trong làng cũng có hộ làm tượng Phật, nhưng sau một thời gian họ cũng ngưng”, lời của anh Lâm như đưa người nghe trở về với dòng chảy thay đổi của nghề gốm ở Phù Lãng.

Với anh Lâm, lựa chọn các sản phẩm tạo hình không chỉ xuất phát từ niềm yêu thích với những tác phẩm cầu kỳ mà còn là cách sử dụng đất gốm hiệu quả hơn. “Nếu chỉ sử dụng đất để làm chậu cây, tiểu quách thì tốn nhiều tài nguyên mà giá trị lại không cao. Thay vì đó làm tượng Phật, chú tiểu thì mình sáng tạo hơn một chút, tỉ mỉ hơn một chút thì sẽ có giá trị kinh tế hơn” , anh chia sẻ.

Càng gắn bó lâu với dòng sản phẩm tạo hình nghệ thuật, anh Lâm càng muốn để lại một dấu ấn riêng trong dòng chảy của gốm. Năm 2025, anh phát triển bộ sưu tập pho tượng “Hạt Mầm” và đăng ký quyền tác giả cho bộ sưu tập này.

Mang ý nghĩa đất là nguồn sinh của sự sống. Khác với hình thức tượng Phật quen thuộc, phần thân dưới của “Hạt Mầm” được tạo hình như một quả trứng, từ đó hình hài Đức Phật như được sinh ra, gợi liên tưởng đến sự khởi đầu và sức sống mới. Anh còn gửi gắm ý nghĩa về sự cân bằng qua phần đế có dáng tròn, tạo cảm giác chênh vênh nhưng vẫn giữ được thăng bằng, gợi nhắc hình ảnh con lật đật - một trạng thái tưởng như không ổn định nhưng luôn có khả năng tự cân bằng.

Không chỉ dừng lại ở việc phát triển tay nghề làm gốm, anh cũng mong muốn có một không gian trưng bày để mọi người có thể đến tham quan, tìm hiểu nhiều hơn về loại hình gốm này. Anh mong muốn khi nhắc đến gốm Phù Lãng, mọi người không chỉ nhớ đến những chum, vại hay đồ gia dụng quen thuộc, mà còn biết đến những sản phẩm mang giá trị nghệ thuật và dấu ấn sáng tạo của người làm nghề.