Hàng năm, tỉnh tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP theo phân cấp được quy địnH

Để hiện thực hóa mục tiêu này, UBND tỉnh đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các địa phương và đơn vị liên quan tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy định mới. Sở có trách nhiệm theo dõi sát thực tế để kịp thời tham mưu cho UBND tỉnh các giải pháp phù hợp, bảo đảm quá trình triển khai diễn ra đúng quy định và đạt hiệu quả cao nhất. Sự thay đổi mang tính hệ thống này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển dịch mạnh mẽ, giúp các chủ thể nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu bài bản và mở rộng thị trường tiêu thụ cả trong và ngoài nước.

Theo quy định mới, Bộ tiêu chí OCOP sẽ áp dụng đồng bộ đối với 6 nhóm sản phẩm chủ lực bao gồm: thực phẩm; đồ uống; dược liệu và các sản phẩm từ dược liệu; hàng thủ công mỹ nghệ; sinh vật cảnh; cùng nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch. Đối tượng tham gia cũng được mở rộng và quy định rõ ràng, bao gồm các hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp nhỏ và vừa, trang trại và các hộ sản xuất có đăng ký kinh doanh hợp pháp. Cơ chế này mở ra cơ hội bình đẳng cho mọi chủ thể kinh tế nông thôn bước vào sân chơi chuyên nghiệp.

Về phương thức chấm điểm, Bộ tiêu chí mới được thiết kế khoa học, toàn diện với thang điểm tối đa là 100 điểm, chia làm 3 nhóm lớn. Phần A (tối đa 40 điểm) tập trung đánh giá về sản phẩm và sức mạnh cộng đồng như tổ chức sản xuất hay yếu tố bản địa. Phần B (tối đa 25 điểm) xem xét khả năng tiếp thị thông qua hoạt động quảng bá và giá trị của câu chuyện sản phẩm. Phần C (tối đa 35 điểm) đánh giá sâu sát chất lượng sản phẩm dựa trên các tiêu chí cảm quan, dinh dưỡng, tính độc đáo, tiêu chuẩn chất lượng và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.

Dựa trên tổng số điểm đạt được, các sản phẩm sẽ được phân thành 5 hạng sao. Trong đó, sản phẩm đạt từ 90 đến 100 điểm sẽ được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia – những sản phẩm có chất lượng vượt trội và đủ điều kiện xuất khẩu. Các thứ hạng còn lại thuộc thẩm quyền công nhận của Chủ tịch UBND cấp tỉnh với thời hạn hiệu lực chứng nhận là 36 tháng, bao gồm: hạng 4 sao (từ 70 đến dưới 90 điểm), hạng 3 sao (từ 50 đến dưới 70 điểm), hạng 2 sao (từ 30 đến dưới 50 điểm) và hạng 1 sao (dưới 30 điểm).

Quy trình và tiến độ thực hiện cũng được siết chặt về thời gian nhằm tăng tính chủ động cho các cấp quản lý. UBND cấp tỉnh sẽ tổ chức đánh giá, phân hạng ít nhất 2 đợt mỗi năm, hoàn thành trước ngày 30/6 và 30/12. Ở cấp quốc gia, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng tổ chức tối thiểu 2 đợt thẩm định trước ngày 30/9 và 30/3 hằng năm. Ngay từ cấp cơ sở, UBND cấp xã phải có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra và hoàn thiện hồ sơ của các chủ thể trong vòng 15 ngày làm việc. Đối với các sản phẩm tiềm năng đạt 5 sao, UBND tỉnh sẽ lập hồ sơ gửi lên trung ương chấm điểm.

Đặc biệt, điểm đổi mới đáng chú ý của quy định lần này là việc đẩy mạnh công tác hậu kiểm để bảo vệ uy tín thương hiệu OCOP. Cơ quan chức năng sẽ kiên quyết thu hồi giấy chứng nhận nếu chủ thể vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường, sở hữu trí tuệ, gian lận hồ sơ hoặc sản phẩm không còn duy trì được chất lượng như cam kết ban đầu. Bằng sự chỉ đạo quyết liệt và đồng bộ, Ninh Bình hướng tới xây dựng một hệ sinh thái OCOP chuyên nghiệp, xanh và bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân trong giai đoạn mới.